Πρόσφατη έρευνα της βρετανικής ΜΚΟ, Which?, διαπίστωσε ότι το 76% των ερωτηθέντων λαμβάνει τουλάχιστον ένα συμπλήρωμα τακτικά — αυτό περιλαμβάνει βιταμίνες, μέταλλα, ωμέγα-3, προβιοτικά και φυτικά συμπληρώματα — ενώ σχεδόν ένας στους πέντε παίρνει τέσσερα ή περισσότερα καθημερινά.
Παρότι τα συμπληρώματα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της υγείας μας όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη, ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι έχουμε γίνει τόσο πρόθυμοι να βελτιστοποιήσουμε την υγεία μας, ώστε κινδυνεύουμε να τη βλάψουμε.
Όπως δήλωσαν στο BBC, βλέπουν ολοένα και περισσότερους ασθενείς με προβλήματα στο ήπαρ, τα νεφρά και το γαστρεντερικό σύστημα, τα οποία αποδίδουν στη λήψη ολοένα μεγαλύτερου αριθμού και ποικιλίας συμπληρωμάτων.
Η περίπτωση της Ginger Smith
Όταν η Ginger Smith άρχισε να παίρνει συμπληρώματα πριν από τρία χρόνια, πίστευε ότι βελτίωνε την υγεία της.
Ως influencer, λάμβανε συχνά δωρεάν προϊόντα από εταιρείες. Έπαιρνε τα χάπια, τις σκόνες και τα τζελ και στη συνέχεια διαφήμιζε τα οφέλη τους στο διαδίκτυο.
«Έπαιρνα υψηλές δόσεις βιταμίνης C, βιταμίνης D, κουρκουμά, ένα ειδικό συμπλήρωμα κατά του φουσκώματος και έπινα συχνά νερό με ηλεκτρολύτες», εξηγεί μιλώντας στο BBC.
Για μερικά χρόνια ένιωθε υγιής και γεμάτη ενέργεια. Δεν γνώριζε όμως ότι επιβάρυνε σοβαρά τα νεφρά της.
Αφού εμφάνισε έντονο πόνο χαμηλά στην πλάτη, επισκέφθηκε τον γιατρό της, ο οποίος της έκανε εξετάσεις αίματος. Μέσα σε λίγες ημέρες, της συνέστησαν υπερηχογράφημα.
«Ανησύχησα λίγο, αλλά δεν περίμενα να μου πουν ότι είχα μια τεράστια πέτρα στα νεφρά. Τόσο μεγάλη που έπρεπε να χειρουργηθώ για να αφαιρεθεί», θυμάται.
Η πέτρα είχε μέγεθος μεταξύ δύο και τριών εκατοστών και, όπως της εξήγησαν οι γιατροί, προκλήθηκε από τον συνδυασμό συμπληρωμάτων που έπαιρνε καθημερινά.
«Δεν θα φανταζόμουν ποτέ ότι προσπαθώντας να βελτιώσω την υγεία μου θα κατέληγα σε τόσο άσχημη κατάσταση», λέει.
«Ευτυχώς είχα ασφάλιση. Παρ’ όλα αυτά, μου κόστισε 6.000 δολάρια. Χωρίς ασφάλιση θα κόστιζε 35.000 δολάρια.»
Προβλήματα στο ήπαρ από συμπληρώματα
Ο γαστρεντερολόγος Pedro de Maria Pallares από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο La Paz στη Μαδρίτη λέει ότι βλέπει όλο και περισσότερους ασθενείς με ηπατικές βλάβες που προκαλούνται από φυτικά συμπληρώματα.
«Ρωτάμε τον ασθενή αν παίρνει φάρμακα. “Όχι”, απαντά.
Στη συνέχεια αποκλείουμε όλες τις πιθανές αιτίες. Όταν ξαναρωτάμε, συχνά λέει: “Α, ναι, παίρνω διάφορα συμπληρώματα”.»
Έρευνες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι το 20% όλων των περιπτώσεων ηπατικής βλάβης οφείλονται σε συνδυασμό φυτικών και διατροφικών συμπληρωμάτων.
Μεταξύ των ουσιών που μπορούν να είναι ιδιαίτερα τοξικές για το ήπαρ σε υψηλές δόσεις περιλαμβάνονται η βιταμίνη Α, η γλουταμίνη, η ασβαγκάντα (ashwagandha) και το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού.
Το ήπαρ μπορεί να ανακάμψει, αλλά η παρατεταμένη χρήση μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιες παθήσεις.
Το British Liver Trust αναφέρει ότι, παρόλο που υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρατηρεί περιστατικά ηπατικής βλάβης λόγω υπερβολικής χρήσης συμπληρωμάτων και καλεί τους πολίτες να εξετάζουν αν τα πιθανά οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.
«Κάθε συμπλήρωμα αξίζει σκεπτικισμό»
«Τα συμπληρώματα μπορούν να αλλάξουν θετικά τη ζωή κάποιου», λέει ο χειρουργός Karan Rajan, ο οποίος δημιουργεί επίσης περιεχόμενο για την υγεία στα κοινωνικά δίκτυα. «Αλλά κάθε συμπλήρωμα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό μέχρι να αποδειχθεί η αξία του», επισημαίνει.
Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πιο ανοιχτός στη χρήση συμπληρωμάτων – μάλιστα έχει δημιουργήσει και δικό του συμπλήρωμα φυτικών ινών – και πιστεύει ότι μπορούν να έχουν θέση στη διατροφή όταν χρησιμοποιούνται σωστά.
«Έχουμε πλέον περισσότερα επιστημονικά στοιχεία για διάφορα συμπληρώματα», λέει. «Γνωρίζουμε επίσης ότι το έδαφος σήμερα δεν είναι τόσο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά όσο πριν από δεκαετίες, επομένως ένα καρότο της δεκαετίας του 1950 ήταν πιθανότατα πιο θρεπτικό από ένα καρότο του 2026.»
Ο ίδιος λαμβάνει βιταμίνη D, πρεβιοτικά, πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και κρεατίνη – ένα «πακέτο συμπληρωμάτων», όπως το αποκαλεί – για να καλύψει πιθανά κενά στη διατροφή του.
Ωστόσο, τονίζει ότι υπάρχουν κίνδυνοι όταν συνδυάζονται πολλά συμπληρώματα και ότι οι γενικοί γιατροί βλέπουν συχνά ασθενείς που ζητούν συμβουλές σχετικά με το τι πρέπει να παίρνουν.
«Οι ασθενείς μπορεί να μην αντιλαμβάνονται ότι λαμβάνουν τα ίδια συστατικά από διαφορετικά προϊόντα, ότι ξεπερνούν τις συνιστώμενες ποσότητες ή ότι τα συμπληρώματα αλληλεπιδρούν με φάρμακα που τους έχουν συνταγογραφηθεί», λέει η καθηγήτρια Victoria Tzortziou Brown, πρόεδρος του Βασιλικού Κολλεγίου Γενικών Ιατρών.
«Το περισσότερο δεν σημαίνει πάντα και καλύτερο»
Για παράδειγμα, η λήψη μιας πολυβιταμίνης μαζί με ξεχωριστό συμπλήρωμα βιταμίνης Β6 μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική πρόσληψη. Η μακροχρόνια υπερδοσολογία βιταμίνης Β6 μπορεί να προκαλέσει νευρικές βλάβες.
Επίσης, η ταυτόχρονη λήψη σιδήρου, ασβεστίου και μαγνησίου μπορεί να μειώσει την απορρόφησή τους.
Ορισμένες βιταμίνες, όπως οι A, D, E και K, είναι λιποδιαλυτές και αποθηκεύονται στον οργανισμό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οπότε ίσως να μην χρειάζεται καθημερινή λήψη.
Η συμβουλή των ειδικών
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πείθουν τους ανθρώπους ότι χρειάζονται αυτά τα συμπληρώματα για να είναι υγιείς», λέει η Βρετανίδα διατροφολόγος Kristen Stavridis. «Τις περισσότερες φορές, όμως, αυτό δεν ισχύει.»
Για έναν υγιή ενήλικα χωρίς υποκείμενα προβλήματα υγείας, προτείνει μια ισορροπημένη διατροφή, συμπλήρωμα βιταμίνης D κατά τους χειμερινούς μήνες και ίσως μια πολυβιταμίνη ή ιχθυέλαιο όπου χρειάζεται.
Για ορισμένες γυναίκες, που είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν έλλειψη σιδήρου, τα συμπληρώματα μπορεί να είναι χρήσιμα, αλλά θα πρέπει να λαμβάνονται μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μέχρι να αποκατασταθούν τα επίπεδα σιδήρου.
Το βασικό της μήνυμα είναι να δίνεται προτεραιότητα στο φαγητό. Αν πιστεύετε ότι έχετε έλλειψη κάποιου θρεπτικού συστατικού, συμβουλευτείτε γιατρό και μην υποθέτετε ότι ένα συμπλήρωμα θα λύσει το πρόβλημα.
Επιπλέον, συνιστά να ελέγχετε τις συνιστώμενες ημερήσιες ποσότητες (RDA) στις ετικέτες των προϊόντων και να βεβαιώνεστε ότι τα συμπληρώματα δεν αλληλεπιδρούν με τυχόν φάρμακα που λαμβάνετε.
Με πληροφορίες από BBC
