Ένα παγκόσμιο εμπόριο μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων που βρίσκεται σε άνοδο έχει χαρακτηριστεί από ακαδημαϊκούς ως «πραγματική κατάρα της μούμιας», καθώς εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία τόσο των ανθρώπων που ασχολούνται με τη συλλογή τους όσο και των ταχυδρομικών υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά τους.
Έρευνα σχετικά με το μυστικό εμπόριο ανθρώπινων μελών ηλικίας αιώνων, όπως χέρια, πόδια και κεφάλια, ανέδειξε ανησυχητικούς κινδύνους από αδρανείς μικροοργανισμούς, αλλά και από τοξικά υλικά που χρησιμοποιούνταν για τη συντήρηση των λειψάνων.
Το άρθρο, το οποίο έχει αξιολογηθεί από ομοτίμους και φέρει τον τίτλο «The Real Mummy’s Curse: Health Risks Associated With the Sale and Trade of Mummified Remains» («Η πραγματική κατάρα της μούμιας: Κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με την πώληση και το εμπόριο μουμιοποιημένων λειψάνων»), δημοσιεύθηκε στο International Journal of Cultural Property και διαδικτυακά από το Cambridge University Press. Οι ακαδημαϊκοί που πραγματοποίησαν την έρευνα περιγράφουν την κατάσταση ως «ζοφερή».
Σύμφωνα με τη μελέτη, ένα «ημιπαράνομο, συχνά παράνομο» εμπόριο έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προσωπικών ιστοσελίδων, πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου και οίκων δημοπρασιών. Ωστόσο, όσοι συμμετέχουν σε αυτό φαίνεται να έχουν ελάχιστη επίγνωση του τρόπου με τον οποίο οι ζωντανοί άνθρωποι «εκτίθενται σε διάφορους κινδύνους».
Η εξέταση 128 διαδικτυακών αναρτήσεων σε πλατφόρμες της Meta, ιστοτόπους ηλεκτρονικού εμπορίου, διαδικτυακά καταστήματα και οίκους δημοπρασιών εντόπισε πολλές περιπτώσεις πώλησης μουμιοποιημένων λειψάνων που παρουσίαζαν σαφή σημάδια βιολογικής φθοράς. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι οι πωλητές δεν παρείχαν οδηγίες ασφαλούς χειρισμού και συχνά χρησιμοποιούσαν ταχυδρομικές υπηρεσίες για να μεταφέρουν τα λείψανα στους αγοραστές.
«Τα απομονωμένα μέλη του σώματος, όπως τα χέρια και τα πόδια, ήταν αυτά που εντοπίστηκαν συχνότερα, ακολουθούμενα από ολόκληρα μουμιοποιημένα κεφάλια», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.
«Περισσότερο από το ήμισυ του δείγματος, ποσοστό 51,6%, αποτελούνταν από κεφάλια σε διαφορετικά επίπεδα πληρότητας και διατήρησης, συμπεριλαμβανομένων ολόκληρων ή τμηματικών μουμιοποιημένων κεφαλών, κρανίων ή κεφαλών με μαλακούς ιστούς και/ή μαλλιά, καθώς και tsantsas, τα λεγόμενα συρρικνωμένα κεφάλια που κατασκεύαζαν οι λαοί Σουάρ της βόρειας Περού και του ανατολικού Ισημερινού».
Οι πρακτικές μουμιοποίησης, είτε τεχνητές είτε φυσικές, περιλαμβάνουν σύνθετες χημικές και φυσικές διαδικασίες που αποσκοπούν στην επιβράδυνση της αποσύνθεσης. Με την πάροδο του χρόνου έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα τοξικά υλικά και ουσίες για τη διατήρηση των ιστών, μεταξύ των οποίων βαρέα μέταλλα όπως το αρσενικό, ο υδράργυρος και ο μόλυβδος.
Τα μουμιοποιημένα λείψανα μπορεί να περιέχουν μεγάλη ποικιλία αδρανών μικροοργανισμών, παρά την αποξήρανσή τους επί αιώνες. Τα αδρανή σπόρια μυκήτων μπορούν να μεταφερθούν στον αέρα όταν τα λείψανα μετακινούνται ή διαταράσσονται, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των ανθρώπων, προειδοποιούν οι ακαδημαϊκοί.
Η εισπνοή σπόρων ασπέργιλλου έχει αποδοθεί στον θάνατο 10 από τους 12 επιστήμονες συντήρησης που άνοιξαν τον τάφο του βασιλιά Καζίμιρ Δ΄ της Κρακοβίας, στη σημερινή Πολωνία, τη δεκαετία του 1970, σημειώνει η μελέτη.
Πιστεύεται επίσης ότι μια σοβαρή μορφή ασπεργίλλωσης, που προκλήθηκε από την εισπνοή σπόρων, ενδέχεται να συνέβαλε στον θάνατο του λόρδου Κάρναρβον, του βασικού χρηματοδότη της εξερεύνησης του τάφου του Τουταγχαμών στην Κοιλάδα των Βασιλέων στην Αίγυπτο.
Ο θάνατος του Κάρναρβον το 1923 έχει χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη του μύθου ότι όσοι άνοιγαν τάφους θα καταριούνταν με κακή τύχη, ασθένεια ή θάνατο, αυτό που είναι γνωστό ως «κατάρα της μούμιας».
Η Κίρστι Σκουάιρς, καθηγήτρια Ανθρώπινης Βιοαρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάφορντσαιρ, η οποία συμμετείχε στην έρευνα , δήλωσε ότι οι έμποροι φαίνεται να έχουν ελάχιστη επίγνωση των κινδύνων.
Όπως ανέφερε: «Σε ορισμένα από τα σχόλια γίνεται αναφορά σε μυρωδιά μούμιας — η οποία μπορεί να αποδοθεί στη βιολογική φθορά των λειψάνων — ωστόσο, σε ορισμένες από τις φωτογραφίες που έχουν αναρτηθεί, τα μουμιοποιημένα λείψανα δεν βρίσκονται σε προστατευτικές θήκες αλλά είναι εκτεθειμένα στον αέρα του περιβάλλοντος, για παράδειγμα σε ένα δωμάτιο μιας κατοικίας, κάτι που θα μπορούσε να είναι πραγματικά επικίνδυνο».
«Όταν ετοιμάζαμε τη μελέτη, υπήρχαν φωτογραφίες λειψάνων που είχαν υποστεί εκτεταμένη φθορά και βρίσκονταν απλώς πάνω σε μια βάση, χωρίς γυάλινο κάλυμμα. Δεν φαινόταν να υπάρχει έλεγχος της θερμοκρασίας ή να τηρούνται οι κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης που απαιτούνται για ανθρώπινα λείψανα».
Η μελέτη διαπίστωσε ότι δεν κινδυνεύουν μόνο όσοι εμπορεύονται ανθρώπινα λείψανα. Οι ακαδημαϊκοί σημειώνουν: «Δεδομένου ότι ταχυδρομικές και εταιρείες ταχυμεταφορών χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων, εργαζόμενοι σε αποθήκες, οδηγοί, εργαζόμενοι σε κέντρα διαμετακόμισης και τελωνειακοί υπάλληλοι διατρέχουν επίσης κίνδυνο, καθώς είναι απίθανο να φορούν τον απαραίτητο ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό όταν έρχονται αρχικά σε επαφή με αυτές τις αποστολές».
Με πληροφορίες από Guardian
