Η απόκτηση της αμερικανικής υπηκοότητας από την Ιλχάν Ομάρ βρίσκεται στο επίκεντρο της ομοσπονδιακής έρευνας που οδήγησε τη Δευτέρα σε έρευνα στην κατοικία της στην Ουάσινγκτον. Οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν ισχυρισμούς ότι η Δημοκρατική βουλεύτρια ή ο πατέρας της, ο οποίος έχει πεθάνει, δήλωσαν ψευδή στοιχεία σε μεταναστευτικά έγγραφα πριν από δεκαετίες.
Η υπόθεση αφορά κυρίως την ημερομηνία γέννησής της και το κατά πόσον ήταν ανήλικη όταν απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα μέσω της πολιτογράφησης του πατέρα της, το 2000. Η Ιλχάν Ομάρ απορρίπτει τις κατηγορίες, που κυκλοφορούν εδώ και χρόνια σε συντηρητικά μέσα ενημέρωσης, κάνοντας λόγο για «αβάσιμα ψέματα και εκστρατείες συκοφάντησης».
Η έρευνα αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος λόγω του χρόνου εκδήλωσής της, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, αλλά και της διαχρονικής σύγκρουσης της βουλεύτριας με τον Ντόναλντ Τραμπ. Όπως επισημαίνει η Washington Post, είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο οι ομοσπονδιακές αρχές να προχωρούν σε δημόσια ορατές ανακριτικές ενέργειες που αφορούν μέλος του Κογκρέσου τόσο κοντά σε εκλογική αναμέτρηση, καθώς μπορεί να δημιουργήσουν αρνητικές εντυπώσεις για υποψήφιο σε βάρος του οποίου δεν έχουν απαγγελθεί κατηγορίες.
Στο επίκεντρο η ημερομηνία γέννησης της Ιλχάν Ομάρ
Σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση και μίλησαν ανώνυμα στη Washington Post, η έρευνα βασίζεται σε επανεξέταση του μεταναστευτικού φακέλου της Ομάρ, την οποία ξεκίνησε νωρίτερα φέτος η υπηρεσία Homeland Security Investigations, ο ερευνητικός βραχίονας της ομοσπονδιακής υπηρεσίας μετανάστευσης ICE.
Ένας πρώην αξιωματούχος των υπηρεσιών μετανάστευσης των ΗΠΑ δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα ότι η υπηρεσία είχε αποφασίσει πριν από χρόνια να μην προχωρήσει σε αντίστοιχη έρευνα με βάση παρόμοιους ισχυρισμούς. Τώρα, οι ερευνητές εξετάζουν αν η Ομάρ ή ο πατέρας της, Νουρ Ομάρ Μοχάμεντ, δήλωσαν σκόπιμα λανθασμένη ημερομηνία γέννησης, ώστε εκείνη να μπορεί να αποκτήσει την υπηκοότητα ως ανήλικη μέσω της πολιτογράφησής του.
Παράλληλα, σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης Τραμπ που επικαλείται η εφημερίδα, εξετάζεται αν ο πατέρας της είχε αποκρύψει ή παραποιήσει πληροφορίες για τη στρατιωτική του υπηρεσία κατά τη διαδικασία απόκτησης νόμιμου καθεστώτος παραμονής στις ΗΠΑ. Ο Μοχάμεντ πέθανε το 2020.
Η Washington Post αναφέρει επίσης ότι μέλη της οικογένειας της Ομάρ έχουν λάβει τις τελευταίες ημέρες κλητεύσεις στο πλαίσιο έρευνας σώματος ενόρκων, γνωστού ως grand jury, το οποίο εξετάζει στοιχεία για την ενδεχόμενη άσκηση ποινικής δίωξης.
Πιθανή διαδικασία αφαίρεσης της υπηκοότητας
Το ένταλμα έρευνας που εκτελέστηκε στην κατοικία της Ομάρ αναφέρει ως ενδεχόμενα αδικήματα τη συνωμοσία, την απάτη σε μεταναστευτικές διαδικασίες και την υποβολή ψευδών δηλώσεων, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενό του. Η αναφορά τους στο ένταλμα δεν σημαίνει ότι έχουν απαγγελθεί κατηγορίες.
Κατά τη Washington Post, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης θα μπορούσε είτε να επιδιώξει ποινική δίωξη είτε, εφόσον θεωρήσει ότι διαθέτει στοιχεία πως η υπηκοότητα αποκτήθηκε παράνομα, να κινήσει διαδικασία αφαίρεσής της. Η εφημερίδα αναφέρει ότι οι ποινικές διαδικασίες αφαίρεσης υπηκοότητας υπόκεινται σε δεκαετή παραγραφή, ενώ οι αντίστοιχες αστικές διαδικασίες δεν έχουν χρονικό όριο παραγραφής.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αναγάγει τέτοιες υποθέσεις σε προτεραιότητα. Σύμφωνα με ομοσπονδιακούς αξιωματούχους που επικαλείται το δημοσίευμα, από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025 έχουν κατατεθεί τουλάχιστον 163 υποθέσεις αφαίρεσης υπηκοότητας, εκ των οποίων 40 από τον Αύγουστο.
Για σύγκριση, ανάλυση του Migration Policy Institute υπολογίζει ότι την περίοδο 1990–2017 ο μέσος αριθμός ήταν περίπου 11 υποθέσεις τον χρόνο. Έρευνες για πράξεις που ανάγονται σε τόσο μακρινό παρελθόν ήταν ιστορικά σπάνιες, εκτός υποθέσεων που συνδέονταν με σοβαρά διεθνή εγκλήματα, όπως εγκλήματα πολέμου ή γενοκτονία.
Δεύτερη έρευνα για τα περιουσιακά στοιχεία της Ιλχάν Ομάρ
Η μεταναστευτική υπόθεση δεν είναι η μόνη έρευνα που αφορά τη βουλεύτρια. Η ομοσπονδιακή εισαγγελέας Τζανίν Πίρο δήλωσε στο Fox News ότι το γραφείο της εξετάζει χωριστά τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης της Ιλχάν Ομάρ.
Σε δήλωση που υπέβαλε πέρυσι, η βουλεύτρια εμφάνιζε περιουσιακά στοιχεία της ίδιας και του συζύγου της συνολικής αξίας μεταξύ 6 και 30 εκατ. δολαρίων, σημαντικά υψηλότερα από όσα είχε δηλώσει την προηγούμενη χρονιά. Στη συνέχεια διόρθωσε τη δήλωση, αναφέροντας περιουσιακά στοιχεία μεταξύ 18.000 και 95.000 δολαρίων, και απέδωσε την προηγούμενη καταχώριση σε λογιστικό λάθος. Σύμφωνα με τη Washington Post, αρμόδιο όργανο ελέγχου της Βουλής εισηγήθηκε τον περασμένο μήνα να μη διαπιστωθεί παράπτωμα σε βάρος της.
Η Πίρο δήλωσε, ωστόσο, ότι η εξέλιξη αυτή δεν δεσμεύει τους εισαγγελείς. «Δεν έχει σημασία τι κάνει η Βουλή. Εξετάζουμε τα γεγονότα. Θα τα ακολουθήσουμε όπου κι αν μας οδηγήσουν», ανέφερε.
Η δημόσια επιβεβαίωση της έρευνας, σημειώνει η εφημερίδα, φαίνεται να αποκλίνει από την πάγια πρακτική του υπουργείου Δικαιοσύνης να αποφεύγει τέτοιες ανακοινώσεις για υποψηφίους πριν από τις εκλογές.
Η παρέμβαση Τραμπ και η απάντηση της Ιλχάν Ομάρ
Μετά τις δηλώσεις Πίρο, ο Τραμπ επιτέθηκε εκ νέου στην Ιλχάν Ομάρ μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα. «Η Αμερική θέλει απαντήσεις και τις θέλουμε ΤΩΡΑ!», έγραψε, στο πλε μια παρέμβαση που η Washington Post συνδέει με τις επανειλημμένες εκκλήσεις του για έρευνες του υπουργείου Δικαιοσύνης σε βάρος προσώπων που αντιμετωπίζει ως πολιτικούς εχθρούς.
Η Ομάρ, βουλεύτρια της Μινεσότα και μέλος της προοδευτικής πτέρυγας των Δημοκρατικών, κατήγγειλε την έρευνα ως ακόμη μία προσπάθεια της κυβέρνησης «να στοχοποιήσει πολιτικούς αντιπάλους και να εργαλειοποιήσει τις ομοσπονδιακές διωκτικές αρχές».
Το αμερικανικό υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας και ο Λευκός Οίκος παρέπεμψαν τα ερωτήματα της εφημερίδας στο υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο δεν απάντησε στα αιτήματα για σχόλιο. Η ίδια η βουλεύτρια αρνήθηκε, μέσω του γραφείου της, αίτημα συνέντευξης.
Πώς προέκυψε η διαμάχη για το έτος γέννησης της Ιλχάν Ομάρ
Η Ομάρ γεννήθηκε στη Σομαλία και, σύμφωνα με τα απομνημονεύματά της, εγκατέλειψε τη χώρα με την οικογένειά της όταν ήταν περίπου οκτώ ετών, εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου. Έζησε τέσσερα χρόνια σε προσφυγικό καταυλισμό στην Κένυα και έφτασε στις ΗΠΑ το 1995, σε ηλικία 12 ετών. Απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα το 2000, μέσω της πολιτογράφησης του πατέρα της.
Ο ισχυρισμός ότι η Ομάρ είχε ήδη συμπληρώσει τα 18 της χρόνια όταν απέκτησε την υπηκοότητα το 2000 προβλήθηκε το 2019 σε βίντεο της A.J. Kern, πρώην υποψήφιας των Ρεπουμπλικανών για το Κογκρέσο στη Μινεσότα, και διαδόθηκε σε συντηρητικούς λογαριασμούς στα social media. Λίγο αργότερα, η βιβλιοθήκη της πολιτειακής νομοθετικής εξουσίας της Μινεσότα άλλαξε το έτος γέννησης της Ομάρ στο βιογραφικό αρχείο της από το 1981 στο 1982, ύστερα από αίτημα του γραφείου της. Η αλλαγή τροφοδότησε εκ νέου τους ισχυρισμούς περί παράτυπης απόκτησης υπηκοότητας. Η ίδια υποστηρίζει ότι ζήτησε να διορθωθούν λανθασμένες βιογραφικές καταχωρίσεις και όχι να αποκρυφτεί η πραγματική ηλικία της.
Η βιβλιοθήκη δήλωσε στη Washington Post ότι τη διόρθωση είχε ζητήσει το γραφείο της Ομάρ, εξηγώντας ότι επιχειρούσε να διορθώσει το έτος γέννησής της σε διάφορες δημόσιες πηγές. Αντίστοιχα αιτήματα είχαν γίνει για τη Wikipedia και την ιστοσελίδα της Βουλής των Αντιπροσώπων. Η Ομάρ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι επρόκειτο για διόρθωση λαθών και όχι για απόκρυψη της πραγματικής ηλικίας της.
Ειδικοί σε θέματα μετανάστευσης επισημαίνουν ότι οι πρόσφυγες, ιδιαίτερα από ορισμένες αφρικανικές χώρες, συχνά δυσκολεύονται να προσκομίσουν ακριβή στοιχεία γέννησης. Σύμφωνα με έκθεση της κυβέρνησης της Σομαλίας που συντάχθηκε το 2020 σε συνεργασία με τον ΟΗΕ, μόλις το 6% των γεννήσεων στη χώρα είχε καταγραφεί επίσημα.
Το κρίσιμο ζήτημα για την έρευνα είναι συνεπώς η ύπαρξη σκόπιμης παραποίησης στοιχείων και όχι απλώς διαφορών μεταξύ δημόσιων βιογραφικών καταχωρίσεων. Μέχρι στιγμής, το δημοσίευμα περιγράφει τους ισχυρισμούς που εξετάζουν οι αρχές· δεν παρουσιάζει δικαστική διαπίστωση απάτης ή απόφαση για την υπηκοότητα της βουλεύτριας.
Με πληροφορίες από Washington Post, USA Today
