Οι κινεζικές αρχές εντείνουν τις προσπάθειες να σβήσουν κάθε δημόσια αναφορά στα γεγονότα της πλατείας Τιέν αν μεν, 37 χρόνια μετά τη βίαιη καταστολή του φιλοδημοκρατικού κινήματος του 1989.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η αστυνομία εμπόδισε φέτος συγγενείς θυμάτων να επισκεφθούν νεκροταφείο στο Πεκίνο για να τιμήσουν τη μνήμη των ανθρώπων που σκοτώθηκαν κατά την επέμβαση του κινεζικού στρατού.
Τα μέλη της ομάδας «Μητέρες της Τιέν αν μεν», που αποτελείται από συγγενείς θυμάτων της καταστολής, επισκέπτονταν επί δεκαετίες τους τάφους των νεκρών την ημέρα της επετείου, διαβάζοντας ανακοινώσεις μνήμης υπό την επιτήρηση της αστυνομίας.
Η φετινή απαγόρευση θεωρείται από οργανώσεις δικαιωμάτων ακόμη ένα βήμα στην πολυετή προσπάθεια του Πεκίνου να διαγράψει από τη συλλογική μνήμη τα γεγονότα της 4ης Ιουνίου 1989.
Η αιματηρή καταστολή του 1989
Η επέμβαση του κινεζικού στρατού στην πλατεία Τιέν αν μεν και στους γύρω δρόμους του Πεκίνου παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα πολιτικά ζητήματα στην Κίνα.
Εκατοντάδες, και πιθανώς χιλιάδες, άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν στρατιωτικές μονάδες προχώρησαν εναντίον διαδηλωτών και πολιτών που προσπαθούσαν να εμποδίσουν την πρόσβασή τους στην πλατεία, όπου επί εβδομάδες είχαν συγκεντρωθεί φοιτητές και πολίτες ζητώντας δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.
Η απόφαση της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος να χρησιμοποιήσει τον στρατό θεωρείται σημείο καμπής στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, καθώς σηματοδότησε ότι οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις δεν θα συνοδεύονταν από πολιτικό εκδημοκρατισμό.
Παράλληλα, οι αρχές στο Χονγκ Κονγκ ενίσχυσαν τα μέτρα ασφαλείας γύρω από το Πάρκο Βικτόρια, όπου επί δεκαετίες πραγματοποιούνταν η μεγαλύτερη αγρυπνία μνήμης για τα θύματα της Τιέν αν μεν.
Η ετήσια εκδήλωση έχει απαγορευτεί από το 2020, αρχικά με αφορμή την πανδημία της Covid-19, ενώ στη συνέχεια η καταστολή των φιλοδημοκρατικών κινημάτων και η εφαρμογή του νόμου περί εθνικής ασφάλειας περιόρισαν δραστικά κάθε δημόσια αναφορά στην επέτειο.
Την Πέμπτη, αστυνομικοί πραγματοποίησαν ελέγχους στην περιοχή και προσήγαγαν αρκετούς ανθρώπους που επιχείρησαν να τιμήσουν δημόσια τη μνήμη των θυμάτων. Άλλοι αφέθηκαν ελεύθεροι, μεταξύ των οποίων ένας άνδρας που κρατούσε λουλούδια και μια ακτιβίστρια που δήλωσε ότι υποκλίθηκε 37 φορές, μία για κάθε χρόνο που έχει περάσει από την καταστολή.
Αντιδράσεις από ΗΠΑ και οργανώσεις δικαιωμάτων
Η επέτειος προκάλεσε αντιδράσεις και εκτός Κίνας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία δημοσίευσαν μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την επέτειο, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «καμία λογοκρισία δεν μπορεί να σβήσει το παρελθόν».
«Όσοι θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα στην ειρηνική συνάθροιση θα δικαιωθούν κάποτε», ανέφερε σε ανακοίνωσή του.
Το Πεκίνο απέρριψε τις δηλώσεις αυτές, με την εκπρόσωπο του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Μάο Νινγκ να κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι χρησιμοποιεί τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πρόσχημα για να παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της Κίνας.
Την ίδια ώρα, η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε «σκληρή και απάνθρωπη» την απαγόρευση πρόσβασης των συγγενών στους τάφους των θυμάτων, προειδοποιώντας ότι η καταστολή της μνήμης γύρω από την Τιέν αν μεν φαίνεται να εντείνεται τα τελευταία χρόνια.
«Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ»
Λίγες ημέρες πριν από την επέτειο, οι «Μητέρες της Τιέν αν μεν» δημοσίευσαν τη δική τους ετήσια έκκληση για δικαιοσύνη.
Η ομάδα, που αποτελείται από συγγενείς θυμάτων της καταστολής, ζήτησε από τις κινεζικές αρχές να δώσουν πλήρη στοιχεία για όσα συνέβησαν το 1989, να αποζημιώσουν τις οικογένειες των νεκρών και να αποδώσουν ευθύνες σε όσους έλαβαν μέρος στην επιχείρηση.
«Η θυσία των συγγενών μας είναι ένας ανεξίτηλος πόνος χαραγμένος στις καρδιές μας», ανέφερε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα η Ζανγκ Σιανλίνγκ, μέλος της ομάδας.
«Τα δάκρυά μας έχουν στερέψει. Αυτό που απομένει είναι η αιώνια μνήμη των αγαπημένων μας και η οργή για το έγκλημα της σφαγής του λαού», πρόσθεσε.
Συνεχίζονται οι διώξεις στο Χονγκ Κονγκ
Στο Χονγκ Κονγκ, τρία πρώην στελέχη της οργάνωσης που διοργάνωνε επί χρόνια την ετήσια αγρυπνία μνήμης αντιμετωπίζουν κατηγορίες βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας που επιβλήθηκε το 2020.
Μία από τις πιο γνωστές φιγούρες του κινήματος, η δικηγόρος Τσόου Χανγκ-Τουνγκ, η οποία παραμένει φυλακισμένη, ανακοίνωσε ότι προχώρησε σε απεργία πείνας διάρκειας 37 ωρών για να τιμήσει την επέτειο.
Σε μήνυμά της ανέφερε ότι «πίσω από τη λάμψη της εξουσίας και της δικτατορίας κρύβονται το αίμα και τα κατεστραμμένα όνειρα απλών ανθρώπων».
Παρά τους αυστηρούς περιορισμούς στην Κίνα και στο Χονγκ Κονγκ, εκδηλώσεις μνήμης πραγματοποιήθηκαν και φέτος στο εξωτερικό, με ακτιβιστές και πρώην ηγέτες του φοιτητικού κινήματος να υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της μνήμης των γεγονότων του 1989 παραμένει κρίσιμη για τον αγώνα υπέρ των δημοκρατικών ελευθεριών στην Κίνα.
Με πληροφορίες από Associated Press
