— Μπορείτε να μας κάνετε τον απολογισμό του προγράμματος «Προλαμβάνω» έως τώρα;
Το «Προλαμβάνω» δεν είναι απλώς ένα κυβερνητικό πρόγραμμα, είναι μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας για τη δημόσια υγεία στη χώρα μας. Για πρώτη φορά, στεκόμαστε δίπλα στον πολίτη προτού ακόμη «χτυπήσει» η αρρώστια, ανοίγοντας την πόρτα σε δωρεάν εξετάσεις χωρίς κανένα οικονομικό εμπόδιο. Τα νούμερα, όσο ψυχρά κι αν ακούγονται, στην πραγματικότητα μιλούν για ανθρώπινες ζωές. Επτά εκατομμύρια πολίτες έχουν κάνει ήδη δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, ενώ πάνω από 500.301 συνάνθρωποί μας εντοπίστηκαν έγκαιρα με ευρήματα στους τομείς του μαστού, του τραχήλου, του παχέος εντέρου και των καρδιαγγειακών. Για παράδειγμα, μιλάμε για περισσότερες από 6.000 γυναίκες που διαγνώστηκαν σε πρώιμο στάδιο με καρκίνο στον μαστό. Για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, συνολικά 1.015.472 πολίτες έχουν πραγματοποιήσει αυτοδιαγνωστικό έλεγχο, ενώ 48.075 πολίτες έχουν εντοπιστεί έγκαιρα με ευρήματα και έχουν πραγματοποιηθεί 17.500 πολυποδεκτομές. Στα καρδιαγγειακά, περίπου 350.000 πολίτες προστατεύτηκαν εγκαίρως και σχεδόν 1.200 οδηγήθηκαν άμεσα σε σωτήρια αγγειοπλαστική. Πίσω από καθέναν από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται ένας άνθρωπος που πρόλαβε τα χειρότερα και συνέχισε να γελά, να αγκαλιάζει τους δικούς του. Αυτή είναι η ουσία. Παράλληλα, επεκτείνουμε τη φροντίδα μας στην πρόληψη της παχυσαρκίας των ενηλίκων με ιατρική παρακολούθηση, διατροφική στήριξη και φαρμακευτική αγωγή όπου χρειάζεται, θωρακίζοντας και τη νεφρική λειτουργία. Ο στόχος μας είναι να φύγουμε επιτέλους από το «τρέχω στον γιατρό όταν πονάω» και να πάμε στο «νοιάζομαι για τον εαυτό μου προτού να είναι αργά». Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας είναι η μεγάλη μας παρακαταθήκη.
«Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, ούτε κάτι που σταματά επειδή έληξε ένα ευρωπαϊκό εργαλείο, είναι η πιο ασφαλής επένδυση στην ανθρώπινη ζωή και ταυτόχρονα ο μόνος τρόπος να κρατήσουμε το ΕΣΥ βιώσιμο».
— Πώς πρόκειται να υλοποιηθεί το πρόγραμμα για τον καρκίνο του δέρματος στην επικράτεια; Πώς θα γίνεται η παραπομπή, τι θα ισχύει για τις απομακρυσμένες περιοχές και ποιες μορφές καρκίνου θα καλύπτονται;
Ο καρκίνος του δέρματος είναι ένα πεδίο όπου η έγκαιρη διάγνωση σώζει πραγματικά ζωές. Θέλουμε ο καθένας, όπου κι αν ζει, να μπορεί να ελεγχθεί εγκαίρως, χωρίς να αναβάλλει την επίσκεψη στον γιατρό επειδή βρίσκεται μακριά από τα μεγάλα κέντρα.
Το στοίχημα για εμάς είναι η απόλυτη ισότητα στην πρόσβαση. Κανένας συμπολίτης μας στα νησιά ή στις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές δεν πρέπει να νιώθει ότι υστερεί. Γι’ αυτό ακριβώς αξιοποιούμε την αγαπημένη πλέον εμπειρία των Κινητών Ομάδων Υγείας, που φέρνουν τον γιατρό κυριολεκτικά στην πόρτα του σπιτιού τους. Σε ό,τι αφορά το εύρος, κάνουμε μια σαφή διάκριση ανάμεσα στο μελάνωμα και στους μη μελανωματικούς καρκίνους του δέρματος, καθώς μιλάμε για διαφορετικές κλινικές ανάγκες. Είμαστε στο τελικό στάδιο του σχεδιασμού και πολύ σύντομα θα έχουμε έτοιμες τις λεπτομέρειες για τις ηλικίες, τον τρόπο έκδοσης των παραπεμπτικών και το ακριβές χρονοδιάγραμμα.
— Οι πολίτες αγκάλιασαν το πρόγραμμα «Προλαμβάνω». Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα ανά κατηγορία για τη νέα του φάση;
Είναι αλήθεια ότι ο κόσμος αγκάλιασε θερμά αυτή την προσπάθεια κι αυτό μας δίνει τεράστια δύναμη. Το «Προλαμβάνω» έχει περάσει πλέον σε μια νέα εποχή, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους έως το 2030, ώστε να μην εξαρτάται από συγκυρίες. Η επανεκκίνηση έγινε στις 13 Οκτωβρίου, στον μήνα-σύμβολο για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Οι γυναίκες, ασφαλισμένες και ανασφάλιστες, μπορούν να κάνουν δωρεάν την ψηφιακή τους μαστογραφία και, εφόσον υπάρχει εύρημα, το υπερηχογράφημα. Αμέσως μετά, παίρνουν σειρά οι προληπτικές εξετάσεις για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Η διαδικασία είναι φτιαγμένη για να είναι απλή. Στέλνονται δωρεάν SMS και e-mails σε όσους έχουν άυλη συνταγογράφηση, ενώ ο καθένας μπορεί με το ΑΜΚΑ του στο proliptikes.gov.gr να κλείσει το ραντεβού του ή να απευθυνθεί στις Κινητές Ομάδες στην περιφέρεια. Κάθε επιμέρους πρόγραμμα απαιτεί τις δικές του διοικητικές και επιστημονικές προετοιμασίες, γι’ αυτό και προχωρούμε με σταθερό, ξεκάθαρο βηματισμό ανά κατηγορία, ώστε να ενημερώνεται έγκαιρα ο κόσμος.
— Οι ενήλικες δικαιούχοι του προγράμματος για την παχυσαρκία που ξεκίνησαν θεραπεία θα μπορέσουν να τη συνεχίσουν δωρεάν, εφόσον απαιτείται περαιτέρω απώλεια σωματικού βάρους για την επίτευξη του στόχου; Γνωρίζουμε ότι αρκετοί πολίτες πληρώνουν από την τσέπη τους την αγωγή με τα φάρμακα από τον Ιούλιο και μετά. Θα αποκατασταθεί το πρόβλημα;
Κατανοώ απόλυτα και νιώθω βαθιά την αγωνία αυτών των ανθρώπων. Όταν παίρνεις την απόφαση να αλλάξεις τη ζωή σου, να παλέψεις με ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας και ξεκινάς μια θεραπεία, το τελευταίο που σου αξίζει είναι ο φόβος ότι θα μείνεις μόνος ή ότι θα λυγίσεις οικονομικά.
Θέλω να θυμίσω ότι εδώ δεν μιλάμε απλώς για μια προσπάθεια αδυνατίσματος, αλλά για συνανθρώπους μας με σοβαρή νοσογόνο παχυσαρκία και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η προσέγγισή μας είναι ολιστική. Δωρεάν ιατρική παρακολούθηση, διατροφική υποστήριξη και όπου χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή. Όταν προέκυψε το τεχνικό ζήτημα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το περασμένο καλοκαίρι, έγινε σαφές ότι δεν υπήρχε κανένα αμφισβητούμενο σημείο για την επιστημονική αξία της αγωγής. Από την πρώτη στιγμή, μαζί με τον υπουργό Υγείας, τον Άδωνι Γεωργιάδη, σκύψαμε πάνω από το πρόβλημα. Στις αρχές Αυγούστου δώσαμε τη λύση, διασφαλίζοντας ότι οι 43.500 δικαιούχοι θα συνεχίσουν απρόσκοπτα τη θεραπεία τους για τις οκτώ προβλεπόμενες δόσεις. Κανείς δεν μένει πίσω.
— Ο Πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί ότι το Εθνικό Πρόγραμμα «Προλαμβάνω» θα συνεχιστεί έως το 2030. Ποιοι πόροι έχουν εξοικονομηθεί από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και από εθνικούς πόρους για να γίνει πράξη αυτή η εξαγγελία;
Η συνέχιση του «Προλαμβάνω» ως το 2030 δεν είναι μια θεωρητική εξαγγελία, είναι νόμος και πράξη, θεσμοθετημένη με αμιγώς εθνικούς πόρους. Θέλαμε, με τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, να μη βρεθεί ο πολίτης προ τετελεσμένων, ούτε να σταματήσει αυτή η αλυσίδα ζωής. Όπως έχει ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχουμε εξασφαλίσει 75 εκατομμύρια ευρώ ετησίως έως και το 2030. Το Ταμείο Ανάκαμψης μας έδωσε την ευκαιρία να χτίσουμε τις ψηφιακές υποδομές και τη βάση μας. Τώρα, περνάμε σε μια μόνιμη, σταθερή δημοσιονομική αγκαλιά από το κράτος. Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, ούτε κάτι που σταματά επειδή έληξε ένα ευρωπαϊκό εργαλείο, είναι η πιο ασφαλής επένδυση στην ανθρώπινη ζωή και ταυτόχρονα ο μόνος τρόπος να κρατήσουμε το ΕΣΥ βιώσιμο, αποφεύγοντας τις βαριές, κοστοβόρες θεραπείες στο μέλλον.
— Στο πρόγραμμα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, υπάρχει σκέψη για τη διεύρυνση προς τα πάνω της ηλικιακής ομάδας των ωφελούμενων; Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι στις περισσότερες χώρες το εύρος ηλικίας φτάνει μέχρι τα 75 έτη, ενώ στην Ελλάδα είναι μέχρι 69-70 ετών. Θα υιοθετήσουμε τα διευρυμένα όρια;
Η πρόληψη για τον καρκίνο του παχέος εντέρου είναι από τα πιο δυνατά χαρτιά τού «Προλαμβάνω», καθώς μας δίνει τη δύναμη να πιάνουμε τη νόσο στην αρχή της ή να αφαιρούμε πολύποδες προτού εξελιχθούν. Τα χιλιάδες θετικά περιστατικά και οι χιλιάδες προκαρκινικές αλλοιώσεις που αντιμετωπίσαμε μας δείχνουν πως βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο. Τα ηλικιακά όρια στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου δεν μπαίνουν ποτέ στην τύχη. Βασίζονται σε αυστηρά επιστημονικά δεδομένα, στις ευρωπαϊκές οδηγίες και, κυρίως, στη δυνατότητα του ίδιου του συστήματος υγείας να παρακολουθήσει σωστά τον πολίτη. Γνωρίζουμε ότι ορισμένες χώρες φτάνουν έως τα 75 έτη και το μελετάμε σοβαρά. Ωστόσο, δεν θα ήταν υπεύθυνο να υποσχεθούμε μια αλλαγή ορίων αν δεν προηγηθεί η απαραίτητη επιστημονική αξιολόγηση. Προτεραιότητά μας είναι να θωρακίσουμε τους πολίτες με ασφάλεια, χωρίς να δημιουργήσουμε κενά στη φροντίδα τους.
— Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε νέες οδηγίες για την καταπολέμηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας. Πόσο συντονισμένη είναι η Ελλάδα με αυτές και τι γίνεται για την ψυχική υγεία των παιδιών που βιώνουν στιγματισμό και πέφτουν θύματα μπούλινγκ;
Η παιδική παχυσαρκία μάς αφορά όλους βαθιά. Δεν είναι ένα ζήτημα που λύνεται με αυστηρές υποδείξεις. Χρειάζεται μια ζεστή, συντονισμένη φροντίδα από την οικογένεια, το σχολείο και την πολιτεία. Οι νέες οδηγίες του ΠΟΥ, οι οποίες δημοσιεύθηκαν τον Οκτώβριο, μας θυμίζουν κάτι σκληρό. Το 2024, περίπου 170 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι παγκοσμίως ζούσαν με την παχυσαρκία. Η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας πρέπει να ξεκινά από την οργανωμένη διατροφική υποστήριξη, τη σωματική δραστηριότητα και τις παρεμβάσεις αλλαγής συμπεριφοράς, με συμμετοχή της οικογένειας. Η κατεύθυνση αυτή ταυτίζεται με την προσέγγιση που έχουμε υιοθετήσει και στη χώρα μας. Η πρόληψη ξεκινά νωρίς, η αντιμετώπιση πρέπει να είναι ολοκληρωμένη και κάθε θεραπευτική παρέμβαση οφείλει να βασίζεται στις ανάγκες του παιδιού και στην επιστημονική τεκμηρίωση. Η Ελλάδα, μαζί με τη UNICEF, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, έχει αναπτύξει το πρόγραμμα «Τροφή για Δράση», στο πλαίσιο της εθνικής δράσης για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας, με παρεμβάσεις που συνδέουν τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και την ενημέρωση των παιδιών και των οικογενειών τους. Η πρόληψη, όμως, δεν εξαντλείται στην ενημέρωση. Χρειάζεται να διαμορφώνουμε καθημερινά συνθήκες που διευκολύνουν τις υγιεινές επιλογές, αντί να αφήνουμε όλη την ευθύνη στις πλάτες του παιδιού. Ωστόσο, υπάρχει ένα εξίσου –αν όχι περισσότερο– κρίσιμο στοιχείο, η ψυχική υγεία. Ένα παιδί που παλεύει με την παχυσαρκία βρίσκεται συχνά αντιμέτωπο με την απομόνωση και το μπούλινγκ. Δεν μπορούμε να του ζητάμε να αλλάξει συνήθειες όταν το αφήνουμε απροστάτευτο σε ένα σχολικό ή κοινωνικό περιβάλλον που το πληγώνει στην ψυχή. Η παχυσαρκία δεν είναι ποτέ λόγος για στίγμα· είναι μια κατάσταση υγείας που ζητά κατανόηση, επιστημονική στήριξη και αγάπη. Γι’ αυτό έχουμε δημιουργήσει δομές όπως το πρόγραμμα «Παιδί και Ψυχική Υγεία», προσφέροντας δωρεάν ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, καθώς και το πρώτο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Νέων, όπου παρέχονται δωρεάν θεραπείες, ακόμα και για παιδιά που φτάνουν στον αυτοτραυματισμό επειδή κουβαλούν έναν βαθύ πόνο που δεν μπορούν να τον εκφράσουν διαφορετικά. Θέλω να απευθυνθώ σε όλους τους γονείς. Μη φοβάστε τις δύσκολες συζητήσεις με τα παιδιά σας. Όλοι κάνουμε λάθη, έτσι είμαστε οι άνθρωποι. Το σημαντικό είναι να μη διστάζουμε να ζητάμε βοήθεια. Θέλουμε ένα σύστημα υγείας που δεν κοιτάζει απλώς τα νούμερα στη ζυγαριά ή τις εξετάσεις, αλλά στέκεται δίπλα στο παιδί και την οικογένειά του με τρυφερότητα, προστατεύοντας την αξιοπρέπειά του.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.
