Ο Άντριου Σκοτ δεν έχει κερδίσει Όσκαρ. Δεν έχουν καν ανακοινωθεί ακόμη οι φετινές υποψηφιότητες. Κι όμως, μετά το Φεστιβάλ του Τορόντο, η συζήτηση γύρω από το Elsinore έχει ήδη πάρει ιστορική διάσταση: αν ο Ιρλανδός ηθοποιός φτάσει μέχρι τη νίκη στο Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου, θα γίνει ο πρώτος ανοιχτά γκέι άνδρας που κατακτά το συγκεκριμένο βραβείο στη σχεδόν εκατονταετή ιστορία της Ακαδημίας.
Το στοιχείο είναι εντυπωσιακό όχι μόνο ως στατιστικό, αλλά και επειδή συνδέεται άμεσα με τον ρόλο που ερμηνεύει. Στο Elsinore, ο Σκοτ υποδύεται τον Ίαν Τσάρλσον, τον Σκωτσέζο ηθοποιό των Δρόμων της Φωτιάς και του Γκάντι, ο οποίος το 1989 ανέλαβε τον Άμλετ στο Εθνικό Θέατρο του Λονδίνου, μετά την αποχώρηση του Ντάνιελ Ντέι-Λιούις από την παράσταση, ενώ ήταν ήδη σοβαρά άρρωστος από AIDS. Έπαιξε τον ρόλο κρύβοντας τη διάγνωσή του και πέθανε λίγες εβδομάδες μετά την τελευταία του παράσταση, σε ηλικία 40 ετών.
Η ταινία του Σάιμον Στόουν επιστρέφει έτσι σε ένα από εκείνα τα σημεία όπου το θέατρο, η ασθένεια, η σιωπή και η γκέι ιστορία συναντιούνται με σχεδόν μυθικό βάρος. Ο Τσάρλσον έζησε και εργάστηκε σε μια εποχή όπου ένας ηθοποιός που ήθελε να γίνει σταρ θεωρούνταν σχεδόν υποχρεωμένος να κρύβει τη σεξουαλικότητά του. Η δημόσια αποκάλυψη της ασθένειας και της σεξουαλικότητάς του ήρθε μετά τον θάνατό του, σε μια Βρετανία όπου το AIDS εξακολουθούσε να περιβάλλεται από φόβο, στίγμα και πολιτισμική άρνηση.
Αυτό κάνει την περίπτωση του Σκοτ ιδιαίτερη. Ο ίδιος έχει χτίσει, τα τελευταία χρόνια, μια καριέρα που μοιάζει σχεδόν με απάντηση σε εκείνον τον παλιό κανόνα. Έχει παίξει κουίρ ρόλους χωρίς να εγκλωβιστεί σε αυτούς και στρέιτ ρόλους χωρίς να ζητείται από το κοινό να «ξεχάσει» ποιος είναι. Από το Pride και το All of Us Strangers μέχρι το Ripley, το Fleabag και τώρα το Elsinore, η δημόσια εικόνα του κινείται σε μια λεπτή ισορροπία: δεν αποφεύγει την κουίρ ιστορία, αλλά δεν αφήνει και τη βιομηχανία να τον περιορίσει σε αυτήν.
Ο ίδιος έχει μιλήσει πολλές φορές για το πόσο προβληματική θεωρεί τη φράση «openly gay», ακριβώς επειδή μετατρέπει τη σεξουαλικότητα σε μόνιμο προσδιοριστικό μπροστά από το όνομα του ηθοποιού. Παρ’ όλα αυτά, στην οσκαρική ιστορία το γεγονός παραμένει. Η Ακαδημία έχει βραβεύσει γκέι άνδρες που δεν είχαν μιλήσει δημόσια για τη σεξουαλικότητά τους την εποχή της βράβευσης ή το έκαναν αργότερα. Έχει επίσης βραβεύσει επανειλημμένα στρέιτ ηθοποιούς για LGBTQ+ ρόλους. Δεν έχει δώσει ακόμη το Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου σε έναν άνδρα ηθοποιό που ζει δημόσια ως γκέι την ώρα της βράβευσης.
Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο αν ο Σκοτ θα «σπάσει» αυτό το στατιστικό. Είναι τι είδους καριέρα θα επιβραβευόταν μαζί του. Ο Σκοτ δεν έκανε τη διαδρομή του αποφεύγοντας τους κουίρ ρόλους για να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί στο mainstream. Ούτε έμεινε μόνο σε αυτούς. Έπαιξε τον «hot priest» στο Fleabag, τον Τομ Ρίπλεϊ, τον μοναχικό σεναριογράφο του All of Us Strangers, τον Μοριάρτι στο Sherlock, τον Ίαν Τσάρλσον στο Elsinore. Η γοητεία του βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην ικανότητά του να είναι βαθιά αναγνωρίσιμος χωρίς να γίνεται προβλέψιμος.
Το Elsinore προσθέτει σε αυτή τη διαδρομή κάτι πιο προσωπικό και πιο ιστορικό. Ο Τσάρλσον δεν είναι απλώς ένας ρόλος υψηλής δυσκολίας. Είναι ένας ηθοποιός που αναγκάστηκε να επιμεληθεί σιωπές γύρω από το σώμα, την ασθένεια και την επιθυμία του, ενώ διεκδικούσε έναν από τους πιο απαιτητικούς ρόλους του θεάτρου. Η εικόνα ενός ανθρώπου που παίζει Άμλετ ενώ το σώμα του καταρρέει έχει ήδη από μόνη της οσκαρική ένταση. Αλλά εδώ υπάρχει κάτι βαθύτερο: ένας γκέι ηθοποιός του σήμερα υποδύεται έναν γκέι ηθοποιό μιας εποχής όπου η δημόσια αλήθεια μπορούσε να στοιχίσει καριέρα, ασφάλεια, μνήμη.
Γι’ αυτό και το πιθανό βραβείο δεν θα ήταν απλώς προσωπική δικαίωση. Θα έμοιαζε με καθυστερημένη αναγνώριση μιας ολόκληρης ιστορίας: των γκέι ηθοποιών που κρύφτηκαν, των ρόλων που δεν τους δόθηκαν, των ζωών που έμειναν εκτός κάδρου, των ανθρώπων που έπρεπε να κάνουν την ερμηνεία τους πειστική χωρίς να τους επιτρέπεται να είναι ολόκληροι δημόσια. Ο Σκοτ, χωρίς να κάνει την ταυτότητά του διαφημιστικό εργαλείο, έχει γίνει ένας από τους πιο καθαρούς φορείς αυτής της μετάβασης.
Υπάρχει, βέβαια, και το πιο πρακτικό κομμάτι: η οσκαρική κούρσα μόλις αρχίζει. Τα φεστιβάλ του φθινοπώρου φτιάχνουν αφηγήσεις, αλλά δεν δίνουν βραβεία. Το Τορόντο, η Βενετία και το Telluride μπορούν να ανεβάσουν έναν ηθοποιό στην πρώτη γραμμή της συζήτησης, όμως οι υποψηφιότητες, οι καμπάνιες και οι τελικές ψήφοι είναι άλλη ιστορία. Γι’ αυτό το σωστό ερώτημα προς το παρόν δεν είναι «θα κερδίσει;». Είναι γιατί η πιθανότητα της νίκης του μοιάζει ήδη τόσο φορτισμένη.
Η απάντηση βρίσκεται ίσως στο ότι ο Σκοτ δεν παίζει απλώς έναν σπουδαίο ρόλο. Παίζει έναν ρόλο που συνομιλεί με τη δική του δημόσια παρουσία, με την ιστορία του κουίρ σινεμά, με την παλιά καχυποψία απέναντι στους γκέι ηθοποιούς και με τη μεγάλη αλλαγή των τελευταίων ετών: την ιδέα ότι το κοινό δεν χρειάζεται να ξεχάσει ποιος είναι ένας ηθοποιός για να πιστέψει την ερμηνεία του. Μπορεί να αντέξει και την εκπροσώπηση και τη μεταμόρφωση.
Αν το Elsinore φτάσει μέχρι τα Όσκαρ, η ιστορία δεν θα αφορά μόνο έναν ακόμη βραβευμένο ρόλο. Θα αφορά μια παλιά βεβαιότητα του Χόλιγουντ που καταρρέει: ότι ένας γκέι άνδρας μπορεί να είναι σπουδαίος ηθοποιός, αλλά δύσκολα θα γίνει πρωταγωνιστής με πλήρη δημόσια αλήθεια. Ο Άντριου Σκοτ έχει ήδη αποδείξει ότι αυτή η βεβαιότητα ανήκει στο παρελθόν. Το ερώτημα είναι αν η Ακαδημία θα το καταγράψει και επίσημα.
Με στοιχεία από The Guardian.
