Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, δεσμεύτηκε να προωθήσει μέχρι τέλους την αμφιλεγόμενη αναδιάρθρωση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της χώρας, δηλώνοντας ότι «σε ορισμένα θέματα, δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός».
Σε τηλεοπτική ομιλία που μεταδόθηκε το Σάββατο το βράδυ σε ώρα υψηλής τηλεθέασης, ο Τουσκ έδειξε αποφασιστικότητα, παρά τις διαμαρτυρίες που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας και οδήγησαν στην αποστολή δυνάμεων της αστυνομίας για την προστασία του κτιρίου του δικαστηρίου, αναφέροντας ότι η αναδιάρθρωση είναι ζωτικής σημασίας για την αποκατάσταση ενός δικαστηρίου που έχει παραλύσει από χρόνια πολιτικών διαμαχών.
Η θέση του Ντόναλντ Τουσκ για την αναδιάρθρωση του Συνταγματικού Δικαστηρίου
Παραλυμένο για περισσότερο από μια δεκαετία, το δικαστήριο βρισκόταν στο επίκεντρο των συγκρούσεων σχετικά με το κράτος δικαίου μεταξύ του δεξιού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS) και της ΕΕ κατά τη διάρκεια της οκταετούς διακυβέρνησης του κόμματος.
Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο κεντροδεξιός Τουσκ έχει επιδιώξει να ανατρέψει αυτές τις δικαστικές αλλαγές, αλλά τα σχέδιά του έχουν ματαιωθεί από προέδρους που ευθυγραμμίζονται με την αντιπολίτευση και διαθέτουν εκτεταμένες εξουσίες βέτο. Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει πέντε δικαστές που είχαν εγκριθεί από το κοινοβούλιο.
Η κρίση αναζωπυρώθηκε την Παρασκευή, όταν μια ομάδα δικαστών που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση προσπάθησε να αναλάβει τον διαδικαστικό έλεγχο του δικαστηρίου, θέτοντας σε διαθεσιμότητα τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο που είχαν διοριστεί από το PiS, γεγονός που προκάλεσε διαδηλώσεις στους δρόμους.
Υπερασπιζόμενος την ενέργεια αυτή, ο Τουσκ δήλωσε ότι «ποτέ δεν υπήρξε αμφιβολία ότι το δικαστήριο, με τη μορφή που του επέβαλε το PiS, δεν ήταν γνήσιο δικαστήριο», αναφέροντας αρνητικές αποφάσεις ευρωπαϊκών δικαστηρίων.
Συνέκρινε την οργή της αντιπολίτευσης με «έναν κλέφτη που αρπάζει την τσάντα μιας ηλικιωμένης γυναίκας, το σκάει και, όταν τον πιάνουν, φωνάζει ότι υφίσταται βία».
Ο Τουσκ δήλωσε: «Ας ονομάσουμε τα πράγματα με το όνομά τους: εδώ και χρόνια, υπάρχουν οργανώσεις και πολιτικοί στην Πολωνία που επιδιώκουν να καταστρέψουν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Δεν είναι τυχαίο που βρίσκουν υποστήριξη μεταξύ των φιλορωσικών δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο».
Στη συνέχεια, υπογράμμισε ότι ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ είχε συνταχθεί με την αντιπολίτευση στην κατακραυγή για τις αλλαγές, κατηγορώντας τη Βαρσοβία για «συνταγματικό πραξικόπημα» και «δίωξη των συντηρητικών». «Και όλα είναι ξεκάθαρα», είπε ο Τουσκ.
Επίσης, επέκρινε τον Ναβρότσκι, ο οποίος τάσσεται με την αντιπολίτευση, επειδή συμμετείχε στις διαμαρτυρίες την Παρασκευή το βράδυ και εισέβαλε με τη βία στο κτίριο του δικαστηρίου για να παρέμβει. «Σε ένα δημοκρατικό κράτος, κανένας πολιτικός δεν μπορεί να εισέλθει σε δικαστήριο για να δώσει εντολές ή να εκφοβίσει δικαστές – ούτε καν ο πρόεδρος», δήλωσε ο Τουσκ. «Εμείς οι Πολωνοί έχουμε πετύχει πάρα πολύ καλά στην οικοδόμηση ενός ισχυρού κράτους για να παραδοθούμε τώρα».
Ανέφερε ότι είναι καθήκον της κυβέρνησης να φροντίσει για την ασφάλειά του και τις απαραίτητες συνθήκες για τη λειτουργία του δικαστηρίου. «Και σκοπεύω να εκπληρώσω αυτό το καθήκον», πρόσθεσε.
Προβληματισμός για την τακτική που ακολουθήθηκε
Το Σάββατο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέτρεψε τον Ναβρότσκι να εγκρίνει τους νέους δικαστές που προτάθηκαν από το κοινοβούλιο, ώστε το δικαστήριο να μπορεί να λειτουργεί σύμφωνα με το Σύνταγμα και το δίκαιο της ΕΕ.
Ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε ότι η εκτελεστική της αρχή «παρακολουθεί στενά» τα γεγονότα στην Πολωνία.
«Εναπόκειται στις πολωνικές αρχές να διασφαλίσουν ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να λειτουργεί σύμφωνα με το πολωνικό Σύνταγμα και με σεβασμό στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε ο εκπρόσωπος.
Ωστόσο, ο εκπρόσωπος τόνισε επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέδωσε τον Μάιο μια προσωρινή απόφαση που υποχρέωνε τις πολωνικές αρχές να «απέχουν από την παρεμπόδιση της ανάληψης και της άσκησης των δικαστικών καθηκόντων» από δικαστές που εξακολουθούν να περιμένουν να ορκιστούν.
Η αντιπαράθεση αυτή χαράζει τις γραμμές μάχης εν όψει των κοινοβουλευτικών εκλογών του επόμενου έτους, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν μια σφιχτή αναμέτρηση μεταξύ της ευρείας συμμαχίας του Τουσκ και της εθνικιστικής δεξιάς.
Ωστόσο, οι ειδικοί παραμένουν διχασμένοι ως προς το αν η διαδικαστική τακτική της κυβέρνησης στο δικαστήριο είναι νόμιμη.
Το Πολωνικό Ίδρυμα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Ελσίνκι δήλωσε το Σάββατο ότι η νομική βάση για την προσωρινή αναστολή ήταν «αμφισβητήσιμη», προειδοποιώντας ότι «δεν θα συμβάλει» στην αποκατάσταση του δικαστηρίου.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, παραδέχτηκε ότι τα γεγονότα έξω από το δικαστήριο «δεν ήταν ευγενικά», αλλά επέμεινε: «Η εναλλακτική λύση ήταν να δεχτούμε μια αντισυνταγματική μετατροπή της Πολωνίας σε προεδρική δημοκρατία».
Ο Ναβρότσκι πραγματοποίησε το Σάββατο ορισμένες διακομματικές πολιτικές συνομιλίες, χωρίς να επιτευχθεί κάποια εμφανής πρόοδος. Ο ανώτερος σύμβουλός του, Ζμπίγκνιεφ Μπογκούτσκι, απάντησε στην ομιλία του Τουσκ, χαρακτηρίζοντας τον πρωθυπουργό «παθολογικό ψεύτη, ο οποίος βάζει φωτιά στην Πολωνία».
Με πληροφορίες από Guardian
