Οι Δημοκρατικοί επικράτησαν στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, εξασφαλίζοντας τον έλεγχο του Κογκρέσου, με τους Ρεπουμπλικάνους να έχουν υποστεί συντριπτική ήττα.
Παρότι το κόμμα του εκάστοτε εν ενεργεία προέδρου συνηθίζει να καταγράφει απώλειες στις συγκεκριμένες εκλογικές αναμετρήσεις, το μέγεθος της ήττας των Ρεπουμπλικανών εκλαμβάνεται ως ηχηρή απόρριψη της διετούς θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Από την οργή των ψηφοφόρων μέχρι τη χαμηλή δημοτικότητα του προέδρου, αυτοί είναι πέντε λόγοι για τους οποίους οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν τόσες πολλές έδρες.
1. Εκτόξευση του κόστους ζωής
Από τη μία άκρη των ΗΠΑ έως την άλλη, οι ψηφοφόροι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη διαρκή αύξηση του κόστους των βασικών αγαθών. Η δυσαρέσκεια αυτή ήταν εμφανής στις κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις.
«Οι τιμές της βενζίνης, των τροφίμων, όλα ακριβαίνουν», δήλωσε στο BBC μία ψηφοφόρος στη Βόρεια Καρολίνα, πριν από τις εκλογές, προσθέτοντας ότι στις συγκεκριμένες εκλογές αποφάσισε να αλλάξει την ψήφο της και να στηρίξει τους Δημοκρατικούς αντί των Ρεπουμπλικανών.
Οι τιμές αυξήθηκαν κατά 3,7% το δωδεκάμηνο έως τον Σεπτέμβριο, με τις τιμές των καυσίμων και της ενέργειας να συμβάλλουν στην άνοδο. Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, στις αρχές Οκτωβρίου η μέση λιανική τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ βρισκόταν λίγο κάτω από το ιστορικό υψηλό των 6,52 δολαρίων (4,83 λιρών) ανά γαλόνι, το οποίο είχε καταγραφεί τον Σεπτέμβριο.
Σχεδόν οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους (79%) δήλωσαν, σύμφωνα με δημοσκοπικά στοιχεία, ότι ο πληθωρισμός είχε προκαλέσει στους ίδιους και τις οικογένειές τους σοβαρές ή μέτριες οικονομικές δυσκολίες κατά τον τελευταίο χρόνο.
Παράλληλα, περισσότεροι από έξι στους δέκα ερωτηθέντες απέδωσαν την ευθύνη για την κατάσταση στον Τραμπ, δηλώνοντας ότι θεωρούν πως οι υψηλότερες από το συνηθισμένο τιμές οφείλονται στις πολιτικές του προέδρου.
2. Ο αντιδημοφιλής πόλεμος στο Ιράν
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στην εκτόξευση των τιμών ήταν ο πόλεμος με το Ιράν, τον οποίο ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο.
Οι τιμές των καυσίμων εκτινάχθηκαν στη συνέχεια, όταν η Τεχεράνη προχώρησε ουσιαστικά στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ως αντίποινα, προκαλώντας ασφυξία σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς διέλευσης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παγκοσμίως. Έκτοτε, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι πληρώνουν το τίμημα στις αντλίες των πρατηρίων καυσίμων.
Ο πόλεμος έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στην πλειονότητα των Αμερικανών. Για τους υποστηρικτές του κινήματος MAGA των Ρεπουμπλικανών, η σύγκρουση έμοιαζε επίσης με αθέτηση των υποσχέσεων που είχε διατυπώσει ο Τραμπ στο πλαίσιο της προεκλογικής του ατζέντας «Πρώτα η Αμερική» (America First), υποσχόμενος ότι δεν θα εμπλέξει τη χώρα σε νέους πολέμους.
Περίπου έξι στους δέκα ερωτηθέντες (63%) σε δημοσκόπηση δήλωσαν ότι θεωρούν λανθασμένη την απόφαση των ΗΠΑ να αναλάβουν στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν.
Σε ξεχωριστή δημοσκόπηση, τα τρία τέταρτα των ψηφοφόρων (74%) ανέφεραν ότι η σύγκρουση αποτέλεσε καθοριστικό ή σημαντικό παράγοντα για την επιλογή τους στις εκλογές για το Κογκρέσο.
Το πρωί μετά τις εκλογές, ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι ο πόλεμος συνέβαλε στην ήττα των Ρεπουμπλικανών. Ωστόσο, σε συνέντευξή του στο Fox News επέμεινε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να παρέμβει, προκειμένου να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
3. Το πειθαρχημένο προεκλογικό μήνυμα των Δημοκρατικών
Η έκταση και η δυναμική του εκλογικού κύματος υπέρ των Δημοκρατικών κατέστησαν δυνατές, χάρη και σε ορισμένους ισχυρούς υποψηφίους, οι οποίοι κατάφεραν να εκπέμψουν αυθεντικότητα, ακόμη και σε περιοχές που παραδοσιακά αποτελούν προπύργια των Ρεπουμπλικανών. Οι υποψήφιοι των Δημοκρατικών παρέμειναν προσηλωμένοι σε ένα σταθερό προεκλογικό μήνυμα, εστιάζοντας στο κόστος ζωής και την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.
Ο πρώην εκπαιδευτικός Τζέιμς Ταλαρίκο και ο πάστορας Άνταμ Χάμιλτον αναφέρθηκαν επίσης στην πίστη τους με τρόπο που βρήκε ανταπόκριση στους ψηφοφόρους του Τέξας και του Κάνσας, αντίστοιχα.
Στη Νότια Καρολίνα, η Δημοκρατική Άνι Άντριους πέτυχε μια απρόσμενη εκλογική νίκη. Η πρώην παιδίατρος επικέντρωσε την εκστρατεία της στο ζήτημα του προσιτού κόστους της υγειονομικής περίθαλψης, ένα θέμα που βρίσκει ανταπόκριση σε μια χώρα όπου πολλοί θεωρούν ότι το σύστημα υγείας δεν λειτουργεί σωστά.
Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ, πρώην αξιωματούχος στον τομέα της δημόσιας υγείας, ο οποίος επικράτησε στο Μίσιγκαν, διατηρώντας την έδρα των Δημοκρατικών, ανέδειξε ως βασικό σύνθημα της εκστρατείας του την ανάγκη να φύγει το χρήμα από την πολιτική και να επιστρέψει στις τσέπες των πολιτών.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Όσοφ, ο οποίος επανεξελέγη στην Τζόρτζια, έθεσε στο επίκεντρο της προεκλογικής του εκστρατείας το κόστος ζωής και τη διαφθορά. Η άνετη νίκη του 39χρονου σε μια πολιτεία την οποία ο Τραμπ έχει κερδίσει δύο φορές αναμένεται να ενισχύσει τα σενάρια περί ενδεχόμενης υποψηφιότητάς του για την προεδρία το 2028.
Ακόμη και ο ίδιος ο Τραμπ επαίνεσε τους Δημοκρατικούς, δηλώνοντας στο Fox News ότι «έκαναν καλή δουλειά».
Αντίθετα, ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι, όπως ο Κεν Πάξτον στο Τέξας, δέχθηκαν επικρίσεις για τις κακές προεκλογικές εκστρατείες τους, οι οποίες δεν έδωσαν την απαραίτητη έμφαση στις ανησυχίες των ψηφοφόρων.
4. Η χαμηλή δημοτικότητα του Τραμπ επιβάρυνε τους Ρεπουμπλικανούς
Δύο από τα ζητήματα που προκάλεσαν τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια στους ψηφοφόρους η ραγδαία αύξηση των τιμών και ο πόλεμος στο Ιράν, συνδέονταν άμεσα με τον πρόεδρο.
Τα ποσοστά αποδοχής του είχαν υποχωρήσει ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων των Ρεπουμπλικανών, γεγονός που καθιστούσε ιδιαίτερα ευάλωτες ορισμένες από τις πολιτείες που τον είχαν στηρίξει στις εκλογές του 2024.
Σε μια προσπάθεια να συσπειρώσει τους υποστηρικτές του, ο Τραμπ τους κάλεσε να φανταστούν ότι το όνομά του βρισκόταν στο ψηφοδέλτιο.
Ωστόσο, έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία κατά την οποία αποτελεί κεντρική φυσιογνωμία της αμερικανικής πολιτικής σκηνής, τα αποτελέσματα αυτά εκλαμβάνονται από ορισμένους ως ένδειξη ότι η λάμψη του πολιτικού του brand αρχίζει να ξεθωριάζει.
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης δυσαρέσκειας, η απόφασή του να βρεθεί ο ίδιος στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας των Ρεπουμπλικανών αποδείχθηκε ριψοκίνδυνη και φαίνεται πως είχε αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο.
Τους μήνες πριν από τις εκλογές, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι πολλοί Αμερικανοί ήθελαν ο Τραμπ να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στις ανησυχίες τους για την εκτόξευση των τιμών.
Στην τελευταία προεκλογική του ομιλία, τη Δευτέρα στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ομιλίας του στο αμφιλεγόμενο έργο ανακαίνισης της Reflecting Pool, της μεγάλης δεξαμενής νερού που βρίσκεται πίσω του.
5. Νέα μετατόπιση των ισπανόφωνων και των μαύρων ψηφοφόρων
Πριν από δύο χρόνια, η μετατόπιση μέρους των ισπανόφωνων και των μαύρων ψηφοφόρων προς τους Ρεπουμπλικανούς είχε συμβάλει στην εξασφάλιση μιας σαρωτικής νίκης για τον Τραμπ. Στις ενδιάμεσες εκλογές, ωστόσο, η τάση αυτή φαίνεται να αντιστράφηκε.
Οι Δημοκρατικοί επικράτησαν και στις τρεις εκλογικές αναμετρήσεις για τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις εκλογικές περιφέρειες κατά μήκος των συνόρων Τέξας-Μεξικού, όπου η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων είναι ισπανόφωνοι.
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, στις κομητείες με ισπανόφωνη πλειονότητα η στήριξη προς τους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους για τη Γερουσία μειώθηκε κατά περισσότερες από 22 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τις προεδρικές εκλογές του 2024.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταβολή σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη μεγάλη δημογραφική ομάδα στη χώρα, όπως δήλωσε ο δημοσιογράφος δεδομένων Τζεφ Άντελσον.
Η μεταστροφή αυτή καταγράφεται εν μέσω ευρείας δυσαρέσκειας για την εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής, με την πλειονότητα των Αμερικανών (56%) να δηλώνει ότι έχει αρνητική γνώμη για την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), σύμφωνα με το Pew Research Center.
Σημαντική μετατόπιση προς τους Δημοκρατικούς υποψηφίους καταγράφηκε στις εκλογές για τη Γερουσία και σε κομητείες όπου η πλειονότητα του πληθυσμού είναι μαύροι.
Η αναμέτρηση για τη Γερουσία στο Μισισίπι παραμένει οριακή. Η πολιτεία έχει το υψηλότερο ποσοστό μαύρων ψηφοφόρων από οποιαδήποτε άλλη στις ΗΠΑ, καθώς αντιστοιχούν περίπου στο 37% του εκλογικού σώματος.
Εάν ο Σκοτ Κόλομ καταφέρει να επικρατήσει, θα γίνει ο πρώτος Δημοκρατικός που εκλέγεται στη Γερουσία από το Μισισίπι από το 1982.
Με πληροφορίες από BBC
