Η συμφωνία που ανακοίνωσαν ΗΠΑ και Βενεζουέλα για την εκμετάλλευση 17 πετρελαϊκών κοιτασμάτων μπορεί να αλλάξει σημαντικά τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, εφόσον βέβαια υλοποιηθεί στον βαθμό που περιγράφουν Ουάσιγκτον και Καράκας.
Το μέγεθός της είναι εντυπωσιακό καθώς αφορά δυνητικά περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και προβλέπει επενδύσεις που ξεπερνούν τα 100 δισ. δολάρια.
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία τη «μεγαλύτερη στην παγκόσμια ιστορία», υποστηρίζοντας ότι ουσιαστικά υπερδιπλασιάζει τα πετρελαϊκά αποθέματα στα οποία έχουν πρόσβαση οι ΗΠΑ. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι 65 δισ. βαρέλια περνούν αυτομάτως στα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα.
Η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ πλειοψηφικό έλεγχο στην εκμετάλλευσή τους, κάτι που σε βάθος χρόνου μπορεί να μεταφραστεί σε πολύ μεγαλύτερη επιρροή της Ουάσιγκτον στην παραγωγή και στις ροές του βενεζουελάνικου αργού.
Γιατί ενδιαφέρει τόσο τις ΗΠΑ
Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Τα αμερικανικά Στρατηγικά Αποθέματα Πετρελαίου (SPR) έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1982, ενώ η αναταραχή στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει προβλήματα στον εφοδιασμό και ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Η πρόσβαση στα τεράστια αποθέματα της Βενεζουέλας μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως πρόσθετη ενεργειακή ασφάλεια για τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων για τους Αμερικανούς, τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα.
Η πραγματική επίδραση στις τιμές, πάντως, θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή. Η Βενεζουέλα διαθέτει περισσότερα από 303 δισ. βαρέλια επιβεβαιωμένων αποθεμάτων- τα μεγαλύτερα στον κόσμο- αλλά παράγει πολύ λιγότερο πετρέλαιο από όσο θα επέτρεπε θεωρητικά αυτός ο τεράστιος πλούτος.
Το μεγάλο στοίχημα των 100 δισ. δολαρίων
Εδώ βρίσκεται και το δεύτερο σημαντικό σκέλος της συμφωνίας. Η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας έχει ανάγκη από τεράστιες επενδύσεις για να ανακτήσει σημαντικό μέρος της παλαιότερης παραγωγικής της δυνατότητας.
Η Ντέλσι Ροντρίγκες εκτιμά ότι η συμφωνία θα κινητοποιήσει περισσότερα από 100 δισ. δολάρια επενδύσεων και θα αποφέρει πάνω από 209 δισ. δολάρια φορολογικών εσόδων στο κράτος. Ο Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε παράλληλα ότι θα δημιουργηθούν χιλιάδες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και θα ενισχυθεί η ανοικοδόμηση της οικονομίας.
Για το Καράκας, επομένως, πρόκειται για μια προσπάθεια επανεκκίνησης του σημαντικότερου οικονομικού του κλάδου με ξένα κεφάλαια.
Τα «αγκάθια» της συμφωνίας
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα πειστούν να επενδύσουν τα ποσά που απαιτούνται. Οι υποδομές χρειάζονται εκτεταμένο εκσυγχρονισμό, ενώ παραμένει έντονη η ανησυχία για το πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον.
Οι προηγούμενες κρατικοποιήσεις ξένων περιουσιακών στοιχείων- μεταξύ άλλων εκείνων της ExxonMobil- εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ενεργειακοί κολοσσοί χρειάζονται μακροχρόνιες εγγυήσεις ότι μια μελλοντική κυβέρνηση δεν θα αλλάξει τους όρους της συμφωνίας. Η Ουάσιγκτον ενδέχεται, σύμφωνα με εκτιμήσεις, να επιχειρήσει να δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα προστατευμένο πλαίσιο για τις αμερικανικές επιχειρήσεις, περιορίζοντας όσο γίνεται τον πολιτικό κίνδυνο.
Εάν το σχέδιο πετύχει, οι συνέπειες θα ξεπεράσουν τα σύνορα των δύο χωρών. Μια μεγάλη επιστροφή του βενεζουελάνικου πετρελαίου στη διεθνή αγορά θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την παγκόσμια προσφορά, να ασκήσει καθοδικές πιέσεις στις τιμές και να περιορίσει την εξάρτηση των ΗΠΑ από άλλες πετρελαιοπαραγωγές περιοχές.
Πρόκειται, συνεπώς, για πολύ περισσότερα από μια εμπορική συμφωνία: είναι ένα μεγάλο γεωπολιτικό και ενεργειακό στοίχημα που, εάν υλοποιηθεί πλήρως, μπορεί να αναδιαμορφώσει τόσο την οικονομία της Βενεζουέλας όσο και τον ενεργειακό χάρτη των ΗΠΑ.
