Εγκλωβισμένοι σε εμπορικό πλοίο που βρίσκεται αγκυροβολημένο μόλις τέσσερα ναυτικά μίλια από τις ακτές του Ιράν, περίπου 24 ναυτικοί διανύουν πλέον τον τέταρτο μήνα ζωής υπό τη διαρκή επιτήρηση Ιρανών φρουρών.
Το Ιράν κατέλαβε το πλοίο MSC Francesca στις 22 Απριλίου, ενώ επιχειρούσε να διέλθει από τα Στενά του Ορμούζ. Το πλήρωμά του αποτελείται από ναυτικούς από το Μαυροβούνιο, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες και άλλες χώρες. Όλοι βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τις οικογένειές τους, χωρίς να γνωρίζουν πότε θα αφεθούν ελεύθεροι και έχοντας ελάχιστη επικοινωνία με τον έξω κόσμο.
«Δεν έχουν κανένα μέσο επικοινωνίας, πέρα από 30 λεπτά πρόσβασης στο διαδίκτυο κάθε λίγες ημέρες», ανέφερε άτομο που γνωρίζει τις συνθήκες στο Francesca στους New York Times.
Οι ναυτικοί του Francesca αποτελούν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ομάδας εργαζομένων στη ναυτιλία που έχουν εγκλωβιστεί εν μέσω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Οι επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, ακολουθούμενες από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, άφησαν ακινητοποιημένα περίπου 1.500 πλοία και σχεδόν 20.000 ναυτικούς, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).
Πολλά πλοία κατάφεραν στη συνέχεια να εγκαταλείψουν τον Περσικό Κόλπο, εκμεταλλευόμενα σύντομα παράθυρα ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά. Ωστόσο, περίπου 6.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι, συνεχίζοντας να εκτελούν εργασίες συντήρησης, επιτήρησης και ελέγχου φορτίων, χωρίς ασφαλή τρόπο επιστροφής στις πατρίδες τους.
Το Ιράν επιβάλλει τον έλεγχό του στα Στενά μέσω επιθέσεων σε πλοία, γεγονός που έχει προκαλέσει αμερικανικά αντίποινα.
Η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει μειωθεί δραματικά. Σήμερα περνούν λίγο περισσότερο από δώδεκα πλοία ημερησίως, όταν πριν από τον πόλεμο ο μέσος όρος έφθανε περίπου τα 130 πλοία την ημέρα.
Εργάζονται στην πρώτη γραμμή ενός πολέμου
Οι εμπορικοί ναυτικοί σπάνια καλούνται να εργαστούν στην πρώτη γραμμή μιας ένοπλης σύρραξης. Αυτό όμως ακριβώς συμβαίνει στη Μέση Ανατολή.
Από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, 17 ναυτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους σε 64 επιθέσεις στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Οι περισσότεροι σκοτώθηκαν από ιρανικά πλήγματα, ενώ τρεις έχασαν τη ζωή τους όταν πλοίο δέχθηκε επίθεση από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό τον Ιούνιο.
Την ίδια ώρα, οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη συνεχίζουν να στοχοποιούν πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ την περασμένη εβδομάδα δύο πλοία τυλίχθηκαν στις φλόγες μετά από έκρηξη σε αιγυπτιακό λιμάνι.
Η μεγαλύτερη εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο
Το Francesca εισήλθε στον Περσικό Κόλπο στις 22 Φεβρουαρίου. Ανήκει στην ελβετική MSC Mediterranean Shipping Company, τη μεγαλύτερη εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως.
Ορισμένοι από τους ναυτικούς είχαν επιβιβαστεί μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την κατάληψη του πλοίου. Η MSC δεν έχει σχολιάσει την υπόθεση ούτε απάντησε σε αιτήματα για δηλώσεις.
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1970 από τον Ιταλό πλοίαρχο Gianluigi Aponte και σήμερα διαθέτει περισσότερα από 1.000 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, τα οποία εξυπηρετούν περίπου 300 εμπορικές γραμμές σε όλο τον κόσμο.
Ο Aponte, η περιουσία του οποίου ξεπερνά τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με το Bloomberg, μεταβίβασε πέρυσι την ιδιοκτησία της εταιρείας στα παιδιά του, Diego και Alexa Aponte.
Το 2022 η MSC ξεπέρασε τη δανέζικη Maersk και έγινε η μεγαλύτερη εταιρεία του κλάδου, επωφελούμενη από την άνθηση της ναυτιλίας μετά την πανδημία. Με τα αυξημένα κέρδη της επεκτάθηκε σε νέους τομείς, αποκτώντας νοσοκομεία, λιμάνια και ακόμη και εταιρεία σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας στην Ιταλία.
Ένας κρίσιμος εμπορικός διάδρομος που άλλαξε
Παρότι βρίσκεται σε μία από τις πιο ασταθείς περιοχές του κόσμου, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν μέχρι πρόσφατα έναν ιδιαίτερα πολυσύχναστο αλλά σχετικά ασφαλή εμπορικό διάδρομο. Κάθε μήνα τα διέσχιζαν χιλιάδες πλοία, ενώ από εκεί περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά, καθώς οι επιθέσεις του Ιράν έχουν οδηγήσει πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν τη συγκεκριμένη διαδρομή.
Οι εκπρόσωποι των ναυτικών υποστηρίζουν ότι οι πλοιοκτήτες δεν θα πρέπει να επιχειρούν διέλευση μέχρι να διασφαλιστεί πλήρως η ασφάλεια.
«Το εμπόριο είναι σημαντικό, αλλά δεν πρέπει να θέτουμε σε κίνδυνο τις ζωές αθώων ανθρώπων», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του IMO, Αρσένιο Ντομίνγκες.
Διπλωματικές προσπάθειες για την απελευθέρωση
Το Francesca πλέει υπό τη σημαία του Παναμά, ο οποίος έχει αναλάβει τις διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση του πλοίου και του πληρώματος.
Η πρέσβειρα του Παναμά στον IMO, Ginette Testa, δήλωσε στις 21 Ιουλίου ότι έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, χωρίς όμως να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Δύο Κροάτες ναυτικοί έχουν ήδη απελευθερωθεί, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της Κροατίας.
Ο Romano Peric, εκπρόσωπος της Ένωσης Κροατών Ναυτικών, ανέφερε ότι το πλήρωμα είχε επαρκή πρόσβαση σε τρόφιμα και αντιμετωπιζόταν σχετικά καλά, ωστόσο η χρήση κινητών τηλεφώνων περιορίστηκε σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.
Η ελβετική κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι χρησιμοποιούνται διπλωματικά κανάλια για την απελευθέρωση του πλοίου.
Και δεύτερο πλοίο υπό κράτηση
Την ίδια ημέρα που καταλήφθηκε το Francesca, οι ιρανικές αρχές κατέλαβαν και το πλοίο Epaminondas, το οποίο βρίσκεται αγκυροβολημένο κοντά του.
Το πλοίο ανήκει επίσης στον στόλο της MSC μέσω συμφωνίας μίσθωσης και φέρει σημαία Λιβερίας.
Αρκετοί ναυτικοί του Epaminondas έχουν ήδη αφεθεί ελεύθεροι, σύμφωνα με το υπουργείο Μεταναστών Εργαζομένων των Φιλιππίνων, και υποβλήθηκαν σε ιατρικές και ψυχολογικές εξετάσεις μετά την επιστροφή τους.
«Νιώθουν εγκαταλελειμμένοι»
«Οι ναυτικοί αισθάνονται απόλυτα εγκαταλελειμμένοι και απροστάτευτοι», δήλωσε ο Mohamed Arrachedi, εκπρόσωπος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Μεταφορές για τον αραβικό κόσμο και το Ιράν.
Όπως είπε, η οικονομική τους κατάσταση, ο ύπνος και η ψυχική τους υγεία έχουν επιβαρυνθεί σοβαρά.
Ορισμένοι, λόγω περιορισμένων προμηθειών, τρέφονται μόνο με ρύζι και φακές μία φορά την ημέρα, ενώ ένας ναυτικός αποκάλυψε ότι κοιμάται με τα ρούχα του, ώστε να μπορεί να εγκαταλείψει αμέσως το πλοίο σε περίπτωση επίθεσης.
Παρότι τα μέλη των πληρωμάτων μπορούν θεωρητικά να ζητήσουν επαναπατρισμό, αυτό συμβαίνει σπάνια, καθώς απαιτείται συνεργασία των αρχών των γειτονικών χωρών.
Επιπλέον, πολλοί εργάζονται με βραχυχρόνια συμβόλαια και φοβούνται ότι αν αρνηθούν ένα επικίνδυνο ταξίδι ή ζητήσουν να εγκαταλείψουν το πλοίο, θα αποκλειστούν από μελλοντικές προσλήψεις.
«Γνωρίζουν ότι αν θεωρηθεί πως δημιουργούν προβλήματα πάνω στο πλοίο, δεν θα τους δοθεί νέο συμβόλαιο. Για έναν ναυτικό, η απαίτηση επαναπατρισμού μπορεί ουσιαστικά να σημαίνει το τέλος της καριέρας του», εξήγησε η ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ Helen Sampson.
Αβέβαιο μέλλον
Πριν ακόμη καταληφθούν τα δύο πλοία της MSC, σχεδόν 30 εμπορικά πλοία είχαν ήδη δεχθεί επιθέσεις, μεταξύ αυτών και ένα πλοίο της γαλλικής CMA CGM.
Η τύχη των Francesca και Epaminondas παραμένει άγνωστη.
Η εκπρόσωπος του IMO Natasha Brown δήλωσε ότι και τα δύο πλοία εξακολουθούν να βρίσκονται στα ιρανικά χωρικά ύδατα με τα πληρώματά τους επί του σκάφους, ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται αλλά περιπλέκονται από τη γενικότερη γεωπολιτική κρίση.
Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης υποστήριξαν ότι τα δύο πλοία κινούνταν «χωρίς τις απαραίτητες άδειες» και για τον λόγο αυτό οδηγήθηκαν στις ιρανικές ακτές, όπου παραμένουν μέχρι σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης πλοίων TankerTrackers.
Με πληροφορίες από New York Times
