Το απόγευμα της 25ης Ιουλίου, το ελληνικών συμφερόντων υπερδεξαμενόπλοιο Kiku έδεσε στον τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου Mesaieed του Κατάρ, ένα τεράστιο λιμάνι 30 θέσεων ελλιμενισμού στη δυτική ακτή της χώρας, 25 μίλια νότια της Ντόχα.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, φορτωμένο με αργό πετρέλαιο, το Kiku πέρασε τα Στενά του Ορμούζ. Το γιγαντιαίο τάνκερ κατηγορίας VLCC, η μεγαλύτερη κατηγορία πετρελαιοφόρων, με μήκος που ξεπερνά τα 300 μέτρα, διατηρούσε σταθερή ταχύτητα 13 κόμβων στον Περσικό Κόλπο, κινούμενο σχεδόν με τη μέγιστη ισχύ του.
Όμως, στις 31 Ιουλίου, λίγο μετά τις 2 το μεσημέρι, στα ανοιχτά των ακτών του Ντουμπάι, το Kiku απλά «εξαφανίστηκε».
Το πλοίο είχε απενεργοποιήσει τον αναμεταδότη AIS, τη συσκευή που εκπέμπει την ταυτότητα, την ταχύτητα, την πορεία και τη θέση του. Για τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες που παρακολουθούν την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, το Kiku είχε γίνει άφαντο.
Ξαφνικά, στις 10 το πρωί της 1ης Αυγούστου, το σήμα του επανεμφανίστηκε, στην απέναντι πλευρά των Στενών του Ορμούζ.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, επρόκειτο για την εφαρμογή της νεότερης τακτικής που επιστρατεύει η πετρελαϊκή βιομηχανία: νυχτερινές διελεύσεις «με σβηστά φώτα» και υπό τη συνοδεία του αμερικανικού στρατού. Ο στόχος είναι προφανής: η αποφυγή των ιρανικών επιθέσεων με drones, σαν κι αυτή που είχε δεχθεί το Kiku έναν μήνα νωρίτερα, όταν το drone προσέκρουσε πάνω του αλλά δεν εξερράγη.
Με τη συνδρομή του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, πετρελαϊκοί κολοσσοί από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ναυλώνουν δεξαμενόπλοια με εντολή να κλείνουν τους αναμεταδότες τους. Τα πλοία φυγαδεύουν το πετρέλαιο έξω από τον Περσικό Κόλπο, διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ προς τον Κόλπο του Ομάν, μεταγγίζουν το φορτίο σε τάνκερ των αγοραστών και στη συνέχεια επιστρέφουν ακολουθώντας την ίδια διαδρομή.
Με αυτόν τον τρόπο, το τεράστιο ασφαλιστικό κόστος και ο άμεσος κίνδυνος των ιρανικών χτυπημάτων μετατοπίζονται από τις ιδιωτικές ναυτιλιακές εταιρείες στην αμερικανική κυβέρνηση και στους ίδιους τους πετρελαιοπαραγωγούς.
Μια στρατηγική που αποδίδει καρπούς
Σύμφωνα με το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας, η στρατηγική αυτή αποδίδει. Η ημερήσια διακίνηση πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ κυμαίνεται πλέον μεταξύ 8 και 9 εκατομμυρίων βαρελιών. Πρόκειται για σημαντικό όγκο αργού, σχεδόν διπλάσιο από τις εκτιμήσεις που έκαναν οι αναλυτές της Wall Street και εξειδικευμένες πλατφόρμες όπως η Kpler με βάση τα επίσημα δεδομένα των αναμεταδοτών.
Αυτές οι «μυστικές» διελεύσεις αλλάζουν άρδην τα δεδομένα για τη βιομηχανία πετρελαίου στη Μέση Ανατολή.
Το αμερικανικό δίκτυο καταγράφει ότι μέσα σε μόλις δύο 24ωρα πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 12 μεταγγίσεις φορτίων από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, με τα τάνκερ να βάζουν στη συνέχεια πλώρη για προορισμούς όπως η Κίνα, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα, οι Φιλιππίνες, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη.
Πρόκειται για ένα επικίνδυνο και δαπανηρό εγχείρημα που προσφέρει προσωρινή ανάσα στην αγορά. Όσο όμως οι μόνιμες λύσεις, μια διαπραγματευτική διευθέτηση του πολέμου και ένα σταθερό πλαίσιο για τα Στενά, παραμένουν μετέωρες, το τέχνασμα αυτό απλώς αγοράζει χρόνο.
Διελεύσεις στο «σκοτάδι»
Η αύξηση των «σκοτεινών» πλόων, όπως το πρόσφατο ταξίδι του Kiku, εκδηλώνεται σε μια κρίσιμη καμπή για την παγκόσμια ενέργεια.
Ο πόλεμος, που κρατά πολύ περισσότερο από όσο υπολόγιζαν πολλοί, έχει αποδιοργανώσει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου εδώ και έξι μήνες, φτάνοντας τις τελευταίες εβδομάδες σε σημείο καμπής: δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και καυσίμων από τα εμπορικά αποθέματα έχουν εξαντληθεί.
Τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης των ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Η εξάρτηση της Κίνας από τα δικά της τεράστια αποθέματα , που απέτρεψε την εκτόξευση της τιμής στα 150 δολάρια, δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον. Την ίδια στιγμή, οι αγορές ομολόγων και οι πολίτες εξαντλούν την υπομονή τους απέναντι στην ακρίβεια.
Μπροστά σε ένα εφιαλτικό σενάριο, οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής έθεσαν σε εφαρμογή τη νέα τους τακτική. Δεν πρόκειται για αλάνθαστη συνταγή, τα Στενά είναι υπερβολικά στενά, με πλάτος μόλις 23 μιλίων. Τα περιθώρια απόκρυψης είναι ελάχιστα, ενώ τα ραντάρ μπορούν να εντοπίσουν ένα σκάφος ακόμα και με κλειστό τον αναμεταδότη. Μάλιστα, αυτή την εβδομάδα δέχτηκαν επίθεση δύο πλοία συμφερόντων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ωστόσο, σύμφωνα με την Kpler, περίπου το 80% της ναυσιπλοΐας στα Στενά τις τελευταίες δύο εβδομάδες έγινε «στο σκοτάδι», με τα πλοία να κινούνται σύρριζα στις ακτές του Ομάν, όσο το δυνατόν πιο μακριά από το Ιράν. Λόγω της πολεμικής σύγκρουσης, ορισμένα σήματα εντοπισμού υφίστανται παρεμβολές GPS, δυσκολεύοντας την ακριβή εκτίμηση της κατάστασης.
Όπως συνέβη και με άλλα πλοία, το Kiku επανεμφανίστηκε μία ημέρα μετά την απενεργοποίηση του αναμεταδότη του, ενώ ήταν αγκυροβολημένο κοντά στο λιμάνι της Φουτζέιρα στα Εμιράτα. Μόλις το σήμα αποκαταστάθηκε, το Kiku έδεσε δίπλα σε ένα άλλο ελληνικών συμφερόντων υπερδεξαμενόπλοιο, το Nave Electron, το οποίο είχε φτάσει στον Κόλπο του Ομάν μία ημέρα νωρίτερα.
Τα δύο πλοία παρέμειναν μαζί για μία εβδομάδα πραγματοποιώντας μετάγγιση πετρελαίου. Όταν ολοκλήρωσαν τη διαδικασία στις 8 Αυγούστου, το Nave Electron αποχώρησε φορτωμένο, βάζοντας πλώρη μέσω της Αραβικής Θάλασσας προς το Νινγκμπό της Κίνας.
Το Kiku παρέμεινε στα ανοιχτά της Φουτζέιρα μέχρι τις 14 Αυγούστου, οπότε «έσβησε» ξανά. Την επόμενη ημέρα, λίγο πριν τις 4 το απόγευμα, το σήμα του επανήλθε στον Περσικό Κόλπο, ενώ επέστρεφε προς το Κατάρ.
Αλλαγή σκηνικού
Όπως παρατηρεί το CNN, οι συνοδευόμενες «σκοτεινές» διελεύσεις αποτελούν το πιο πρόσφατο παράδειγμα της προσπάθειας των αραβικών χωρών να αυξήσουν τις εξαγωγές τους, ανατρέποντας τους σχεδιασμούς της Τεχεράνης.
Χαρακτηριστικά, η Σαουδική Αραβία διοχέτευσε περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα,που κανονικά θα φορτώνονταν στον Περσικό Κόλπο, μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προς το λιμάνι της Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα. Παράλληλα, οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής παρέκαμψαν τα Στενά του Ορμούζ για άλλα 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Για να καλυφθεί το κενό, η παραγωγή αυξήθηκε και στον υπόλοιπο πλανήτη. Βραζιλία, Γουιάνα και Βενεζουέλα πρόσθεσαν συνολικά πάνω από 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες διοχέτευσαν επιπλέον εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια καθημερινά στην αγορά.
Ταυτόχρονα, εδώ και μήνες πραγματοποιούνται και άλλες, λιγότερο συντονισμένες (και χωρίς στρατιωτική προστασία) διελεύσεις «στο σκοτάδι».
Στην άλλη πλευρά της εξίσωσης, οι ΗΠΑ αποδέσμευσαν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, εξαντλώντας σημαντικά τα περιθώριά τους. Η Κίνα βασίστηκε επίσης στα δικά της αποθέματα, περιορίζοντας δραστικά τις εισαγωγές αργού. Παράλληλα, η παγκόσμια ζήτηση υποχώρησε λόγω των υψηλών τιμών, συμβάλλοντας στην ισορροπία της αγοράς.
Η αγορά καταφέρνει πάντα να βρει τη διέξοδό της, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ευελιξία και συνθετότητα από όσο προέβλεπαν ακόμη και οι πλέον ειδικοί όταν ξεσπούσε ο πόλεμος, όπως σημειώνει το CNN.
Με πληροφορίες από CNN
