Η προτεινόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν, που θα παραχωρούσε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων τα οποία εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, έχει να αντιμετωπίσει σοβαρά εμπόδια.
Τέσσερις πηγές της ναυτιλιακής αγοράς, που μίλησαν στο Reuters, ανέφεραν ότι το σχέδιο είναι δύσκολα εφαρμοσίσιμο εξαιτίας των αμερικανικών κυρώσεων αλλά και των αυστηρών ασφαλιστικών ρητρών που απαγορεύουν οποιαδήποτε σχετική πληρωμή.
Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν τα αμερικανοϊσραηλινά αεροπορικά πλήγματα πυροδότησαν τον πόλεμο στο Ιράν, το στενό αυτό πέρασμα ανάμεσα στον Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό αποτελούσε την κύρια αρτηρία για το ένα πέμπτο περίπου της παγκόσμιας τροφοδοσίας πετρελαίου, καθώς και για άλλα αγαθά ζωτικής σημασίας. Η ναυσιπλοΐα ήταν ελεύθερη για όλα τα σκάφη, χωρίς καμία επιβάρυνση.
Ο έλεγχος των Στενών παραμένει το μεγαλύτερο «αγκάθι» στις προσπάθειες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Βάσει της τελευταίας πρότασης, η Τεχεράνη θα μπορεί να παρεμβαίνει, εφόσον το κρίνει απαραίτητο, στα εισερχόμενα πλοία. Αντίστοιχα, τα εξερχόμενα σκάφη θα ακολουθούν μια διαδρομή ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, λαμβάνοντας άδεια εξόδου από το Ομάν κατόπιν ενημέρωσης των ιρανικών αρχών, δήλωσε στο Reuters ανώτερη ιρανική πηγή αυτή την εβδομάδα.
Η δυνατότητα των εμπορικών πλοίων να διασχίζουν τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς «με ασφάλεια,
και χωρίς περιττά εμπόδια είναι θεμελιώδης για την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, την οικονομική σταθερότητα και την ενεργειακή ασφάλεια», υπογράμμισαν οι μεγαλύτερες ναυτιλιακές ενώσεις του κόσμου σε ανοιχτή επιστολή τους αυτή την εβδομάδα.
«Διόδια αλλά με άλλο όνομα»
Η επιβολή υποχρεωτικών τελών διέλευσης ή παροχής υπηρεσιών στα Στενά συνιστά «ουσιαστικά την επιβολή διοδίων», επισημαίνεται στην επιστολή που στάλθηκε στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) του ΟΗΕ.
«Ένα τέτοιο μέτρο θα δημιουργούσε προηγούμενο, ικανό να υπονομεύσει το διεθνώς αναγνωρισμένο νομικό πλαίσιο που διέπει τα στενά διεθνούς ναυσιπλοΐας και το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης», προσθέτουν.
Το λεγόμενο σύστημα διαχωρισμού της θαλάσσιας κυκλοφορίας διπλής κατεύθυνσης υιοθετήθηκε από τον αρμόδιο οργανισμό του ΟΗΕ το 1968, με τη σύμφωνη γνώμη των χωρών της περιοχής. Αυτό το σύστημα καθόρισε τις σημερινές θαλάσσιες λωρίδες, διαχωρίζοντας τις διαδρομές στα ιρανικά και τα ομανικά ύδατα.
Σύμφωνα με τον ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο, η Τεχεράνη επιδιώκει την επιβολή τελών που κυμαίνονται από 5% έως 7% επί της αξίας του φορτίου των πλοίων που διασχίζουν τα Στενά. Το Ομάν συζητά για τέλη της τάξης του 3%, ενώ η Ουάσινγκτον απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε είδους επιβάρυνση.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών ανέφερε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει τις πληροφορίες σχετικά με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις.
Τον Ιούλιο, το διοικητικό συμβούλιο του Οργανισμού υπογράμμισε ότι τα παράκτια κράτη των Στενών οφείλουν να εγγυηθούν το «δικαίωμα ελεύθερης και αδιάλειπτης διέλευσης χωρίς διακρίσεις για όλα τα πλοία» μέσω του συστήματος διαχωρισμού κυκλοφορίας, διατηρώντας τη διέλευση απαλλαγμένη από διόδια ή άλλες χρεώσεις.
Πρόβλημα συμμόρφωσης από την επιβολή τελών
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες και τους εμπόρους πετρελαίου, η επιβολή τελών δημιουργεί τεράστια ζητήματα νομικής συμμόρφωσης. Κι αυτό διότι οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις στην Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου, τον φορέα που ίδρυσε το Ιράν τον Μάιο για τη διαχείριση της θαλάσσιας οδού.
Παράλληλα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών έχει απαγορεύσει σε αμερικανικά φυσικά και νομικά πρόσωπα να λαμβάνουν υπηρεσίες από την ιρανική κυβέρνηση που σχετίζονται με την «εγγύηση ασφαλούς διέλευσης».
Οποιαδήποτε πληρωμή θα μπορούσε να οδηγήσει σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, προειδοποιούν οι πηγές της αγοράς, οι οποίες διατήρησαν την ανωνυμία τους λόγω της κρισιμότητας του θέματος.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο μετά τη ρήτρα που εισήγαγε στα τέλη Ιουλίου η Ένωση της Αγοράς των Lloyd’s (Lloyd’s Market Association – LMA) για τους ασφαλιστές πολεμικών κινδύνων. Η συγκεκριμένη ρήτρα προβλέπει τον άμεσο τερματισμό της ασφαλιστικής κάλυψης ενός πλοίου, εάν αυτό καταβάλει τέλη διέλευσης, διόδια ή άλλη επιβάρυνση για τη διέλευσή του από τα Στενά του Ορμούζ.
Τα πλοία που διασχίζουν τα Στενά υποχρεούνται να καταβάλλουν πρόσθετο ασφάλιστρο πολεμικού κινδύνου, ώστε να καλύπτονται σε περίπτωση ζημιάς κατά τη διάρκεια της διέλευσης.
«Βάσει της ρήτρας, οι ασφαλιστές δεν έχουν καμία υποχρέωση να αποζημιώσουν τέτοιου είδους πληρωμές. Εφόσον πραγματοποιηθεί μια τέτοια καταβολή, απαλλάσσονται πλήρως από τις υποχρεώσεις τους προς το συγκεκριμένο σκάφος», διευκρίνισε η LMA τον Ιούλιο.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες βρίσκονται σε απόλυτο αδιέξοδο, όπως δήλωσε πηγή της ασφαλιστικής αγοράς, καθώς η διατύπωση της LMA απαγορεύει στους ασφαλιστές να καλύπτουν πλοιοκτήτες που καταβάλλουν τέλη, τη στιγμή που το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει διόδια.
Με πληροφορίες από Reuters
