Έφτασε αργά σε μια εκποίηση περιουσίας στο Μίσιγκαν, όταν οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι είχαν ήδη περάσει από εκεί. Σε μια σκοτεινή γωνία του διαδρόμου που οδηγούσε στο γκαράζ, ένας συλλέκτης δίσκων και επίπλων του 20ού αιώνα πρόσεξε έναν μικρό πίνακα με εννέα κοχύλια πάνω σε μια γκρίζα επιφάνεια. Κάτω αριστερά φαινόταν η υπογραφή «Abercrombie» και η χρονολογία ’51. Αποφάσισε να το ρισκάρει: έδωσε 30 δολάρια και πήρε τον πίνακα μαζί του.
Η αγορά αποδείχθηκε εξαιρετικά τυχερή. Ο πίνακας ταυτοποιήθηκε ως το «Alderman Merriam’s Shells», έργο του 1951 της Αμερικανίδας σουρεαλίστριας Gertrude Abercrombie, το οποίο δεν είχε εμφανιστεί δημόσια για περίπου 75 χρόνια. Την 1η Οκτωβρίου θα δημοπρατηθεί από τον Freeman’s στη Νέα Υόρκη, με εκτίμηση 150.000 έως 250.000 δολάρια.
Φωτογραφία: Gertrude Abercrombie Papers / Archives of American Art, Smithsonian Institution
Η ταυτοποίησή του άρχισε από μια σχεδόν κινηματογραφική σύμπτωση. Ο νέος ιδιοκτήτης άλλαξε το πρόγραμμα των οικογενειακών του διακοπών για να επισκεφθεί την αναδρομική έκθεση «Gertrude Abercrombie: The Whole World Is a Mystery» στο Milwaukee Art Museum. Ξεφυλλίζοντας τον κατάλογο, βρήκε μια αρχειακή φωτογραφία από δημοσίευμα της Chicago Tribune της 14ης Σεπτεμβρίου 1952: ο ίδιος πίνακας εμφανιζόταν εκεί με το αρχικό του πλαίσιο και, μπροστά του, τα πραγματικά κοχύλια που είχε ζωγραφίσει η Abercrombie.
Στη συνέχεια το έργο εξετάστηκε από τη Susan Weininger, μία από τις σημαντικότερες μελετήτριες της Abercrombie, η οποία επιβεβαίωσε τη γνησιότητά του. Η έρευνα στα αρχεία αποκάλυψε και τη διαδρομή του πίνακα: στις αρχές του 1952 η Abercrombie τον έδωσε στον γιατρό John Reynolds, στο Καλαμαζού του Μίσιγκαν, σε αντάλλαγμα για ιατρικές υπηρεσίες. Το έργο έμεινε στη συλλογή του έως τον θάνατό του και στη συνέχεια πέρασε στους κληρονόμους του, χωρίς να εμφανιστεί ξανά δημόσια μέχρι φέτος.
Ο τίτλος του έργου παραπέμπει στον Robert Merriam, ο οποίος εκπροσωπούσε το Hyde Park στο δημοτικό συμβούλιο του Σικάγου από το 1947 έως το 1955. Τα κοχύλια ανήκαν στη συλλογή του και η Abercrombie τα ζωγράφισε εκ του φυσικού — κάτι σχετικά ασυνήθιστο για μια καλλιτέχνιδα που συχνά αντλούσε τα αντικείμενα και τις μορφές της από έναν πολύ πιο προσωπικό, ονειρικό κόσμο.
Τα κοχύλια, πάντως, επανέρχονται συχνά στη ζωγραφική της, μαζί με φεγγάρια, γάτες, κουκουβάγιες, πόρτες, άδεια δωμάτια και μοναχικές γυναικείες μορφές. Στο «Alderman Merriam’s Shells», εννέα κοχύλια βρίσκονται πάνω σε μια σκοτεινή γκρίζα επιφάνεια, ενώ ένα ακόμη κρέμεται από μια κλωστή μπροστά σε μαύρο φόντο, σαν να αιωρείται. Για την Abercrombie, το κοχύλι μπορούσε να σημαίνει ταυτόχρονα προστασία και εγκλεισμό και εμφανιζόταν συχνά ως προσωπικό σύμβολο στα έργα και στα δώρα προς τους φίλους της.
Για δεκαετίες, η Abercrombie παρέμενε περισσότερο γνωστή στο Σικάγο και στους κύκλους της τζαζ με τους οποίους συνδεόταν στενά. Στο σπίτι της στο Hyde Park οργανώνονταν θρυλικές βραδιές με μουσικούς όπως ο Dizzy Gillespie και ο Charlie Parker, ενώ η ίδια ήταν γνωστή στους φίλους της ως «Queen of Chicago».
Φωτογραφία: Courtesy of Sotheby’s
Η ευρύτερη επανεκτίμηση του έργου της άρχισε να γίνεται αισθητή τα τελευταία χρόνια. Η Karma παρουσίασε έργα της στη Νέα Υόρκη το 2018 και ακολούθησαν σημαντικές εκθέσεις σε μουσεία, με αποκορύφωμα τη μεγάλη περιοδεύουσα αναδρομική «The Whole World Is a Mystery», την πληρέστερη μέχρι σήμερα παρουσίαση της δουλειάς της, με σχεδόν 80 έργα.
Η άνοδος πέρασε γρήγορα και στις δημοπρασίες. Τον Νοέμβριο του 2025, το «Message for Mercy» του 1950 έγινε το πρώτο έργο της Abercrombie που ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο δολάρια σε δημοπρασία, καταγράφοντας νέο ρεκόρ για την καλλιτέχνιδα. Λίγα χρόνια νωρίτερα, η μέση τιμή για έργα της βρισκόταν σε εντελώς διαφορετικά επίπεδα.
Έτσι, η ιστορία του «Alderman Merriam’s Shells» μοιάζει σχεδόν υπερβολικά καλή για να είναι αληθινή: ένας πίνακας που είχε αρχική τιμή 150 δολάρια, έμεινε αθέατος για περίπου τρία τέταρτα του αιώνα, αγοράστηκε φέτος για 30 δολάρια και σε λίγες ημέρες θα βγει σε δημοπρασία με ανώτατη εκτίμηση 250.000 δολάρια.
Με στοιχεία από Artnet News
