Λίγο μετά τον θάνατο του Φράνκο, η Ισπανία ήθελε να μιλήσει. Ήθελε να μιλήσει για πολιτική, για σεξ, για φυλακές, για τράπεζες, για βασανιστήρια, για τρομοκρατία, για σκάνδαλα, για όλα όσα η δικτατορία είχε σπρώξει κάτω από το χαλί της δημόσιας σιωπής. Και ήθελε επίσης να κοιτάξει σώματα.
Σε αυτό το εκρηκτικό μείγμα γεννήθηκε, το 1976, το Interviú, το εβδομαδιαίο περιοδικό του Grupo Zeta που έγινε ένα από τα πιο παράδοξα φαινόμενα της ισπανικής Μεταπολίτευσης. Ένα έντυπο που έβαζε στο εξώφυλλο γυμνές γυναίκες και στο εσωτερικό του μερικές από τις πιο δυνατές δημοσιογραφικές αποκαλύψεις της εποχής.
Ένα περιοδικό που μπορούσε να φιλοξενεί ταυτόχρονα σεξουαλικά ρεπορτάζ, σκληρό αστυνομικό υλικό, πολιτικά σκάνδαλα, αποκαλύψεις για την ETA, το GAL, τον Luis Roldán, την Operación Malaya και, σύμφωνα με τον Jerónimo Andreu, ακόμη και τα πρώτα δημοσιογραφικά νήματα που οδήγησαν αργότερα στην υπόθεση Gürtel.
Το νέο βιβλίο του Andreu, Los desnudos y los muertos, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Península, ξαναπιάνει την ιστορία του περιοδικού όχι ως απλή νοσταλγία για ένα άγριο έντυπο παρελθόν, αλλά ως χρονικό μιας χώρας που άλλαζε δέρμα. Το Interviú κυκλοφόρησε σχεδόν ταυτόχρονα με τη γέννηση των μεγάλων εφημερίδων της δημοκρατικής Ισπανίας, όπως η El País και η Diario 16. Μόνο που εκεί όπου οι εφημερίδες διεκδικούσαν σοβαρότητα, το Interviú διάλεγε το σοκ, τη λαϊκή περιέργεια, το γυμνό, την αποκάλυψη, το σκάνδαλο.
Αυτό ήταν και η δύναμή του. Και το πρόβλημά του.
Γιατί το Interviú δεν μπορεί να διαβαστεί εύκολα ούτε ως απελευθερωτικό έντυπο ούτε ως απλώς σεξιστικό προϊόν. Ήταν και τα δύο. Έσπασε τη μεταφρανκική ηθική ασφυξία, αλλά εμπορεύτηκε γυναικεία σώματα. Χτύπησε την άκρα δεξιά, αλλά έγινε μόνιμος στόχος των φεμινιστικών κινημάτων. Έδωσε χώρο σε δημοσιογράφους τεράστιας επιρροής, αλλά πολλές φορές πέρασε γραμμές που σήμερα θα θεωρούνταν αδιανόητες.
Στους τοίχους της σύνταξης είχαν γραφτεί συνθήματα που κατηγορούσαν το περιοδικό ότι εμπορεύεται τις γυναίκες. Δεν ήταν άδικη κατηγορία. Πολλά από τα γυμνά του Interviú δημοσιεύτηκαν σε ένα τοπίο όπου η συναίνεση, η ιδιωτικότητα, η εικόνα και το δημόσιο συμφέρον δεν είχαν ακόμη τη σημασία που έχουν σήμερα. Υπήρξαν αγωγές, κατασχέσεις τευχών, κόντρες με δημόσια πρόσωπα, περιπτώσεις όπου φωτογραφίες τραβήχτηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν με τρόπους που σήμερα θα θεωρούνταν απαράδεκτοι.
Η υπόθεση της Melani Olivares, στα τέλη της δεκαετίας του 2000, θεωρείται ένα από τα σημεία καμπής στη νομική αντιμετώπιση των «κλεμμένων» φωτογραφιών. Μέχρι τότε, τα ισπανικά δικαστήρια ήταν πολύ πιο ανεκτικά όταν επρόκειτο για δημόσια πρόσωπα σε δημόσιο χώρο. Από εκεί και μετά, η διάκριση ανάμεσα στο δημόσιο συμφέρον και στο ενδιαφέρον ενός συγκεκριμένου κοινού έγινε πιο σαφής.
Υπήρχαν όμως και οι άλλες σελίδες. Οι σελίδες που έκαναν το Interviú κάτι περισσότερο από περιοδικό του λεγόμενου destape, της σεξουαλικής αποδέσμευσης μετά τη δικτατορία.
Η ιστορία του περιλαμβάνει δημοσιογράφους όπως ο Manuel Cerdán, ο Antonio Rubio, ο Manuel Marlasca και ο Xavier Vinader, αλλά και σημαντικές υπογραφές όπως ο Francisco Umbral, ο Camilo José Cela και ο Juan Marsé. Περιλαμβάνει έρευνες για ακροδεξιούς κύκλους, για εγκλήματα του φρανκισμού σε μια εποχή που η επίσημη γραμμή ήταν να «μην ξανανοίξουν πληγές», για τις φυλακές, τις τράπεζες, την τρομοκρατία, την αστυνομική βία, την παρακρατική δράση.
Η υπόθεση Sokoa, ένα από τα σοβαρότερα χτυπήματα κατά της ETA, βρέθηκε στις σελίδες του. Το ίδιο και στοιχεία γύρω από το GAL, τον βρόμικο πόλεμο κατά της ETA, με το περιοδικό να δημοσιεύει φωτογραφίες και μαρτυρίες που έφερναν στο φως τη σύνδεση κρατικών μηχανισμών με παρακρατικές πρακτικές. Στα χρόνια του Felipe González, το Interviú δημοσίευσε και τις διαβόητες φωτογραφίες του φυγόδικου τότε Luis Roldán, πρώην επικεφαλής της Guardia Civil, σε εικόνες που συμπύκνωναν την παρακμή και τη διαφθορά: εσώρουχα, γυναίκες, κοκαΐνη, εξουσία ξεγυμνωμένη κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Κάπου εκεί βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση του περιοδικού. Το Interviú ξεγύμνωνε γυναίκες για να πουλήσει. Αλλά ξεγύμνωνε και την εξουσία.
Δεν υπάρχει εύκολη ηθική διέξοδος από αυτή την ιστορία. Το περιοδικό υπήρξε, όπως δείχνει το βιβλίο του Andreu, ένας από τους πιο θορυβώδεις μηχανισμούς της νέας ισπανικής δημόσιας σφαίρας. Ένας χώρος όπου η δημοκρατία εμφανιζόταν όχι καθαρή και θεσμική, αλλά ιδρωμένη, σεξουαλική, βίαιη, χυδαία, περίεργη, αδέξια, λαϊκή. Μια χώρα που έβγαινε από τη δικτατορία δεν έμαθε πρώτα να μιλά ήρεμα. Έμαθε να φωνάζει, να κοιτάζει, να αγοράζει, να καταγγέλλει, να επιθυμεί, να σκανδαλίζεται.
Στη δεκαετία του ’90, η άνοδος της ιδιωτικής τηλεόρασης, η κυριαρχία του τηλεοπτικού κιτρινισμού και η οικονομική επέκταση του Antonio Asensio άλλαξαν το οικοσύστημα γύρω από το περιοδικό. Η αισθητική με την οποία το Interviú είχε προκαλέσει κάποτε έντυπη έκρηξη άρχισε να μεταφέρεται στην τηλεόραση. Η κάλυψη εγκλημάτων όπως η υπόθεση Alcàsser έμεινε ως σκοτεινό παράδειγμα των ορίων που το θέαμα δεν έπρεπε ποτέ να περάσει.
Αργότερα ήρθαν η ψηφιακή ταχύτητα, η κρίση του 2008, η φθορά των εβδομαδιαίων περιοδικών και η αδυναμία ενός εντύπου που ζούσε από την αποκλειστικότητα της εικόνας να ανταγωνιστεί το ίντερνετ. Το Interviú έκλεισε το 2018, μετά από 42 χρόνια κυκλοφορίας.
Σήμερα, πενήντα χρόνια μετά το πρώτο του τεύχος, η ιστορία του επιστρέφει όχι μόνο μέσα από το βιβλίο του Jerónimo Andreu, αλλά και μέσα από δύο ακόμη εκδόσεις: Interviú es el demonio. Auge y caída de la revista que escandalizó y cambió España του Alberto Gayo και De Lola Flores a los papeles de ETA. Los secretos mejor guardados de la revista Interviú του Luis Miguel Montero.
Το ότι χρειάζονται τόσα βιβλία για να ειπωθεί η ιστορία του δεν είναι τυχαίο.
Το Interviú δεν ήταν απλώς ένα περιοδικό με γυμνά. Ήταν ένα εργαστήριο των ορίων της μεταφρανκικής ελευθερίας. Ένα έντυπο που σκανδάλιζε τους συντηρητικούς, εξόργιζε τις φεμινίστριες, τροφοδοτούσε τη λαϊκή περιέργεια, έσπρωχνε τη δημοσιογραφία στα άκρα και πολλές φορές πέρα από αυτά.
Ήταν το περιοδικό μιας Ισπανίας που ήθελε να δει τα πάντα.
Και δεν ήξερε ακόμη τι σημαίνει να κοιτάς.
με στοιχεία από El Cultural
