Χαρακτηριζόντάς το ως «ομορφιά στο χάος», η Εθνική Διοίκηση Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ (NASA) ανάρτησε την πιο καθαρή, μέχρι στιγμής, εικόνα από τα υπολείμματα ενός άστρου που εξερράγη, το οποίο βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία μας.
Η υπηρεσία γνωστοποιεί παράλληλα πως πι επιστήμονες μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή την εικόνα για να μελετήσουν πώς οι άνεμοι από κοντινά άστρα διαμόρφωσαν την εξέλιξη του υπολείμματος υπερκαινοφανούς.
Σαν καμβάς έντονων χρωματικών αντιθέσεων, η NASA αναφέρει επίσης: «Ένα υπόλειμμα υπερκαινοφανούς (σουπερνόβα) μοιάζει με πολύχρωμες μπογιές που στροβιλίζονται μαζί με φόντο το σκοτάδι του διαστήματος. Στην καρδιά της εικόνας βρίσκεται ένα ανοιχτό μωβ νέφος και ένα σπειροειδές, φωτεινό κίτρινο κουβάρι».
«Ένα ζωηρό κόκκινο νέφος αερίων περιβάλλει το κέντρο, διαθέτει κόκκινες ουρές που εκτείνονται προς τα πάνω και προς τα δεξιά. Ένα αχνό, σκούρο μπλε νέφος ξεκινά από πάνω αριστερά και βγαίνει από το κάτω μέρος του κάδρου. Η εικόνα συνδυάζει δεδομένα από το Παρατηρητήριο Ακτίνων Χ Chandra (της NASA) και το Very Large Array του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) και το Τηλεσκόπιο James Clerk Maxwell» καταλήγει η NASA.
Πώς εκρήγνυνται τα άστρα
Για δισεκατομμύρια χρόνια, η ύπαρξη ενός άστρου αποτελεί μια αδιάκοπη μάχη ισορροπίας ανάμεσα στην τεράστια βαρύτητά του προσπαθεί να το συνθλίψει προς τα μέσα και την πυρηνική σύντηξη στον πυρήνα του που παράγει ενέργεια και το ωθεί προς τα έξω. Όταν όμως εξαντλούνται, η ισορροπία αυτή καταρρέει προκαλώντας την έκρηξη ενός υπερκαινοφανούς άστρου, γνωστό διαφορετικά και ως σουπερνόβα.
Σύμφωνα με τη σύγχρονη έρευνα στο πεδίο της αστροφυσικής, τα άστρα δεν πεθαίνουν όλα με τον ίδιο τρόπο. Οι επιστήμονες διακρίνουν δύο βασικούς μηχανισμούς αστρικών εκρήξεων, ανάλογα με τη μάζα και το περιβάλλον του άστρου.
Αρχικά, μέσα από την κατάρρευση του πυρήνα. Πρόκειται για «μηχανισμό θανάτου» των άστρων με μάζα τουλάχιστον οκτώ φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου μας.
Καθώς το άστρο γερνά, συγχωνεύει όλο και βαρύτερα στοιχεία στον πυρήνα του, από υδρογόνο σε ήλιο, άνθρακα, νέον, οξυγόνο, πυρίτιο και, τελικά, σίδηρο. Ο σίδηρος, ωστόσο, αποτελεί πυρηνικό αδιέξοδο, γιατί η σύντηξή του δεν παράγει ενέργεια, αλλά αντιθέτως την απορροφά.
Έτσι, χωρίς την εξωστρεφή πίεση της ακτινοβολίας, η βαρύτητα κυριαρχεί σε απόλυτο βαθμό. Μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, ο πυρήνας του άστρου καταρρέει προς το κέντρο του με ταχύτητα που φτάνει το 25% της ταχύτητας του φωτός.
Όταν η ύλη συμπιεστεί σε ασύλληπτες πυκνότητες (σχηματίζοντας έναν πρωτο-αστέρα νετρονίων), η κατάρρευση σταματά απότομα και δημιουργείται ένα ωστικό κύμα που αναπηδά προς τα έξω. Πρόσφατες τρισδιάστατες προσομοιώσεις υπερυπολογιστών έδειξαν ότι το ωστικό κύμα αρχικά «κολλάει» και θα έσβηνε, αν δεν υπήρχαν τα νετρίνα, δηλαδή τα σχεδόν άμαζα υποατομικά σωματίδια που παράγονται μαζικά στον πυρήνα. Η τεράστια ροή νετρίνων θερμαίνει βίαια τα στρώματα πίσω από το ωστικό κύμα, προκαλώντας έντονες αναταράξεις που το επανεκκινούν και τινάζουν τα εξωτερικά στρώματα του άστρου στο διάστημα.
Σε αντίθεση με τα υπερμεγέθη άστρα, άστρα με μάζα παρόμοια με του Ήλιου σβήνουν ήρεμα, αφήνοντας πίσω τους έναν πυκνό πυρήνα που ονομάζεται λευκός νάνος. Όταν όμως ένας λευκός νάνος βρίσκεται σε ένα διπλό αστρικό σύστημα, δηλαδή σε τροχιά γύρω από ένα άλλο άστρο, το σενάριο είναι διαφορετικό.
Ο λευκός νάνος αρχίζει να «κλέβει» ύλη από το συνοδό άστρο του ή συγκρούεται με έναν άλλον λευκό νάνο. Μόλις η μάζα του ξεπεράσει ένα κρίσιμο όριο (περίπου 1,44 φορές τη μάζα του Ήλιου, γνωστό ως όριο Chandrasekhar), η πίεση των ηλεκτρονίων δεν αρκεί πλέον για να συγκρατήσει τη βαρύτητα.
Εν τέλει, η θερμοκρασία εκτοξεύεται και πυροδοτεί μια ανεξέλεγκτη αλυσιδωτή αντίδραση σύντηξης άνθρακα και οξυγόνου. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ολόκληρος ο λευκός νάνος διαλύεται ολοσχερώς, χωρίς να αφήσει κανένα κεντρικό υπόλειμμα.
Με πληροφορίες από NASA















