Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, πρότεινε να συναντηθεί τον επόμενο μήνα με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ για να συζητήσουν για την Ουκρανία, επιδιώκοντας να διαπραγματευτεί έναν τερματισμό του τετραετούς πολέμου με όρους ευνοϊκούς για τη Μόσχα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και μίλησαν στη Wall Street Journal.
Η πρωτοβουλία αποτυπώνει την προσπάθεια του Πούτιν να αξιοποιήσει την αναθέρμανση των σχέσεών του με τον Τραμπ, η οποία έχει προκαλέσει ανησυχία στην Ουκρανία και στους συμμάχους της στην Ουάσινγκτον και την Ευρώπη. Μια τέτοια σύνοδος, χωρίς τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα ήταν πρωτοφανής και θα σήμαινε συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και πέραν αυτών.
Σύμφωνα με πρώην αξιωματικό των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο οποίος έχει ενημερωθεί για το θέμα, ο Πούτιν έθεσε την ιδέα σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ στις 9 Οκτωβρίου. Από την ίδια συνομιλία προέκυψε και συμφωνία για την αγορά ρωσικού ντίζελ από τις ΗΠΑ και τη διευκόλυνση της διάθεσής του στην παγκόσμια αγορά.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επιβεβαίωσε ότι διεξάγονται συζητήσεις για μια ενδεχόμενη συνάντηση.
«Δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα ούτε για την ίδια τη συνάντηση ούτε για την πιθανή ατζέντα της, αν και οι τρεις πλευρές αναγνωρίζουν το ενδεχόμενο, σε θεωρητικό επίπεδο, να πραγματοποιηθεί», δήλωσε στη Wall Street Journal.
Τριμερής στην Κίνα, με Ουκρανία και Ευρώπη εκτός συνομιλιών
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν έχει συμφωνήσει σε μια τέτοια σύνοδο. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι ο πρόεδρος θα μπορούσε να αντιμετωπίσει θετικά την ιδέα, καθώς επιθυμεί να εκπληρώσει την προεκλογική του υπόσχεση για τερματισμό του πολέμου. Ο Τραμπ είχε υποστηρίξει ότι ο πόλεμος θα τελείωνε από την «πρώτη ημέρα» της νέας θητείας του, όμως πλέον πλησιάζει στη συμπλήρωση δύο ετών στην προεδρία.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συζητήσεις, το Κρεμλίνο πρότεινε η τριμερής συνάντηση να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της επικείμενης συνόδου του Φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας–Ειρηνικού (APEC), στις 18 και 19 Νοεμβρίου, στη Σεντζέν, το τεχνολογικό κέντρο της νότιας Κίνας.
Μια συνάντηση των τριών ηγετών σε κινεζικό έδαφος θα αποτελούσε σημαντικό βήμα στην προσπάθεια του Σι να ενισχύσει τον ρόλο της Κίνας ως δύναμης διπλωματικής διαμεσολάβησης, εκτιμούν αναλυτές που μελετούν την κινεζική πολιτική.
Ρώσοι αξιωματούχοι διαβίβασαν την πρόταση στο Πεκίνο μέσω διπλωματικών διαύλων. Η κινεζική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι δεν θα είχε αντίρρηση, εφόσον συμφωνήσει και ο Τραμπ, σύμφωνα με άλλα πρόσωπα που γνωρίζουν τις πρόσφατες συζητήσεις Μόσχας και Πεκίνου.
«Η Κίνα θέλει να εμφανίζεται ως ο κεντρικός πόλος στις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και, ενδεχομένως, ως διαμεσολαβητής μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας», δήλωσε η Γιουν Σουν, διευθύντρια του προγράμματος για την Κίνα στο Stimson Center, δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσινγκτον.
Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Το ρωσικό ντίζελ, οι κυρώσεις και η προσέγγιση Τραμπ–Πούτιν
Σύμφωνα με τον πρώην αξιωματικό των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο Πούτιν έχει προτείνει και στο παρελθόν στον Τραμπ και στον Σι τη διεξαγωγή τριμερούς συνόδου. Αυτή τη φορά, όμως, η πρωτοβουλία εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία το κλίμα στις σχέσεις της Μόσχας με την Ουάσινγκτον έχει μεταστραφεί υπέρ της ρωσικής πλευράς.
Ο Τραμπ εξασφάλισε πρόσφατα συμφωνία με τον Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ, επιδιώκοντας να μειώσει τις τιμές των καυσίμων, οι οποίες έχουν επιβραδύνει την αμερικανική οικονομία και έχουν πλήξει τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Την Παρασκευή, 16 Οκτωβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέστειλε την εφαρμογή κυρώσεων που επρόκειτο να επιβληθούν στη Ρωσία βάσει νομοσχεδίου διακομματικής στήριξης, το οποίο είχε υπογράψει τον προηγούμενο μήνα. Η απόφαση προκάλεσε επικρίσεις από μέλη του Κογκρέσου, ακόμη και από ορισμένους συμμάχους του.
Ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ έλαβε αυτές τις αποφάσεις επειδή διαπίστωσε ότι διέθετε ελάχιστες άλλες ικανοποιητικές επιλογές για τη μείωση των τιμών.
Ωστόσο, οι ειδικοί στον τομέα της ενέργειας συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί τη βασική αιτία της ανόδου των τιμών του ντίζελ και ότι οι ποσότητες που έχει δεσμευτεί να πουλήσει η Ρωσία δεν επαρκούν για να επηρεάσουν σημαντικά την αγορά.
Νέες επιθέσεις Τραμπ στον Ζελένσκι
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ εμφανίζεται εκ νέου έντονα δυσαρεστημένος με τον Ζελένσκι. Έχει δηλώσει ότι ο Ουκρανός ηγέτης πρέπει να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια και έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η Ουκρανία χρειάζεται νέο πρόεδρο. Παράλληλα, οι αμερικανικές προσπάθειες μεσολάβησης για τον τερματισμό του πολέμου παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στάσιμες.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social χθες, Κυριακή (18/10), ο Τραμπ επιτέθηκε στον Ζελένσκι, μετά το ουκρανικό πλήγμα που είχε σημειωθεί νωρίτερα την ίδια ημέρα σε πετρελαϊκό τερματικό σταθμό στην Αγία Πετρούπολη, γενέτειρα του Πούτιν. Κατηγόρησε τον Ουκρανό πρόεδρο ότι στοχοποιεί ρωσικά διυλιστήρια ντίζελ και υποστήριξε ότι «δεν θέλει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος και πιθανότατα δεν το ήθελε ποτέ».
Ο Τραμπ ανέφερε ότι αναβάλλει την επιβολή κυρώσεων επειδή δεν θέλει να απομακρύνει τη Ρωσία από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «ΘΕΛΩ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΑΥΤΟΣ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ!», έγραψε.
Οι φιλοδοξίες Πούτιν για μια «δεύτερη Γιάλτα»
Η Μόσχα βλέπει τον ενδεχόμενο τριμερή διάλογο ως μέσο για να εδραιώσει τη θέση της Ρωσίας στη λέσχη των μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων, ένα καθεστώς που ο Πούτιν επιδιώκει από την άνοδό του στο Κρεμλίνο το 2000.
Το συγκεκριμένο σχήμα αφήνει επίσης εκτός την Ευρώπη, την οποία το Κρεμλίνο θεωρεί βασικό εμπόδιο στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει τη νίκη στην Ουκρανία.
Ο πρώην αξιωματικός των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών ανέφερε ότι ο Πούτιν τρέφει ευρείες, αν και μη ρεαλιστικές, φιλοδοξίες για το τριμερές σχήμα: το αντιμετωπίζει ως μια «δεύτερη σύνοδο της Γιάλτας», στην οποία ο κόσμος θα μπορούσε να χωριστεί σε σφαίρες επιρροής.
Ακόμη και αν είναι απίθανο ο Σι και ο Τραμπ να συμφωνήσουν σε κάτι τέτοιο, η εικόνα των ηγετών των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας να διαπραγματεύονται την τύχη μιας άλλης χώρας θα εξέπεμπε ένα ισχυρό μήνυμα.
Στην Ταϊπέι, θα μπορούσε να ενισχύσει τους φόβους ότι και το μέλλον της Ταϊβάν ενδέχεται κάποτε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ένα ανάλογο σχήμα. Πολύ περισσότερο καθώς το Πεκίνο δεν έχει αποκηρύξει ποτέ τη χρήση βίας για να θέσει υπό τον έλεγχό του το αυτοδιοικούμενο, δημοκρατικό νησί.
Τα διλήμματα του Πεκίνου
Μια τέτοια σύνοδος, πάντως, δεν θα ήταν χωρίς κινδύνους για τον Σι. Σύμφωνα με ορισμένα από τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις συζητήσεις, Κινέζοι αξιωματούχοι ανησυχούν μήπως μια παράλληλη γεωπολιτική συνάντηση επισκιάσει τον σχεδιασμό τους να αξιοποιήσουν τη σύνοδο του APEC ως ευκαιρία ανάδειξης του ρόλου της Κίνας στην περιοχή.
Ο Σι επιχειρεί να διατηρήσει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη συνεχιζόμενη στήριξή του προς τον Πούτιν και στη διαφύλαξη των οικονομικών δεσμών της Κίνας με την Ευρώπη, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Μια τέτοια τριμερής συνάντηση θα μπορούσε να εμπλέξει πιο άμεσα την Κίνα στον πόλεμο της Ουκρανίας και να προκαλέσει αντιδράσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τη στάση του Πεκίνου υπέρ της Μόσχας.
