Στην πλατεία Ενγκελάμπ της Τεχεράνης, μια τεράστια αφίσα που εμφανίστηκε τον Μάρτιο αποτύπωσε με τρόπο σχεδόν προφητικό τη νέα πραγματικότητα στο Ιράν.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παρουσιάζεται σε πολεμική στάση, να δίνει εντολές στους Φρουρούς της Επανάστασης για πυραυλικά πλήγματα, με θρησκευτικούς συμβολισμούς που παραπέμπουν στον Ιμάμη Αλί, σημειώνει σε δημοσίευμά της η Wall Street Journal.
Σύμφωνα με το αμερικάνικο μέσο ενημέρωσης, για πολλούς Ιρανούς, και ακόμη περισσότερους παρατηρητές εκτός χώρας, η εικόνα αυτή δεν συνιστά -απλή- προπαγάνδα. Είναι η αποτύπωση μιας βαθύτερης μετατόπισης προς ένα πιο στρατιωτικοποιημένο, ιδεολογικά σκληρό καθεστώς.
Iran’s new national security chief Mohammad Bagher Zolghadr’s views “were so extreme that one of his subordinates—Qassem Soleimani, the notorious Quds Force leader later killed by the U.S.—temporarily quit in protest.”
WSJ: Iran’s Regime Has Changed—for the Worse
The…— Natasha Bertrand (@NatashaBertrand) April 15, 2026
Ιράν: Από την «ελπίδα αλλαγής» στη σκλήρυνση
Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν την επίθεση που οδήγησε στον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η εκτίμηση ήταν ότι θα δημιουργηθεί κενό εξουσίας. Ένα κενό που ίσως ευνοούσε είτε μια εσωτερική αναδιάταξη είτε την ανάδειξη πιο πραγματιστών ηγετών.
Ακόμη και ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η νέα ηγεσία θα μπορούσε να αποδειχθεί «πιο λογική». Ωστόσο, οι εξελίξεις διέψευσαν αυτές τις προσδοκίες. Το κενό δεν γέμισε από μετριοπαθείς, αλλά από ένα δίκτυο σκληροπυρηνικών, με ισχυρούς δεσμούς με τους «Φρουρούς της Επανάστασης» (IRGC), που εδώ και χρόνια αποτελούν τον πυρήνα του καθεστώτος.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη, δεν είναι νέο πρόσωπο στο παρασκήνιο της εξουσίας, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα. Για χρόνια λειτουργούσε ως κρίκος σύνδεσης μεταξύ θρησκευτικής ηγεσίας και μηχανισμών ασφαλείας.
Αν και η δημόσια παρουσία του παραμένει περιορισμένη -ιδίως μετά τον τραυματισμό του στην αεροπορική επίθεση- το δίκτυο επιρροής του είναι βαθιά ριζωμένο. Μέσα από άτυπες δομές εξουσίας, φέρεται να ενίσχυσε πρόσωπα και ομάδες που σήμερα κυριαρχούν στο πολιτικοστρατιωτικό σύστημα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας κύκλος έμπιστων συνεργατών, γνωστός ως «Habib Circle», αποτελούμενος σε μεγάλο βαθμό από βετεράνους του πολέμου ανάμεσα στο Ιράν και το Ιράκ. Πρόκειται για στελέχη με έντονα ιδεολογικά χαρακτηριστικά και εμπειρία σε στρατιωτικές και παραστρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ιράν: Καταστολή στο εσωτερικό
Η νέα ηγεσία δεν άργησε να δείξει τις προθέσεις της. Στο εσωτερικό, η καταστολή εντάθηκε αισθητά. Ενδεικτικά, συλλήψεις, εκτελέσεις και απειλές κατά διαδηλωτών συνθέτουν ένα σκηνικό που θυμίζει τις πιο αυστηρές περιόδους της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Παράλληλα, φιλοκυβερνητικές ομάδες έχουν επιστρέψει δυναμικά στους δρόμους, λειτουργώντας ως μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου. Η εμπειρία των κινητοποιήσεων του 2022, με αφορμή τον θάνατο της Αμινί μετά τη σύλληψή της από την «αστυνομία ηθών», φαίνεται να έχει οδηγήσει το καθεστώς σε μια πιο προληπτική στρατηγική: λιγότερη ανοχή, περισσότερη επιβολή.
Την ίδια στιγμή, η στάση της Τεχεράνης στο εξωτερικό γίνεται πιο επιθετική. Αντί για αποκλιμάκωση, καταγράφονται επαναλαμβανόμενες επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή, ενώ η επιρροή του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ ενισχύει τη γεωπολιτική του ισχύ.
Το στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο σημείο διέλευσης για περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η de facto επιρροή του Ιράν εκεί λειτουργεί ως μοχλός πίεσης, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ συνεχίζονται με αβέβαιη προοπτική. Αν και υπάρχουν ενδείξεις οικονομικής πίεσης στην Τεχεράνη, η ιδεολογική κατεύθυνση της νέας ηγεσίας περιορίζει τα περιθώρια συμβιβασμού.
Ιράν: Οι άνθρωποι πίσω από τη νέα πραγματικότητα
Κομβικά πρόσωπα της νέας εποχής αποκαλύπτουν και τη συνολική κατεύθυνση. Ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Ζολγκαντρ, νέος επικεφαλής εθνικής ασφάλειας, με παρελθόν σε ένοπλες οργανώσεις και εμπλοκή σε βίαιες επιχειρήσεις, ο Αχμάντ Βαχίντι, νέος αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης, που έχει κατηγορηθεί για τη βομβιστική επίθεση του 1994 στο Μπουένος Άιρες και ο Μοχσέν Ρεζαΐ, στρατιωτικός σύμβουλος, που υποστηρίζει ανοιχτά την κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Πρόκειται για πρόσωπα που συνδυάζουν στρατιωτική εμπειρία, ιδεολογική προσήλωση και περιορισμένη διάθεση για διαπραγμάτευση.
Σύμφωνα πάντα με τη Wall Street Journal, ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η ιδεολογική βάση που φαίνεται να καθοδηγεί το νέο καθεστώς. Η διδασκαλία του Μαχντισμού, μιας εκδοχής σιιτικής εσχατολογίας που συνδέει την έλευση του Μεσσία με την καταστροφή των εχθρών του Ισλάμ, έχει περάσει από το περιθώριο στο κέντρο της κρατικής αφήγησης.
Η ιδέα ότι η σύγκρουση μπορεί να επιταχύνει την «τελική δικαιοσύνη» δεν είναι απλώς ρητορική. Ενσωματώνεται στην εκπαίδευση των Φρουρών της Επανάστασης και στη στρατηγική σκέψη της ηγεσίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η ιδεολογική διάσταση εξηγεί γιατί ορισμένες κινήσεις της Τεχεράνης μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, παράλογες ή υπερβολικά ριψοκίνδυνες.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
