Η ενεργειακή μετάβαση προς ένα σύστημα με υψηλή συμμετοχή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) φέρνει στο προσκήνιο νέες προκλήσεις για τη λειτουργία του δικτύου. Η μεταβλητότητα της ηλεκτροπαραγωγής από τον ήλιο και τον άνεμο καθιστά επιτακτική την ανάγκη για λύσεις που θα διασφαλίζουν ισορροπία, ευελιξία και αξιοπιστία στο ενεργειακό σύστημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρώτες επενδύσεις αποθήκευσης αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, περνώντας από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση και σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας φάσης για την εγχώρια αγορά.
MORE και ΔΕΗ στην πρώτη γραμμή των επενδύσεων
Ειδικότερα, τρεις σταθμοί αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες σε Φωκίδα, Φλώρινα και Βοιωτία της εταιρείας MORE (ο πράσινος «βραχίονας» της Motor Oil) συνολικής ισχύος 72 MW (μεγαβάτ) και χωρητικότητας 144 MWh (μεγαβατώρες) εισέρχονται πλέον στην τελική ευθεία σύνδεσης με το δίκτυο, η οποία αναμένεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί έως αύριο. Εντυπωσιακό στοιχείο αποτελεί ο χρόνος υλοποίησής τους καθώς η κατασκευή ολοκληρώθηκε σε περίπου πέντε μήνες.
Τα συγκεκριμένα έργα αποτελούν τον πρώτο κρίκο σε μια αλυσίδα υποδομών που θα επιτρέψουν την καλύτερη αξιοποίηση της ενέργειας από ΑΠΕ, περιορίζοντας τις αναγκαστικές περικοπές «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής. Το επόμενο «κύμα» έργων που θα προστεθεί προέρχεται από το χαρτοφυλάκιο της ΔΕΗ. Δύο σταθμοί αποθήκευσης σε περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας (Μελίτη και Πτολεμαΐδα) έχουν ολοκληρωθεί, με ισχύ 50 MW και χωρητικότητα 100 MWh ο καθένας, ενώ η κατασκευή ενός τρίτου έργου στο Αμύνταιο επίσης 50 MW – αλλά μεγαλύτερης χωρητικότητας 200 MWh καθώς περιλαμβάνει 4ωρες μπαταρίες – βρίσκεται υπό κατασκευή.
Η σύνδεσή τους με το δίκτυο εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι, προσθέτοντας κρίσιμη δυναμικότητα στο σύστημα. Τα συγκεκριμένα έργα της ΔΕΗ, όπως και της MORE, είχαν προκριθεί στους τρεις διαγωνισμούς της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) έχοντας εξασφαλίσει επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση από κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Οι μονάδες της ΔΕΗ αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του ομίλου που στοχεύει σε εγκατάσταση άνω του 1,44 GW αποθηκευτικής ισχύος σε μπαταρίες έως το 2028 στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, προχωρούν και μεγαλύτερες επενδύσεις της επιχείρησης σε αντλησιοταμίευση, που έρχονται να συμπληρώσουν το μείγμα τεχνολογιών αποθήκευσης της επιχείρησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το joint venture ΔΕΗ – Metlen για την ανάπτυξη, κατασκευή και λειτουργία χαρτοφυλακίου έργων αποθήκευσης BESS έως 1.500 MW (χωρητικότητας 3.000 MWh) σε Ρουμανία, Βουλγαρία και Ιταλία, εκ των οποίων τα 1.000 MW αναμένονται να υλοποιηθούν εντός δωδεκαμήνου. H Metlen είχε προχωρήσει σε κοινό επενδυτικό σχήμα και με τον όμιλο Καράτζη για μονάδα αποθήκευσης με μπαταρίες ισχύος 330 MW στη Θεσσαλία.
Pipeline δεκάδων GW και έντονος ανταγωνισμός στην αγορά
Η έντονη δραστηριότητα αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Οι άδειες που έχουν δοθεί για έργα αποθήκευσης ξεπερνούν τις 1.600, με συνολική ισχύ που προσεγγίζει τα 70 GW (γιγαβάτ). Εκατοντάδες από αυτά βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης, με την πλειονότητα να αφορά συστήματα μπαταριών, ενώ η αδειοδότηση συστημάτων αντλησιοταμίευσης από τη ΡΑΑΕΥ μόλις ξεπερνά τα 50 έργα.
Μέσω του Ταμείου Ανάπτυξης έχουν εξασφαλίσει επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση έργα 0,9 GW.
Για τους υπόλοιπους επενδυτές που θα λειτουργήσουν μονάδες αποθήκευσης αποκλειστικά με εμπορικούς όρους και συμμετείχαν στην πρόσκληση του ΥΠΕΝ για περίπου 4,7 GW (ως «bonus» θα λάβουν κατά προτεραιότητα όρους σύνδεσης), η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), κυρία Δέσποινα Παληαρούτα μιλώντας προ ημερών στο Renewable Energy Forum ανέφερε ότι μέσα στο επόμενο δίμηνο στόχος είναι να σταλούν οι τελικές λίστες στον ΑΔΜΗΕ και στον ΔΕΔΔΗΕ.
Το επενδυτικό κύμα προς την αποθήκευση ενέργειας ενισχύεται και από τις κατηγορίες έργων που συνδυάζουν Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας με αποθήκευση. Το αποτέλεσμα είναι μια «έκρηξη» αιτήσεων, τόσο για νέα έργα όσο και για τροποποιήσεις υφιστάμενων αδειών ΑΠΕ προκειμένου να προστεθούν μπαταρίες. Συνολικά οι βεβαιώσεις παραγωγού για τα συγκεκριμένα έργα φτάνουν σε ισχύ τα 24,7 GW.
Ενεργειακό οικοσύστημα με εγχώριους και διεθνείς παίκτες
Στην «κούρσα» έχουν εισέλθει όλα τα μεγάλα ενεργειακά «τζάκια» της χώρας αν και το επενδυτικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στους εγχώριους παίκτες, αλλά επεκτείνεται και σε διεθνείς ομίλους, που βλέπουν στην ελληνική αγορά σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης. Εντός έδρας, εκτός από τη MORE και τη ΔΕΗ, παίζουν η Metlen με ένα pipeline υπό ανάπτυξη έργων 1,2 GW, η HELLENiQ Renewables με τις πρώτες μεγάλες επενδύσεις με τρεις standalone σταθμούς αποθήκευσης, συνολικής ισχύος 100 MW να αναμένεται να λειτουργήσουν έως το καλοκαίρι, η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή με το πρώτο έργο να έχει πάρει την τελική του μορφή ενώ σε προχωρημένο αδειοδοτικό στάδιο βρίσκονται έργα αποθήκευσης με μπαταρίες 500 MW αλλά και υβριδικά έργα (φωτοβολταϊκά με μπαταρίες), ισχύος πάνω από 1 GW κ.ά..
Παράλληλα, μεγάλοι διεθνείς όμιλοι υλοποιούν έργα αποθήκευσης στην Ελλάδα, όπως η Principia (κοινοπραξία της ιταλικής Enel και της αυστραλιανής Macquarie), οι γαλλικές EDF και AKUO, η γερμανική Aquitos, η γερμανοολλανδικών συμφερόντων «Greencells Energy Hellas» κ.ά.
Οι μπαταρίες ως απάντηση στις περικοπές ΑΠΕ
Την ίδια ώρα, σημαντικός όγκος έργων αποθήκευσης με μπαταρίες αναμένει όρους σύνδεσης με το σύστημα (περί τα 20 GW), όπως και έργα ΑΠΕ με ενσωματωμένη μπαταρία (περίπου 7 GW), γεγονός που αναδεικνύει τόσο τη δυναμική όσο και τις προκλήσεις για τα δίκτυα. Τα δεδομένα αυτά καταδεικνύουν ότι η αποθήκευση ενέργειας περνά πλέον στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδιασμού, αποκτώντας ρόλο κομβικό για τη λειτουργία του συστήματος.
Ωστόσο, η σημασία της γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξετάσει κανείς τα προβλήματα που καλείται να επιλύσει, όπως είναι η ανάγκη περιορισμού των περικοπών της υπερπαραγωγής των ΑΠΕ όταν υπερβαίνει τη ζήτηση και δημιουργεί προβλήματα στην ευστάθεια του συστήματος. Το «ψαλίδι» στην «πράσινη» ηλεκτροπαραγωγή έχει ως αποτέλεσμα απώλειες εσόδων για τους παραγωγούς και συνολική αβεβαιότητα στην αγορά. Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι απώλειες αυτές ενδέχεται να ξεπεράσουν φέτος το 40% και θα αυξηθούν τα επόμενα χρόνια αν δεν ενισχυθεί επαρκώς η αποθηκευτική ικανότητα.
Ανάσα θα δώσει πάντως η μονάδα αντλησιοταμίευσης της ΤΕΡΝΑ στην Αμφιλοχία – το πιο ώριμο έργο της συγκεκριμένης τεχνολογίας που ήδη βρίσκεται στην τελική φάση κατασκευής – η οποία αναμένεται να λειτουργήσει εντός του 2027.
Στρατηγική Συμφωνία METLEN και Ομίλου Καράτζη
Επίσης, η METLEN και ο Όμιλος Εταιρειών Καράτζη έχει προχωρήσει σε στρατηγική συνεργασία μέσω συμμετοχής τους σε κοινό επενδυτικό σχήμα με ποσοστά 49% και 51% αντίστοιχα, για την ανάπτυξη, κατασκευή, λειτουργία και εμπορική διαχείριση (energy management) Μονάδας Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (BESS) ισχύος 330MW / 790MWh στη Θεσσαλία.
Πρόκειται για την μεγαλύτερη αυτόνομη (standalone) μονάδα αποθήκευσης που έχει δρομολογηθεί έως σήμερα στην Ελλάδα και μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Η συγκεκριμένη επένδυση έρχεται να συμπληρώσει και να διευρύνει τη συνεργασία των δύο Εταιρειών για την πώληση και απορρόφηση «πράσινης» ενέργειας, που ήδη από τον Αύγουστο του 2024 αφορά στην υλοποίηση χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 262MW στην ίδια περιοχή.
Η υλοποίηση της επένδυσης αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2ου τριμήνου 2026. Το δε συνολικό κόστος ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ, για το οποίο δεν προβλέπονται ενισχύσεις μέσω επιχορηγήσεων ή φορολογικών απαλλαγών.
Η METLEN επενδύοντας στη συγκεκριμένη μονάδα, αναλαμβάνει την κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση της μονάδας, μέσω της M Renewables. Σημειώνεται, πως ο Τομέας M Renewables του Κλάδου Ενέργειας της METLEN διαθέτει αποδεδειγμένη εμπειρία στην υλοποίηση σύνθετων έργων αποθήκευσης ενέργειας (BESS), με παρουσία και έργα σε πέντε ηπείρους. Μόνο το 2024, η METLEN ολοκλήρωσε έργα αποθήκευσης συνολικής δυναμικότητας 0,7GWh, ενώ βρίσκεται σε τελικό στάδιο συμφωνιών για έργα τρίτων συνολικής δυναμικότητας 2,2GWh.
Μέσω στρατηγικών συνεργασιών, όπως αυτή με τον Όμιλο Καράτζη με τον οποίο υπάρχει άριστη συνεργασία τα τελευταία χρόνια, η METLEN επιβεβαιώνει τον ηγετικό της ρόλο στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της «πράσινης» μετάβασης, δημιουργώντας το Utility της επόμενης ημέρας.
