Τα νέα από το Βελεστίνο και τον Δήμο Ρήγα Φεραίο

Εντοπίστηκε ζευγάρι τεράστιων μαύρων τρυπών που δεν έπρεπε να υπάρχουν


Μια σπάνια κοσμική ανακάλυψη προσφέρει νέα στοιχεία για το πώς οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ πρώιμων γαλαξιών ενδέχεται να τροφοδότησαν την ταχεία ανάπτυξη υπερμεγέθων μαύρων τρυπών.

Αστρονόμοι ανακάλυψαν δύο γειτονικές τεράστιες μαύρες τρύπες που λάμπουν ως κβάζαρ μόλις 900 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, το μυστηριώδες φαινόμενο από το οποίο προέκυψε το Σύμπαν. Η ανακάλυψη αμφισβητεί τις θεωρίες για το πώς σχηματίστηκαν οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στο πρώιμο Σύμπαν. Η μία μελανή οπή έχει μάζα περίπου 1,5 δισεκατομμυρίου φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου ενώ η συνοδός της έχει μάζα περίπου 400 εκατομμυρίων ηλιακών μαζών.

Το σύστημα με την ονομασία J1602+4228AB και το παρατσούκλι Nāpōwawāʻenakaulua αποτελεί το πιο απομακρυσμένο συμπαγές ζεύγος κβάζαρ που έχει εντοπιστεί ποτέ. Τα δύο μέλη του απέχουν μεταξύ τους περίπου 18,100 έτη φωτός δηλαδή περίπου το ένα πέμπτο της διαμέτρου του γαλαξία μας.

Με τον όρο κβάζαρ οι επιστήμονες περιγράφουν τους εξαιρετικά λαμπρούς και μακρινούς ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες οι οποίοι εμφανίζονται στον παρατηρητή ως αστέρες και όχι σαν μεγάλης έκτασης κοσμικές δομές. Η ονομασία των κβάζαρ προέρχεται από το quasi-stellar που σημαίνει «παρόμοιος με αστέρα» και η ελληνική απόδοση τους είναι ημιαστέρες. Τροφοδοτούνται από τις κατά βάση υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες που βρίσκονται στα κέντρα των γαλαξιών εκπέμποντας πολύ έντονο φως, πιο έντονο από το φως που εκπέμπει ολόκληρος ο γαλαξίας τους.

Δύο γιγάντιες μαύρες τρύπες που αναπτύχθηκαν με εκπληκτικά γρήγορο ρυθμό

«Δεν υπάρχει οριστική θεωρητική εξήγηση για το πώς υπάρχει έστω και μία από αυτές τις γιγάντιες μαύρες τρύπες-κβάζαρ τόσο νωρίς στην ιστορία του Σύμπαντος πόσο μάλλον δύο. Παρατηρήσαμε το Nāpōwawāʻenakaulua σε μια εποχή που το Σύμπαν είχε μόλις το ένα δέκατο τρίτο της σημερινής του ηλικίας και, παραδόξως, οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες του έχουν μάζες εξίσου μεγάλες με εκείνες που παρατηρούμε σήμερα» αναφέρει η Σίλβια Ονοράτο μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο NSF NOIRLab, η οποία ηγήθηκε της διεθνούς μελέτης.

Τα κβάζαρ είναι εξαιρετικά φωτεινές περιοχές γύρω από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες που τροφοδοτούνται ενεργά με ύλη. Καθώς το αέριο σπειροειδώς κινείται προς το εσωτερικό τους θερμαίνεται και απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες ακτινοβολίας μερικές φορές εκπέμποντας περισσότερο φως από όλα τα αστέρια του γαλαξία που τα περιβάλλει.

Καθώς το Σύμπαν διένυε την αρχική περίοδο ύπαρξης του και μέχρι να συμπληρώσει ένα δισ. έτη ζωής οι γαλαξίες σχηματίζονταν ταχύτατα μέσα σε ολοένα αυξανόμενες συγκεντρώσεις σκοτεινής ύλης. Οι συγκρούσεις και οι συγχωνεύσεις γαλαξιών θα μπορούσαν να διοχετεύσουν αέριο προς τις κεντρικές μαύρες τρύπες τροφοδοτώντας την ανάπτυξή τους. Ωστόσο οι τεράστιες μάζες του Nāpōwawāʻenakaulua εξακολουθούν να είναι δύσκολο να εξηγηθούν μέσα στο περιορισμένο χρονικό διάστημα από τη γέννηση του Σύμπαντος μέχρι την εμφάνιση και διόγκωση αυτών των μαύρων τρυπών.

Πώς εντοπίστηκε το κρυμμένο ζεύγος

Η ανακάλυψη προέκυψε από την έρευνα Aether, ένα πρόγραμμα του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb με επικεφαλής τον Εμανουέλε Πάολο Φαρίνα του NSF NOIRLab/Gemini. Οι ερευνητές εξέτασαν 200 πρώιμα κβάζαρ, τα οποία αντιπροσωπεύουν περίπου το 43% όσων είναι γνωστά από αυτή την περίοδο, χρησιμοποιώντας τη μονάδα ολοκληρωμένου πεδίου του φασματογράφου Near-Infrared Spectrograph του Webb.

Κατά την εξέταση των παρατηρήσεων οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι το κβάζαρ J1602+4228A φαινόταν να έχει έναν αμυδρό συνοδό. Οι επακόλουθες παρατηρήσεις με το τηλεσκόπιο Gemini North στη Χαβάη επιβεβαίωσαν ότι οι δύο πηγές μπορούσαν να διακριθούν ξεχωριστά, παρά την εξαιρετικά μικρή φαινομενική μεταξύ τους απόσταση.

«Ο ουρανός πάνω από το Maunakea ήταν τόσο καθαρός και η εικόνα τόσο ευκρινής, που καταφέραμε να συλλέξουμε τα δεδομένα μέσα σε μόλις δύο νύχτες» αναφέρει η Ονοράτο. Πρόσθετες παρατηρήσεις βοήθησαν τους ερευνητές να χαρακτηρίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια και τα δύο κβάζαρ.

Γιατί είναι τόσο σπάνια τα ζεύγη κβάζαρ στο πρώιμο Σύμπαν

Οι αστρονόμοι αναμένουν ότι ζεύγη ενεργών μαύρων τρυπών σχηματίζονται καθώς οι γαλαξίες αλληλεπιδρούν και συγχωνεύονται. Ωστόσο οι μαύρες τρύπες λάμπουν ως κβάζαρ για σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα γεγονός που καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό δύο γειτονικών αντικειμένων ταυτόχρονα σε αυτή τη φωτεινή φάση.

Η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη στο μακρινό Σύμπαν όπου είναι δύσκολο να διακριθούν αμυδρά αντικείμενα που απέχουν μεταξύ τους ελάχιστα γωνιακά. Το Nāpōwawāʻenakaulua είναι μόλις το τρίτο γνωστό ζεύγος κβάζαρ που ανακαλύφθηκε κατά την κοσμική αυγή όταν σχηματίζονταν οι πρώτες γενιές γαλαξιών και μαύρων τρυπών.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το Nāpōwawāʻenakaulua ενδέχεται να βρίσκεται σε μια εξαιρετικά πυκνή περιοχή του πρώιμου Σύμπαντος όπου οι συχνές αλληλεπιδράσεις μεταξύ γαλαξιών παρείχαν αέριο για την ταχεία δημιουργία άστρων και την ανάπτυξη μαύρων τρυπών. Αυτό παραμένει μια πιθανή εξήγηση και όχι μια επιβεβαιωμένη περιγραφή της προέλευσης του συστήματος.

«Το Nāpōwawāʻenakaulua αποτελεί ένα πραγματικά μοναδικό περιβάλλον. Είναι ένα εργαστήριο για τους αστρονόμους, ώστε να μελετήσουν πώς οι πρώτοι μαζικοί γαλαξίες και οι κεντρικές μαύρες τρύπες τους σχηματίστηκαν μαζί μέσω άμεσων αλληλεπιδράσεων μεταξύ γαλαξιών κατά τη διάρκεια αυτών των πρώιμων εποχών».

Το χαβανέζικο παρατσούκλι μεταφράζεται ως «Δύο ουράνια σώματα απύθμενου ισχυρού σκότους μέσα στη λάμψη της θερμότητας που αναγεννά την ενέργεια στο Σύμπαν». Δημιουργήθηκε μέσω του προγράμματος A Hua He Inoa, σε συνεργασία με φορείς της Χαβάης που ασχολούνται με τη γλώσσα και την αστρονομία.

Naftemporiki.gr



Πηγή: www.naftemporiki.gr