Η πραγματική ιστορία πίσω από τη «Βαϊάνα» μπορεί να συνδέεται με μια καταστροφική ξηρασία η οποία ώθησε τους Πολυνήσιους θαλασσοπόρους προς νησιά με περισσότερες βροχοπτώσεις και συνέβαλε στην αναδιαμόρφωση της ανθρώπινης εγκατάστασης σε ολόκληρο τον Ειρηνικό.
Στην ταινία της Disney «Βαϊάνα» (Moana) ένα νεαρό κορίτσι από την Πολυνησία ταξιδεύει πέρα από τον ύφαλο του νησιού της για να σώσει την πατρίδα της που απειλείται. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν τώρα στοιχεία που δείχνουν ότι μια πραγματική περιβαλλοντική κρίση ενδέχεται να συνέβαλε σε μία από τις μεγαλύτερες θαλάσσιες μεταναστεύσεις στην ιστορία ωθώντας τους Πολυνήσιους θαλασσοπόρους να διασχίσουν τον Ειρηνικό έπειτα από αιώνες κατά τους οποίους δεν είχαν επεκταθεί ανατολικότερα.
Τα ευρήματα προσφέρουν μια συναρπαστική σύνδεση με την ιστορία πίσω από τη «Βαϊάνα» η οποία επέστρεψε πρόσφατα στις κινηματογραφικές αίθουσες μέσα από μια διασκευή με κανονικούς ηθοποιούς.
Η παύση δύο αιώνων
Πριν από περίπου 3,000 χρόνια οι πρόγονοι των σημερινών Πολυνήσιων έφτασαν στη Σαμόα και την Τόνγκα. Για περίπου 1,700 χρόνια η επέκτασή τους προς τα ανατολικά φαινόταν να έχει σταματήσει. Αυτή η μυστηριώδης περίοδος έγινε γνωστή ως «Μεγάλη Παύση» (Long Pause).
Στη συνέχεια μεταξύ του 900 και 1050 μ.Χ. όλα άλλαξαν. Μέσα σε περίπου 250 χρόνια οι Πολυνήσιοι θαλασσοπόροι είχαν φτάσει και εγκατασταθεί σε νησιά σε ολόκληρο τον Ειρηνικό μεταξύ των οποίων η Ταϊτή και η Χαβάη ενώ η επέκτασή τους έφτασε μέχρι την ηπειρωτική Αμερική.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον και το Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας πιστεύουν ότι μια παρατεταμένη περίοδος ξηρασίας συνέβαλε στην πυροδότηση αυτής της εντυπωσιακής μετακίνησης πληθυσμών.
Ο Ντέιβιντ Σίαρ καθηγητής Φυσικής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Επιβεβαιώσαμε τη θεωρία ότι το τέλος της Μεγάλης Παύσης συνέπεσε με μια περίοδο ακραίας ξηρασίας στα νησιά καταγωγής, τη Σαμόα και την Τόνγκα, αλλά και με μια περίοδο αυξανόμενων βροχοπτώσεων στα νησιά προορισμού. Καθώς κατευθύνονταν ανατολικά, έβρισκαν πιο υγρά νησιά, στα οποία δεν κατοικούσε κανείς».
Η αρχαία λάσπη αποκαλύπτει μια καταστροφική ξηρασία
Για να ανακαλύψουν τι συνέβη οι ερευνητές εξέτασαν αρχαία λάσπη θαμμένη κάτω από βάλτους και λίμνες στη Σαμόα, την Τόνγκα, τη Γαλλική Πολυνησία και τις Νήσους Κουκ.
Ο Δρ. Μάρκ Πίαπλ ερευνητής παλαιοκλιματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον πραγματοποίησε τη γεωχημική ανάλυση. Μελέτησε τα χημικά ίχνη που άφησαν φύκια του γλυκού νερού και φύλλα, εστιάζοντας σε διαφορετικές μορφές υδρογόνου, γνωστές ως ισότοπα. Οι αναλογίες τους μεταβάλλονται ανάλογα με τις βροχοπτώσεις, επιτρέποντας στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν τις συνθήκες υγρασίας ή ξηρασίας που επικρατούσαν στα νησιά πριν από χιλιάδες χρόνια.
Τα στοιχεία αποκάλυψαν μια σοβαρή ξηρασία η οποία ξεκίνησε λίγο πριν από τη μετανάστευση και συνεχίστηκε κατά τη διάρκειά της. Όταν έληξε η Μεγάλη Παύση, η Σαμόα και η Τόνγκα βίωναν τις ξηρότερες συνθήκες των τελευταίων 2,000 ετών. Την ίδια στιγμή τα νησιά που βρίσκονταν ανατολικότερα γίνονταν πιο υγρά.
Η κλιματική μοντελοποίηση υπό την καθοδήγηση του Μανότζ Τζόσι, καθηγητή Κλιματικής Δυναμικής στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, συνέβαλε στην εξήγηση του φαινομένου. Οι μεταβολές στις θερμοκρασίες της επιφάνειας του Ειρηνικού Ωκεανού, οι οποίες εκτυλίχθηκαν σε διάστημα αρκετών δεκαετιών, είχαν μετατοπίσει προς τα ανατολικά μια τεράστια τροπική ζώνη βροχοπτώσεων, αφήνοντας τη Σαμόα και την Τόνγκα με λιγότερες βροχές.
«Οι κλιματικές αλλαγές που εντοπίσαμε θα είχαν μεταμορφώσει την καθημερινή ζωή σε αυτά τα νησιά. Οι μειωμένες βροχοπτώσεις θα είχαν επηρεάσει τη διαθεσιμότητα γλυκού νερού, την παραγωγή τροφίμων και την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων, δημιουργώντας ισχυρά κίνητρα για τους ανθρώπους να αναζητήσουν ευκαιρίες αλλού» αναφέρει ο Τζόσι.
Ο Νταν Σκίνερ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, ο οποίος πραγματοποίησε πειράματα κλιματικής μοντελοποίησης, εντόπισε την παρατεταμένη ξηρασία, που διήρκεσε χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες, ως έναν σαφή παράγοντα πίσω από τη μετανάστευση.
Περισσότεροι άνθρωποι και καλύτερη ναυπηγική τεχνολογία
Ωστόσο η επιδείνωση των συνθηκών πιθανότατα δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας. Ο Σίαρ εξήγησε ότι η αύξηση του πληθυσμού θα είχε ασκήσει πρόσθετη πίεση στους περιορισμένους φυσικούς πόρους. Παράλληλα, οι Πολυνήσιοι ναυτικοί ενδέχεται να είχαν βελτιώσει τα κανό τους περνώντας από σκάφη με κέλυφος (γάστρα) σε σχήμα U σε σκάφη σε κέλυφος V και αναπτύσσοντας καλύτερα συστήματα ιστίων και εξαρτισμού. Αυτές οι τεχνολογικές εξελίξεις θα μπορούσαν να τους είχαν βοηθήσει να πλέουν αντίθετα στους επικρατούντες ανέμους οι οποίοι γενικά πνέουν από τα ανατολικά προς τα δυτικά στον Νότιο Ειρηνικό.
Ο συνδυασμός της περιβαλλοντικής πίεσης και της βελτιωμένης ναυπηγικής τεχνολογίας ενδέχεται να εξηγεί πώς οι πολυνησιακές κοινότητες πραγματοποίησαν τόσο εντυπωσιακά ταξίδια.
«Υπήρξε μια τεράστια έξαρση της μετανάστευσης και μέσα σε 250 χρόνια είχαν φτάσει και εγκατασταθεί σε κάθε μικρό νησί του Νότιου Ειρηνικού, από μικροσκοπικές κοραλλιογενείς ατόλες μέχρι μεγαλύτερες εκτάσεις γης. Ήταν μια εξαιρετικά γρήγορη διαδικασία», εξηγεί ο Σίαρ.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
