Η Κίνα δημιουργεί τεράστιο ουράνιο ποταμό για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής

Κινέζοι στρατιώτες εκτόξευσαν στη νοτιοδυτική Κίνα πυραύλους προς τον ουρανό ενώ παράλληλα αεροσκάφη και drones πετούσαν στην ίδια περιοχή απελευθερώνοντας ειδικά υλικά στα σύννεφα. Δεν πρόκειται για στρατιωτική επιχείρηση αλλά για μια προσπάθεια τροποποίησης του καιρού μέσω της λεγόμενης «σποράς νεφών».

Αυτή η εικόνα αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος της τεράστιας εθνικής εκστρατείας της Κίνας για την ενίσχυση των βροχοπτώσεων σε πρωτοφανή κλίμακα.

Περισσότερες από 50 χώρες χρησιμοποιούν τεχνικές σποράς νεφών για περιορισμένη τροποποίηση του καιρού μεταξύ αυτών και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο η Κίνα θεωρείται ο παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα απασχολώντας περίπου 50.000 εργαζόμενους, χρησιμοποιώντας χιλιάδες εκτοξευτές πυραύλων και δεκάδες αεροσκάφη και επενδύοντας ποσά που αντιστοιχούν σε δισεκατομμύρια δολάρια.

Η εκτόξευση και τα συνοδευτικά ιπτάμενα οχήματα αποτελούν μέρους του φιλόδοξου προγράμματος Tianhe («Ουράνιος Ποταμός») το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενός μόνιμου ατμοσφαιρικού διαδρόμου νερού μεταξύ διαφορετικών λεκανών απορροής στο Θιβετιανό Οροπέδιο. Το έργο αποτελεί μέρος του προγράμματος μεταφοράς νερού από τον Νότο προς τον Βορρά που αποσκοπεί στην τροφοδότηση των άνυδρων και πυκνοκατοικημένων περιοχών της βόρειας και ανατολικής Κίνας.

Όπως αναφέρει το Live Science το σχέδιο αυτό δέχθηκε έντονη κριτική από επιστήμονες  οι οποίοι υποστήριξαν ότι ήταν τεχνικά ανέφικτο. Παρ’ όλα αυτά η Κίνα συνέχισε την προσπάθεια.

Σύμφωνα με ειδικούς η επιμονή της Κίνας σε μια τόσο αμφιλεγόμενη μορφή γεωμηχανικής δείχνει πόσο αποφασισμένες είναι οι αρχές να επιτύχουν τους στόχους τους για το νερό και το κλίμα, αλλά και πώς αντιλαμβάνονται τη φύση ως ένα σύστημα που μπορεί να ελεγχθεί και να διαχειριστεί.

Η επιστήμη της σποράς νεφών

Η Κίνα χρησιμοποιεί τη σπορά νεφών για την ενίσχυση των χιονοπτώσεων, την αντιμετώπιση της ξηρασίας, τη μείωση των ζημιών από χαλαζοπτώσεις και ακόμη και για την εξασφάλιση καθαρού ουρανού σε σημαντικές εκδηλώσεις, όπως συνέβη στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008.

Η τεχνική αυτή δεν δημιουργεί βροχή από το μηδέν. Αντίθετα κάνει τα ήδη υπάρχοντα σύννεφα πιο αποδοτικά στην παραγωγή βροχής ή χιονιού εισάγοντας μικροσκοπικά σωματίδια γύρω από τα οποία συγκεντρώνονται σταγονίδια νερού. Υπάρχουν δύο βασικές μέθοδοι ανάλογα με τη θερμοκρασία των νεφών. Σε θερμά νέφη χρησιμοποιούνται άλατα, όπως το χλωριούχο νάτριο, τα οποία προσελκύουν την υγρασία.

Σε ψυχρά νέφη χρησιμοποιείται κυρίως ιωδιούχος άργυρος. Η ουσία αυτή έχει κρυσταλλική δομή παρόμοια με του πάγου και προκαλεί την παγοποίηση του υπέρψυχρου νερού, οδηγώντας τελικά σε χιονόπτωση ή βροχόπτωση. Τα υλικά αυτά μπορούν να απελευθερωθούν από αεροπλάνα, drones, πυραύλους, βλήματα ή ειδικούς θαλάμους καύσης στο έδαφος.

Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν πότε και υπό ποιες συνθήκες η τεχνική είναι πραγματικά αποτελεσματική. Αν και υπάρχουν αποδείξεις ότι μπορεί να αυξήσει τις βροχοπτώσεις σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνολική επίδραση είναι δύσκολο να μετρηθεί. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η σπορά νεφών δεν μπορεί να εξαλείψει τις ξηρασίες. Μπορεί μόνο να προσφέρει μια σχετικά μικρή αύξηση στις φυσικές βροχοπτώσεις όταν εφαρμόζεται σωστά.

Το Θιβετιανό Οροπέδιο και το πρόγραμμα Sky River

Το Θιβετιανό Οροπέδιο, γνωστό και ως «Υδάτινος Πύργος της Ασίας», τροφοδοτεί με νερό περίπου δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους μέσω μεγάλων ποταμών της Ασίας. Ωστόσο η περιοχή επηρεάζεται όλο και περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, την ερημοποίηση και την υποχώρηση των παγετώνων.

Το πρόγραμμα Sky River στόχευε να καλύψει περίπου 1,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή έκταση συγκρίσιμη με την Αλάσκα. Σκοπός ήταν να μεταφερθεί μέρος της υγρασίας των μουσώνων από τη λεκάνη του Γιανγκτσέ προς τη λεκάνη του Κίτρινου Ποταμού, ώστε να ενισχυθούν οι ξηρότερες περιοχές της βόρειας Κίνας.

Το σύστημα θα χρησιμοποιούσε δεκάδες χιλιάδες συσκευές καύσης ιωδιούχου αργύρου συνδεδεμένες με δορυφόρους που θα ενεργοποιούσαν αυτόματα τη σπορά όταν οι καιρικές συνθήκες ήταν κατάλληλες.

Ωστόσο πολλοί Κινέζοι επιστήμονες χαρακτήρισαν το σχέδιο παράλογο και χωρίς επιστημονική βάση υποστηρίζοντας ότι είναι αδύνατο να μεταφερθεί η ατμοσφαιρική υγρασία με αυτόν τον τρόπο. Μέχρι το 2022 υπήρχαν ενδείξεις ότι εξεταζόταν μια πολύ μικρότερη εκδοχή του έργου, αλλά στη συνέχεια οι επίσημες αναφορές σταμάτησαν. Πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι το σχέδιο εγκαταλείφθηκε σιωπηλά.

Η γεωμηχανική και οι φόβοι των γειτονικών χωρών

Η προοπτική μαζικής τροποποίησης του καιρού στο Θιβετιανό Οροπέδιο προκάλεσε ανησυχία σε χώρες όπως η Ινδία και το Μπανγκλαντές οι οποίες εξαρτώνται από τους μουσώνες και ποταμούς που πηγάζουν από την περιοχή.

Υπήρξαν ακόμη και υποψίες ότι η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να προκαλέσει πλημμύρες ή να στερήσει νερό από γειτονικές χώρες. Οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτοί οι φόβοι είναι υπερβολικοί, καθώς η σπορά νεφών δεν μπορεί να αφαιρέσει αρκετή υγρασία από ένα μεγάλο καιρικό σύστημα ώστε να επηρεάσει σημαντικά άλλες περιοχές.

Η αποφασιστικότητα της Κίνας να επενδύει σε μεγάλα έργα που επιχειρούν να τροποποιήσουν το φυσικό περιβάλλον έχει οδηγήσει ορισμένους επιστήμονες να αναρωτηθούν αν στο μέλλον θα στραφεί σε ακόμη πιο φιλόδοξες μορφές γεωμηχανικής.

Μία από αυτές είναι η διαχείριση της ηλιακής ακτινοβολίας κατά την οποία σωματίδια, όπως ενώσεις θείου, θα απελευθερώνονταν στην ανώτερη ατμόσφαιρα ώστε να αντανακλούν μέρος του ηλιακού φωτός πίσω στο Διάστημα και να περιορίζουν την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Κίνα σχεδιάζει τέτοιες παρεμβάσεις ενώ οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν απίθανο να εφαρμοστούν μονομερώς χωρίς διεθνή συνεργασία. Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι η φύση έχει ήδη δείξει τις πιθανές αρνητικές συνέπειες τέτοιων παρεμβάσεων. Μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις στο παρελθόν μείωσαν την ηλιακή ακτινοβολία, επηρέασαν τους μουσώνες και προκάλεσαν ξηρασίες, ασθένειες και λιμούς.

Όπως τονίζουν αρκετοί ερευνητές, τα μαθήματα από τη φύση υποδεικνύουν ότι η ανθρωπότητα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική όταν επιχειρεί να «πειράξει» τους φυσικούς μηχανισμούς του πλανήτη.