Ιστορικά, ο Τύπος υπήρξε ένας χώρος όπου η δημόσια γλώσσα αναπτύσσεται και εμπλουτίζεται. Δεν είναι, φυσικά, η μόνη κινητήρια δύναμη της γλωσσικής αλλαγής, αλλά είναι ένας από τους τομείς όπου νέες ή αναδυόμενες λέξεις, φράσεις και τρόποι περιγραφής γεγονότων αρχίζουν να κυκλοφορούν στην κοινωνία.
Τι συμβαίνει όμως με τη γλώσσα όταν μια αυξανόμενη ποσότητα κειμένων που δημοσιεύονται στον Τύπο, στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γράφεται από μηχανές;
Αυτό το ερώτημα δεν είναι σημαντικό μόνο για τη δημοσιογραφία – έχει επίσης αντίκτυπο στον πλούτο της γλώσσας που όλοι χρησιμοποιούμε για να κατανοήσουμε, να περιγράψουμε και να συζητήσουμε την ίδια την πραγματικότητα.
Μελέτες σχετικά με τη δημοσιογραφική γλώσσα και τους νεολογισμούς καταδεικνύουν ότι οι εφημερίδες αποτελούν κατ’ εξοχήν πλατφόρμες για τη δημιουργία και τη διάδοση νέου λεξιλογίου, ειδικά όταν χρειάζεται να αναφερθούν γεγονότα, τεχνολογία και κοινωνικές αλλαγές σε ένα ευρύ κοινό.
Ωστόσο, αν ένα σημαντικό μέρος της δημοσιογραφικής γραφής ανατεθεί στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη, ο ρόλος αυτός αναπόφευκτα θα μειωθεί. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ( LLM ) λειτουργούν γενικά προβλέποντας το επόμενο «μονάδα κειμένου» (“token”) ή λέξη σε μια ακολουθία. Αυτό τους επιτρέπει να παράγουν ένα εύληπτο κείμενο, αλλά τους παρέχει επίσης την τάση να δίνουν προτεραιότητα στη στατιστική κανονικότητα, καθώς και σε κοινά, καθιερωμένα επιχειρήματα και διατυπώσεις. Από μόνο του, αυτό δεν υποβαθμίζει τη γλώσσα. Το πρόβλημα προκύπτει όταν αυτή η λογική κυριαρχεί στη γραφή στη δημόσια σφαίρα.
Η συνεχής ανατροφοδότηση της ΑΙ
Οι κίνδυνοι γίνονται σοβαροί όταν τα συστήματα ΑΙ αρχίζουν να εκπαιδεύονται σε κείμενα που έχουν ήδη παραχθεί από την ΑΙ. Αυτό οδηγεί σε μια εξέλιξη που αρκετές μελέτες αποκαλούν «κατάρρευση μοντέλου», μια εκφυλιστική διαδικασία κατά την οποία το υλικό που παράγεται από ένα μοντέλο μολύνει τα δεδομένα εκπαίδευσης των επόμενων γενεών.
Ένας όλο και μεγαλύτερος όγκος τεχνητών κειμένων σημαίνει λιγότερη επαφή με την κοινωνική ποικιλομορφία που είναι εγγενής στην ανθρώπινη γλώσσα και μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε γλωσσική παρακμή σε πολλαπλούς τομείς.
Επίσης, εδραιώνει υπάρχουσες προκαταλήψεις και μεροληψίες. Όταν η διακύμανση των δεδομένων μειώνεται και κυριαρχούν τα καθιερωμένα πρότυπα, οι μεροληψίες στο εκπαιδευτικό υλικό μπορούν να ενισχυθούν αντί να διορθωθούν. Η έρευνα σχετικά με την εξέλιξη της μεροληψίας του LLM προειδοποιεί ότι οι διαδικασίες ανατροφοδότησης μπορούν να μεγεθύνουν τις υπάρχουσες προκαταλήψεις αντί να διευρύνουν τις προοπτικές.
Επιπλέον, η γραφή γίνεται όλο και πιο επαναλαμβανόμενη και ομογενοποιημένη. Επαναλαμβάνει συντακτικές δομές και τείνει προς έναν ουδέτερο τόνο, τυποποιημένες εκφράσεις και προβλέψιμες δομές παραγράφων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη δημοσιογραφία, επειδή ο Τύπος δεν υπάρχει μόνο για να μεταδίδει πληροφορίες – μεσολαβεί επίσης μεταξύ εξειδικευμένων και πιο προσιτών ορισμών, αποφασίζει πού να δώσει έμφαση, μεταφράζει λεξιλόγιο και διδάσκει μορφές έκφρασης.
Όταν η δημόσια γλώσσα γίνεται πολύ ομοιόμορφη, περιορίζει την ικανότητα της δημοσιογραφίας να βελτιώνει τη γραφή ανάλογα με τις νέες πληροφορίες.
Διάβρωση της γλωσσικής καινοτομίας
Όλα αυτά οδηγούν σε μείωση του αριθμού των ασυνήθιστων ή εξειδικευμένων λεκτικών όρων, των λιγότερο συνηθισμένων δομών και της ρεαλιστικής απόχρωσης – ένας όρος που αναφέρεται σε επικοινωνιακές τεχνικές όπως η ειρωνεία, η ασάφεια και η ποικιλομορφία στις απόψεις.
Η αυξανόμενη χρήση τεχνητών κειμένων στην εκπαίδευση στην ΑΙ συνδέεται επίσης με μείωση της απόδοσης και πιο περιορισμένη κάλυψη της ποικιλομορφίας της ανθρώπινης έκφρασης.
Στη γλώσσα, πολλές καινοτομίες ξεκινούν ως ακανόνιστες παρακάμψεις, απίθανες χρήσεις λέξεων ή τοπικούς τρόπους ονομασίας ή απόδοσης ενός νέου φαινομένου. Αν το σύστημα ευνοεί πάντα την πιο στατιστικά πιθανή επιλογή, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει λιγότερος χώρος για να κυκλοφορήσει και να ριζώσει μια αναδυόμενη έκφραση.
Αυτό το σημείο δεν πρέπει να γίνει κατανοητό ως κάποια αφηρημένη διαφοροποίηση μεταξύ ανθρώπου και μηχανής, αλλά ως μια συγκεκριμένη διαφορά μεταξύ της γλώσσας που εκτίθεται στα τυχαία γεγονότα της ανθρώπινης κοινωνίας και της κειμενικής παραγωγής που προέρχεται από μια προ-εκπαιδευμένη κανονικότητα.
Επιδείνωση των οικοσυστημάτων δημόσιας γλώσσας
Δεν πρόκειται απλώς για λιγότερες διακριτές λέξεις, αλλά και για μειωμένη ικανότητα να γίνονται ανεπαίσθητες διακρίσεις. Όταν η γλώσσα γίνεται πιο ασαφής ή πιο προβλέψιμη και επαναλαμβανόμενη, φτωχαίνει επίσης τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε ως κοινωνία για να περιγράψουμε προβλήματα, να διευκρινίσουμε απόψεις και να συμμετάσχουμε στο δημόσιο διάλογο.
Σε ευρύτερο επίπεδο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο τι συμβαίνει στα μοντέλα ΑΙ που εκπαιδεύονται με αυτά τα δεδομένα, αλλά και στο τι συμβαίνει στο οικοσύστημα της δημόσιας γλώσσας. Εάν το διαδίκτυο γεμίσει με τεχνητά κείμενα, οι αναγνώστες και οι δημοσιογράφοι θα εκτίθενται σε λιγότερο ποικιλόμορφη δημόσια γλώσσα.
Ορισμένες έρευνες κάνουν επίσης λόγο για τεχνητά κείμενα που «μολύνουν» το διαδικτυακό οικοσύστημα, δείχνοντας ότι ο τρόπος με τον οποίο αναμειγνύουμε πραγματικά δεδομένα με τεχνητά δεδομένα είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη μιας περαιτέρω παρακμής.
Ο τρόπος χρήσης είναι το κλειδί
Εντούτοις, οι έρευνες δεν δείχνουν ότι κάθε χρήση της ΑΙ οδηγεί αναπόφευκτα σε κατάρρευση ή παρακμή. Ορισμένες μελέτες καταδεικνύουν ότι όταν τα τεχνητά δεδομένα αναμειγνύονται με τα πραγματικά αντί να τα αντικαθιστούν πλήρως, η κατάρρευση δεν συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο και το σφάλμα μπορεί να περιοριστεί.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν έγκειται στην περιστασιακή χρήση της ΑΙ ή στον συνετό συνδυασμό τεχνητών και ανθρώπινων δεδομένων. Εμφανίζεται όταν η ανθρώπινη γραφή αντικαθίσταται μαζικά και αυτή η αντικατάσταση επαναχρησιμοποιείται σαν να ήταν ζωντανή γλώσσα.
Καθώς η ΑI γίνεται μέρος της επαγγελματικής ζωής των δημοσιογράφων, η δημοσιογραφία γίνεται όλο και πιο αποτελεσματική. Τι χάνει όμως μια κοινωνία όταν η γλώσσα που κυκλοφορεί στη δημόσια σφαίρα γίνεται πιο ομοιόμορφη και προβλέψιμη, και λιγότερο ανοιχτή στην καινοτομία;
Αν ο Τύπος παραιτηθεί, έστω και εν μέρει, από τον ρόλο του στη συγγραφή, τη μετάφραση, την ονοματοδοσία και τη διάδοση νέων εκφράσεων και λέξεων, αυτό δεν θα επηρεάσει μόνο τις εργάσιμες ημέρες των δημοσιογράφων. Θα αποδυναμώσει επίσης έναν από τους χώρους όπου η δημόσια γλώσσα έχει καταφέρει περισσότερο να εμπλουτίζεται, να ανανεώνεται και να επεκτείνεται.
Πηγή: The Conversation
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
