Τη δική του πορεία στα νερά του Αιγαίου με κατεύθυνση την Κάρπαθο ξεκίνησε το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, με μία μικρή καθυστέρηση λόγω καιρικών συνθηκών. Η πορεία που διαγράφει αυτή τη στιγμή είναι βόρεια, βορειοδυτικά της Κρήτης. Εκεί θα κάνει τον πρώτο έλεγχο των μηχανημάτων που έχει και τις δοκιμαστικές βυθομετρήσεις και στη συνέχεια θα κατευθυνθεί ανατολικά, προκειμένου να μπει στην περιοχή όπου έχει εκδοθεί η NAVTEX. Το γαλλικό πλοίο δεν πρόκειται να φτάσει στην επίμαχη περιοχή νωρίτερα από το μεσημέρι της Πέμπτης, ενώ οι έρευνες θα διαρκέσουν έξι μήνες. Η αναχώρηση του πλοίου το απόγευμα της 10ης Νοέμβρη, αντί για το προηγούμενο 24ωρο, ήταν αποτέλεσμα απόφασης τόσο της γαλλικής όσο και της ελληνικής πλευράς. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται ασφαλώς με την αδυναμία που υπήρξε μέχρι σήμερα να βρεθεί μια κοινά αποδεκτή φόρμουλα συνεννόησης με την Τουρκία.
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι ούτε η Γαλλία, ούτε η εταιρεία Nexans υπέβαλαν προς την Τουρκία αίτημα έκδοσης NAVTEX. Εάν η Τουρκία προχωρήσει στην έκδοση σχετικής NAVTEX, θα πρόκειται για μια ενέργεια που θα συνιστά πλήρη παρερμηνεία της ρηματικής διακοίνωσης, καθώς στο σχετικό έγγραφο που της έχει αποσταλεί αναφέρεται ρητά ότι δεν αποτελεί αίτημα χορήγησης άδειας NAVTEX.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η Τουρκία
Είναι προφανές ότι, κατά το διάστημα των τριών μηνών που μεσολάβησε από τις 5 Αυγούστου, όταν υπογράφηκε η συμφωνία της ελληνικής πλευράς με τη γαλλική εταιρεία, θα έπρεπε να έχει γίνει εντατική προετοιμασία για όλα τα πιθανά σενάρια και τις εξελίξεις που θα μπορούσαν να προκύψουν. Η Ελλάδα όφειλε να έχει εργαστεί συστηματικά, ώστε να μην αναζητείται ακόμη και τώρα μια φόρμουλα συνεννόησης. Μια τέτοια καθυστέρηση προσφέρει στην άλλη πλευρά μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών και δυνατότητες αντίδρασης. Η Άγκυρα, βέβαια, δεν φαίνεται για την ώρα να το έχει εκμεταλλευτεί. Σε κάθε περίπτωση, μένει να φανεί ποια θα είναι τελικά η συμβατική φόρμουλα που θα συμφωνηθεί μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, δηλαδή της Ελλάδας, της Γαλλίας και της Τουρκίας.
Η ρηματική διακοίνωση, άλλωστε, δεν απευθύνεται αποκλειστικά στην Τουρκία. Υπάρχει και αντίστοιχη διακοίνωση προς την Αίγυπτο. Η Γαλλία, σε διμερές επίπεδο, έχει απευθύνει σχετικές ενημερώσεις σε τέσσερις χώρες: την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και την Τουρκία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πορεία που θα ακολουθήσει το γαλλικό πλοίο, καθώς, σύμφωνα με την εκτίμηση που διατυπώνεται, η διέλευσή του από την περιοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου το αμφισβητεί στην πράξη. Η Τουρκία ενδέχεται να αντιδράσει, ακόμη και μέσω ασυρμάτου, προχωρώντας σε σχετική προειδοποίηση προς το πλοίο. Θα είναι, μάλιστα, η δεύτερη φορά, μετά την παρουσία του πλοίου νότια της Κρήτης, που δημιουργούνται δεδομένα ως προς την αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Παράλληλα, η Τουρκία δεν μπορεί να επικαλεστεί την ύπαρξη αιτήματος έκδοσης NAVTEX, καθώς τέτοιο αίτημα δεν έχει υποβληθεί. Η συγκεκριμένη παράμετρος διαφοροποιεί την υπόθεση του GSI από εκείνη ενός άλλου έργου, του ESM, που αφορά τη μεταφορά δεδομένων από τη Σαουδική Αραβία στο γαλλικό λιμάνι της Μασσαλίας.
Στην περίπτωση του ESM, η εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο, με έδρα στις Μπαχάμες, υπέβαλε ταυτόχρονα αίτημα για την έκδοση NAVTEX τόσο προς την Ελλάδα όσο και προς την Τουρκία, με την τουρκική πλευρά να το εγκρίνει. Αντίθετα, στην περίπτωση του GSI δεν υπάρχει αντίστοιχο αίτημα. Αυτό εκτιμάται ότι αποτελεί σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα για την ελληνική πλευρά, καθώς δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα στο πεδίο, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί η σημερινή στάση.
Οι αντιδράσεις της Άγκυρας, τα περιθώρια κλιμάκωσης και το COP31
Πριν από τρεις ημέρες, η Τουρκία είχε εκδώσει μια ιδιαίτερα σκληρή αντι-NAVTEX, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα αντιδράσει όταν το γαλλικό πλοίο προσεγγίσει την περιοχή των ερευνών. Εύλογα αναρωτιέται κανείς ποια θα μπορούσε να είναι η αντίδραση της Άγκυρας, εάν η τουρκική πλευρά είχε επιδείξει τόσο έντονη στάση ήδη πριν από την έναρξη του ταξιδιού, όταν ακόμη το πλοίο δεν είχε εισέλθει στην περιοχή ενδιαφέροντος.
Η τουρκική αντι-NAVTEX δεν θα μπορούσε, άλλωστε, να έχει πολύ ηπιότερο περιεχόμενο, καθώς η Άγκυρα θεωρούσε αναγκαίο να αντιδράσει στην έκδοση της ελληνικής NAVTEX. Ωστόσο, υπάρχει και η εκτίμηση ότι η διεξαγωγή της συνόδου COP31 στην Τουρκία ενδέχεται να λειτουργήσει ως ανασταλτικός παράγοντας για οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση. Η Άγκυρα, ενώ θα φιλοξενεί Ευρωπαίους και άλλους διεθνείς ηγέτες, δύσκολα θα επιθυμούσε να προχωρήσει σε μια ενέργεια που θα την έφερνε σε ευθεία αντιπαράθεση με την Ευρώπη.
Σε κάθε περίπτωση, η σύνοδος της COP31 αποτελεί μόνο μία παράμετρο της συνολικής εικόνας. Οι έρευνες του πλοίου αναμένεται να διαρκέσουν τουλάχιστον τέσσερις με πέντε μήνες, ενώ, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το συνολικό χρονικό διάστημα μπορεί να φτάσει τους έξι μήνες. Επομένως, το ζήτημα δεν περιορίζεται χρονικά στη διάρκεια της συνόδου.
Υπάρχει, παράλληλα, η εκτίμηση ότι δεν συντρέχει ουσιαστικός λόγος παρεμπόδισης του πλοίου, καθώς οι βυθομετρικές έρευνες εντάσσονται στο πλαίσιο της ελευθερίας των ανοιχτών θαλασσών. Εάν η Τουρκία επιλέξει να κινηθεί προς την κατεύθυνση της παρεμπόδισης, τότε δεν θα βρεθεί αντιμέτωπη μόνο με την Ελλάδα, τη Γαλλία και την Κύπρο, αλλά και με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η στάση της τουρκικής αντιπολίτευσης
Το περασμένο Σάββατο, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, είχε δηλώσει ότι το ζήτημα εξελίσσεται ομαλά, ενώ κάποιες τουρκικές πηγές υποστήριζαν ότι είχε ήδη επιλυθεί.
Την επόμενη ημέρα, οι πληροφορίες από την Τουρκία ανέφεραν ότι όλες οι διαδικασίες θα είχαν ολοκληρωθεί έως το βράδυ της Δευτέρας, ή της Τρίτης. Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να επιβεβαιώνεται, τουλάχιστον σε έναν βαθμό, από το γεγονός ότι το γαλλικό πλοίο απέπλευσε και συνεχίζει κανονικά την πορεία του.
Η αναχώρηση του Abeille Marengo ενδεχομένως να σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί κάποια ισορροπία, όχι μόνο μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, αλλά και στο πλαίσιο της διαβούλευσης που είχε προηγηθεί μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν η Άγκυρα θα προχωρήσει τελικά στην έκδοση δικής της NAVTEX.
Την ίδια στιγμή, το θέμα προκαλεί συζητήσεις και στο εσωτερικό της Τουρκίας. Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Γιανγκί Μπαχτζόγλου, στελέχους της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο οποίος υποστήριξε ότι, προκειμένου να αποφευχθούν οι εικασίες που διατυπώνονται από την ελληνική πλευρά, θα έπρεπε να ανακοινωθούν η ημερομηνία και ο αριθμός αναφοράς της τουρκικής NAVTEX. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια ανακοίνωση θα αποτελούσε σημαντική κρατική πρακτική, καθώς διαφορετικά θα εξακολουθούσε να υπάρχει ασάφεια ως προς το εάν η Τουρκία έδωσε άδεια ή εάν απλώς ενημερώθηκε για τις έρευνες.
Το ερώτημα αυτό παραμένει, επομένως, ανοιχτό. Η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε μια κατάσταση διπλωματικής ασάφειας, η οποία ενδέχεται να διατηρηθεί μέχρι να φτάσει το γαλλικό πλοίο, την Πέμπτη, στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Τότε θα φανεί πιο καθαρά εάν έχει επιτευχθεί μια ουσιαστική συνεννόηση ή εάν οι διαφωνίες εξακολουθούν να υφίστανται.
Η διπλωματική κινητικότητα Ερντογάν με επίκεντρο τη Συρία και τη Λιβύη
Την ίδια ώρα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να ανοίξει τη διπλωματική του ατζέντα με χώρες με τις οποίες η Άγκυρα μπορεί να αναπτύξει διαύλους συνεννόησης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στην Τουρκία βρίσκονται σε εξέλιξη προετοιμασίες για δύο σημαντικά ταξίδια του Τούρκου προέδρου. Το πρώτο αφορά τη Συρία, την οποία ο ίδιος έχει ήδη ανακοινώσει ότι σκοπεύει να επισκεφθεί.
Ιδιαίτερη σημασία, ωστόσο, φαίνεται να αποδίδεται στο ενδεχόμενο επίσκεψής του στη Λιβύη. Οι σχετικές προετοιμασίες φέρεται να έχουν ήδη ξεκινήσει, αν και το ταξίδι δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί άμεσα, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για την ενοποίηση των δύο κυβερνήσεων της χώρας.
Η Τουρκία επιδιώκει να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις της Λιβύης, ενώ παράλληλα επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της στον ενεργειακό τομέα και στις θαλάσσιες έρευνες. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και το γεγονός ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει εγκριθεί από το κοινοβούλιο της Βεγγάζης.
Μια ενδεχόμενη επίσκεψη του Ερντογάν στην Τρίπολη θα είχε, συνεπώς, ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία, καθώς θα ενίσχυε τις προσπάθειες της Άγκυρας να εδραιώσει περαιτέρω την επιρροή της στη Λιβύη και να προωθήσει τα ενεργειακά της σχέδια στην περιοχή. Το ταξίδι δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως και, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, δεν αναμένεται να ανακοινωθεί στο άμεσο μέλλον.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
