Ερώτηση Ευ. Λιακούλη στη Βουλή σχετικά με ανεξέλεγκτο σχεδιασμό εγκατάστασης Data Centers στη Θεσσαλία

Αναλυτικά η ερώτηση:

ΘΕΜΑ: «Ανεξέλεγκτος σχεδιασμός δημιουργίας Data Centers στη Θεσσαλία (Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα, Βόλος): Ίδρυση ειδικής εταιρείας- πλήρης απουσία ενημέρωσης των τοπικών φορέων για την αντιμετώπιση σοβαρών επιπτώσεων σε υδάτινους πόρους, ενέργεια και Γη Υψηλής Παραγωγικότητας»

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της PwC που εκπονήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης, η συνολική ζήτηση εγκατεστημένης ισχύος από Κέντρα Δεδομένων (Data Centers) στην Ελλάδα εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 2,5-2,8 GW έως το 2034 (ή ακόμα και τα 5,7 GW στο σενάριο ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης), συνεπαγόμενη γιγαντιαία κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας (έως και 22,8 TWh ετησίως).

Παράλληλα, πρόσφατα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ και εκτενείς έρευνες δημοσιογραφικών οργανισμών και του εξειδικευμένου οικονομικού και ενεργειακού τύπου— φέρνουν στο φως το κύμα αλματώδους και ανεξέλεγκτης εξάπλωσης των υποδομών αυτών ανά την ελληνική επικράτεια.

Από την πλευρά της κι ενώ η Κυβέρνηση παρουσιάζει τα Data Centers ως «ψηφιακά έργα αιχμής», αποκρύπτεται συστηματικά το τεράστιο περιβαλλοντικό και ενεργειακό τους αποτύπωμα, καθώς και οι τεράστιες ποσότητες νερού που απαιτούνται για την ψύξη των συστημάτων τους, την ώρα μάλιστα που ακόμη και χώρες όπως η Κίνα καταφεύγουν πλέον σε υποθαλάσσιες εγκαταστάσεις Data Centers για να προστατεύσουν τα αποθέματα πόσιμου νερού, στην Ελλάδα οι επενδύσεις αυτές δρομολογούνται στην ενδοχώρα , χωρίς ενημέρωση και διαφάνεια.

Η ανησυχία αυτή καθίσταται δραματική ειδικά για την Περιφέρεια Θεσσαλίας —με επίκεντρο τις τέσσερις μεγάλες Περιφερειακές Ενότητες: Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα και Μαγνησία. Πρόκειται για μια περιοχή που δοκιμάζεται ήδη από την αποδιοργάνωση του υδροφόρου ορίζοντα, την παρατεταμένη λειψυδρία, την απουσία μεγάλων συλλογικών έργων ταμίευσης, την αγωνία των αγροτών για το κόστος παραγωγής και τις νωπές πληγές των καταστροφικών πλημμυρών.

Η παρούσα κοινοβουλευτική παρέμβασή μου αποτελεί άμεση συνέχεια της τοποθέτησής μου στη Βουλή κατά τη συζήτηση για την ιδιωτικοποίηση του νερού, όπου ως βουλευτής Λάρισας ανέδειξα διεξοδικά τα αγωνιώδη ερωτήματα για τους τεράστιους κινδύνους που συνεπάγεται η λειτουργία των Data Centers στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, της ενέργειας και το συνολικό αποτύπωμα στο περιβάλλον της Θεσσαλίας. Τα στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, επιβεβαιώνουν πλήρως αυτές τις ανησυχίες, καθώς η σύσταση νέας ανώνυμης εταιρείας με έδρα την Αθήνα, λειτουργεί ως «προπομπός» για την υλοποίηση υποδομών Data Center στην περιοχή της Λάρισας, έχοντας στο σκοπό της, υπηρεσίες επεξεργασίας δεδομένων, φιλοξενίας, ανάπτυξης βάσεων δεδομένων και διάθεσης υπολογιστικής ισχύος.

Η δραστηριότητα αυτή μάλιστα, συνδέεται άμεσα, μέσω κοινών διοικητικών στελεχών, με τη δρομολόγηση της νέας μεγάλης μονάδας ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου με φυσικό αέριο, καθαρής ισχύος 792 MW στη Βιομηχανική Περιοχή (ΒΙ.ΠΕ.) Λάρισας (επένδυση 600 εκατ. ευρώ, έναρξη κατασκευής εντός του 2026 και με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2028) ενώ παράλληλα με τη μονάδα, εκτιμάται ότι θα δρομολογηθεί η ανάπτυξη ενός γιγαντιαίου Data Center ισχύος άνω των 200 MW στην Κεντρική Ελλάδα.

Την ίδια στιγμή, ο ΑΔΜΗΕ επέλεξε την Περιφέρεια Θεσσαλίας ως τον πλέον κατάλληλο «υποδοχέα» φιλοξενίας των σχεδιαζόμενων «mega» ή «giga data centers στην Ελλάδα , που διαθέτουν το απαραίτητο «ηλεκτρικό απόθεμα» και υπολογίζει τη συνολική διαθέσιμη ισχύ για Data Centers στη Θεσσαλία σε έως 650 MW, γεγονός που αποδεικνύει ότι ο σχεδιασμός ξεπερνά τα όρια της Λάρισας και αγγίζει άμεσα τις υποδομές, τα δίκτυα και τους υδάτινους πόρους της Καρδίτσας, των Τρικάλων και της Μαγνησίας (Βόλου).

Η προοπτική αυτή εγείρει τεράστια ερωτήματα ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς τα Data Centers απαιτούν εκατομμύρια λίτρα νερού ετησίως για την ψύξη τους, οξύνοντας τον ανταγωνισμό με την άρδευση στον ήδη πληγωμένο θεσσαλικό κάμπο, ενώ η τεράστια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και η θερμική επιβάρυνση απειλούν το τοπικό μικροκλίμα. Παράλληλα, ενώ διαβιβαστικά έγγραφα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (βάσει του ν. 5069/2023) ξεκαθαρίζουν ότι απαγορεύεται η εγκατάσταση Data Centers σε Γη Υψηλής Παραγωγικότητας, παραμένει πλήρως ασαφές το πού ακριβώς σχεδιάζεται η χωροθέτησή τους.

Το εξαιρετικά σοβαρό στοιχείο είναι το πρωτοφανές έλλειμμα ενημέρωσης και η πλήρης αγνόηση των τοπικών φορέων: της Περιφέρειας Θεσσαλίας, των οικείων Δήμων, καθώς και των επιστημονικών και παραγωγικών φορέων της περιοχής —όπως το ΓΕΩΤΕΕ (Παρ/μα Κεντρικής Ελλάδας), το ΤΕΕ (Τμήμα Κεντρικής & Δυτικής Θεσσαλίας / Τμήμα Μαγνησίας) και τα τοπικά Επιμελητήρια (Λάρισας, Καρδίτσας, Τρικάλων, Μαγνησίας). Οι φορείς που εκπροσωπούν την τοπική κοινωνία, τον τεχνικό και γεωτεχνικό κόσμο και την παραγωγική βάση του τόπου βρίσκονται στο σκοτάδι, την ώρα που ο θεσσαλικός κάμπος σχεδιάζεται να μετατραπεί σε πεδίο ενεργειακής και υδατικής υπερεκμετάλλευσης.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτώνται οι κ.κ. Υπουργοί:

• Υπάρχει συνολικός σχεδιασμός και εκδηλωμένο ενδιαφέρον (αιτήσεις) για τη δημιουργία Data Centers στην Περιφέρεια Θεσσαλίας και ειδικότερα στις Περιφερειακές Ενότητες Λάρισας, Καρδίτσας, Τρικάλων και Μαγνησίας (Βόλου); Ποιες είναι οι συγκεκριμένες τοποθεσίες χωροθέτησης που εξετάζονται για την απορρόφηση της διαθέσιμης ισχύος των 650 MW που έχει αποτυπωθεί για τη Θεσσαλία;

• Πώς διασφαλίζεται η αυστηρή εφαρμογή του ν. 5069/2023 περί αμετάκλητης απαγόρευσης εγκατάστασης Data Centers σε Γη Υψηλής Παραγωγικότητας στον θεσσαλικό κάμπο; Έχουν υποβληθεί αιτήματα ή μελέτες χωροθέτησης που αφορούν αγροτικές εκτάσεις στη Θεσσαλία;

• Έχει εκπονηθεί ή ζητηθεί Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και ειδική υδρολογική μελέτη για τη σχεδιαζόμενη επένδυση Data Center ισχύος άνω των 200 MW στη ΒΙ.ΠΕ. Λάρισας; Ποιες είναι οι εκτιμώμενες ετήσιες ποσότητες νερού που θα απαιτηθούν για την ψύξη του, ποιες τεχνολογίες ψύξης προβλέπονται (κλειστού ή ανοικτού κυκλώματος) και από ποιοι υδάτινους πόρους θα γίνει η άντληση;

• Ποιο είναι το ακριβές καθεστώς αδειοδότησης και ποιες αιτήσεις έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα από τη νεοσυσταθείσα εταιρεία ειδικού σκοπού για Data Centers στη Λάρισα, και πώς συνδέεται η δραστηριότητά της με τις υποδομές της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής των 792 MW στη ΒΙ.ΠΕ. Λάρισας;

• Πώς διασφαλίζεται ότι η τεράστια απορρόφηση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας από τέτοιες βιομηχανικές μονάδες δεν θα στερήσει πολύτιμους υδάτινους πόρους από την άρδευση του πρωτογενούς τομέα και δεν θα επιβαρύνει τα δίκτυα και το κόστος διαβίωσης των κατοίκων της Λάρισας, της Καρδίτσας, των Τρικάλων και του Βόλου;

• Για ποιο λόγο δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα καμία επίσημη ενημέρωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας, των οικείων Δήμων, αλλά και των θεσμικών φορέων της περιοχής (ΓΕΩΤΕΕ, ΤΕΕ, Επιμελητήρια); Προτίθεται η κυβέρνηση να δεσμευτεί ότι καμία άδεια δεν θα εκδοθεί χωρίς προηγούμενη πλήρη διαφάνεια, ουσιαστική διαβούλευση και ρητή τοποθέτηση των τοπικών φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης;