Να σωπάσεις ή να συγκρουστείς; Αυτό το ερώτημα βασανίζει πολλοί όταν βρεθούν απέναντι σε κάποια σύγκρουση. Σύμφωνα όμως με μία ψυχολόγο, μία απλή φράση μπορεί να αποφορτίσει την ένταση.
Είτε πρόκειται για ένα αιχμηρό σχόλιο στο οικογενειακό τραπέζι, έναν συνάδερφο που υψώνει τη φωνή του σε μια σύσκεψη ή έναν άγνωστο που προκαλεί καβγά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολλοί καταλήγουν είτε να μένουν άφωνοι είτε να ξεσπούν. Συχνά μοιάζει σαν να υπάρχουν μόνο δύο επιλογές: να σωπάσεις ή να συγκρουστείς.
Σύμφωνα με την ψυχολόγο Ντέμπορα Βάιναλ, η οποία μίλησε στο περιοδικό Parade, υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση: Η χρήση μιας συγκεκριμένης φράσης που μπορεί να αποκλιμακώσει τη συμπεριφορά ενός επιθετικού ατόμου, βασισμένη στην ψυχολογία των ανθρώπων που αναζητούν διαρκώς τη σύγκρουση.
Τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που αναζητούν τη σύγκρουση
Σύμφωνα με την
ψυχολόγο, οι άνθρωποι που συχνά προκαλούν εντάσεις –είτε σε οικογενειακά
τραπέζια είτε στον χώρο εργασίας– παρουσιάζουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά.
«Τα άτομα με
συγκρουσιακή προσωπικότητα απολαμβάνουν τις αντιπαραθέσεις και αλληλεπιδρούν με
τους άλλους με εχθρικό, αντιπαραθετικό και επιθετικό τρόπο», εξηγεί.
«Αντιλαμβάνονται κάθε διαφωνία ως ευκαιρία για καβγά και για να αποδείξουν τη
δική τους ηθική ή πνευματική ανωτερότητα».
Η ίδια συνδέει αυτή τη συμπεριφορά τόσο με τις εμπειρίες ζωής όσο και με το επίπεδο της συναισθηματικής νοημοσύνης. «Κάποιοι άνθρωποι γίνονται συγκρουσιακοί επειδή ενδιαφέρονται περισσότερο να έχουν δίκιο ή να υπερασπιστούν αυτό που θεωρούν δικαιοσύνη, παρά να διατηρήσουν τις σχέσεις τους και να αναλογιστούν τον αντίκτυπο της συμπεριφοράς τους», επισημαίνει. «Αυτό είναι συχνό σε άτομα με χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη».
Ορισμένοι,
προσθέτει, έχουν συνηθίσει να κατέχουν προνομιακή κοινωνική θέση και
χρησιμοποιούν τον συγκρουσιακό τρόπο επικοινωνίας ως μέσο διατήρησης της
κυριαρχίας τους.
Άλλοι, πάλι,
μεγάλωσαν σε οικογένειες όπου οι καβγάδες αποτελούσαν τον φυσιολογικό τρόπο
επικοινωνίας. «Όταν η σύγκρουση ήταν το πρότυπο που έμαθαν από μικροί, είναι
πιθανό να μην ανέπτυξαν ποτέ έναν τρόπο επικοινωνίας που να βασίζεται στον
σεβασμό και στην ειλικρινή περιέργεια για την άποψη του άλλου», καταλήγει η
ψυχολόγος.
Η φράση που μπορεί να αποκλιμακώσει ένα επιθετικό άτομο
Σε τέτοιες
καταστάσεις, οι συζητήσεις συχνά καταλήγουν σε αδιέξοδο. «Οι συνομιλίες με
ανθρώπους που έχουν συγκρουσιακή συμπεριφορά συνήθως οδηγούν σε αντιπαράθεση
και όχι σε αμοιβαία κατανόηση», εξηγεί η ψυχολόγος. «Για να διατηρήσουμε την
ειρήνη, τόσο στις κοινωνικές όσο και στις προσωπικές μας σχέσεις, είναι χρήσιμο
να υιοθετούμε στρατηγικές που αποτρέπουν τις περιττές συγκρούσεις».
Ανάμεσα σε αυτές τις στρατηγικές, η ψυχολόγος προτείνει μια απλή αλλά αποτελεσματική φράση: «Εγώ το βλέπω διαφορετικά».
«Η φράση αυτή
ούτε ρίχνει λάδι στη φωτιά ούτε δείχνει ότι υποχωρείτε», εξηγεί. «Απλώς
εκφράζει τη δική σας θέση. Δείχνει ότι δεν φοβάστε και ότι δεν αισθάνεστε την
ανάγκη να αποδείξετε οτιδήποτε».
Αυτή η ήρεμη έκφραση διαφωνίας αρκεί συχνά για να αποφορτίσει την ένταση απέναντι σε ανθρώπους που επιδιώκουν τη σύγκρουση. «Η φράση αυτή τους αφήνει αβέβαιους για το πώς να σας αντιμετωπίσουν και πώς να αντιδράσουν», σημειώνει η Ντέμπορα Βάιναλ. «Οι περισσότεροι άνθρωποι είτε απομακρύνονται είτε ανταποδίδουν την επίθεση. Μια τόσο ήρεμη, σταθερή αλλά ταυτόχρονα συγκρατημένη απάντηση τούς αιφνιδιάζει ακριβώς επειδή δεν είναι η αντίδραση που περιμένουν».
Άλλες φράσεις που μπορεί να βοηθήσουν, σύμφωνα με την ψυχολόγο
Η ψυχολόγος
προτείνει επίσης και άλλες συμπληρωματικές τεχνικές που μπορούν να βοηθήσουν
στην αποτελεσματική διαχείριση ανθρώπων με έντονα συγκρουσιακή συμπεριφορά.
- Διατηρήστε την ψυχραιμία σας. «Οι άνθρωποι που επιδιώκουν τη σύγκρουση τρέφονται από την ένταση και τη συναισθηματική φόρτιση. Μην τους τη δώσετε», συμβουλεύει.
- Αναγνωρίστε το συναίσθημα, χωρίς να επιβεβαιώνετε το περιεχόμενο των λεγομένων τους. «Το κλειδί είναι να παραμένετε ουδέτεροι ή καλοπροαίρετοι, όχι επιθετικοί, επικριτικοί ή σαρκαστικοί», εξηγεί η ψυχολόγος. Προτείνει, για παράδειγμα, να πείτε: «Φαίνεται ότι σε αγχώνει πραγματικά η αύξηση της εγκληματικότητας» ή «Μοιάζει σαν όλη αυτή η κατάσταση να σου προκαλεί φόβο».
- Αναζητήστε μια κοινή λύση. Μια ερώτηση που στρέφει τη συζήτηση προς την επίλυση του προβλήματος μπορεί να βοηθήσει, όπως: «Πώς μπορούμε να το χειριστούμε ώστε να είναι αποδεκτό και για τους δυο μας;»
- Θέστε ξεκάθαρα όρια. «Δεν είστε υποχρεωμένοι –και δεν θα έπρεπε– να ανέχεστε λεκτικά κακοποιητική συμπεριφορά», υπενθυμίζει. Μπορείτε να πείτε: «Είμαι πρόθυμος να ακούσω τις ανησυχίες σου, αλλά δεν θα δεχτώ να μου μιλάς με αυτόν τον τρόπο. Θέλεις να το διατυπώσεις διαφορετικά ή να σταματήσουμε εδώ τη συζήτηση;». Ή, πιο σύντομα: «Αυτός ο τρόπος δεν είναι αποδεκτός για μένα».
- Καθρεφτίστε τα λόγια τους. Η Βάιναλ προτείνει να ζητήσετε διευκρινίσεις με ήρεμο τρόπο: «Δεν είμαι σίγουρος ότι καταλαβαίνω. Μπορείς να μου το εξηγήσεις;». Ή «Είναι μια ενδιαφέρουσα οπτική. Τι σε οδηγεί σε αυτό το συμπέρασμα;»
Σύμφωνα με την ψυχολόγο, αυτές οι τεχνικές βοηθούν να διατηρηθεί ο έλεγχος της συζήτησης, να μειωθεί η ένταση και να αποφευχθεί η κλιμάκωση μιας άσκοπης αντιπαράθεσης.
