Η ιστορία πίσω από το «νεγράκι» οδηγεί σε ένα ζαχαροπλαστείο της Γλυφάδας, έναν ποδοσφαιριστή του Πανιωνίου και την Αθήνα της δεκαετίας του 1950.
- Ο Τάσος Κοιτίδης, ένας σημαντικός ζαχαροπλάστης της μεταπολεμικής Αθήνας, ξεκίνησε την καριέρα του στη Γλυφάδα της δεκαετίας του 1950, πουλώντας γλυκίσματα σε κινηματογράφο, καθώς η περιοχή μετατρεπόταν σε κοσμικό κέντρο.
- Λίγα χρόνια αργότερα, ο Κοιτίδης άνοιξε το ζαχαροπλαστείο του, «Τάσος», που έγινε γρήγορα σημείο αναφοράς στη Γλυφάδα, προσελκύοντας πολιτικούς και καλλιτέχνες, και εκεί δημιούργησε το «νεγράκι», μια σοκολατένια παραλλαγή του κοκ.
- Η ονομασία «νεγράκι» προήλθε από τον ποδοσφαιριστή του Πανιωνίου, Κώστα Νέγρη, όταν ο φανατικός οπαδός Κοιτίδης έδωσε στο νέο του γλυκό το όνομα του παίκτη, μετά από ένα καθοριστικό γκολ, μια ιστορία που αποσυνδέθηκε με τον χρόνο.
- Το «νεγράκι» εξελίχθηκε σε χαρακτηριστικό γλυκό της αθηναϊκής ζαχαροπλαστικής, διατηρώντας τη δημοτικότητά του για δεκαετίες. Το ζαχαροπλαστείο συνέχισε τη λειτουργία του και μετά τον θάνατο του Κοιτίδη, παραμένοντας γευστική νοσταλγία για γενιές.
Στην Ελλάδα των παλιών συνοικιακών ζαχαροπλαστείων, των μεταμεσονύχτιων επισκέψεων μετά τα μπουζούκια και των γλυκών που αποκτούσαν σχεδόν μυθική υπόσταση μέσα από στόμα σε στόμα, λίγα κεράσματα κατάφεραν να αποκτήσουν τόσο ιδιαίτερη φήμη όσο το περίφημο «νεγράκι».
Ένα γλυκό που σήμερα μπορεί να βρει κανείς σχεδόν παντού, σε βιτρίνες ζαχαροπλαστείων από τη Γλυφάδα μέχρι τη Θεσσαλονίκη, αλλά που κάποτε υπήρχε μόνο σε ένα συγκεκριμένο σημείο της Αθήνας, συνδεδεμένο άρρηκτα με έναν άνθρωπο, μια εποχή και μια μικρή ιστορία που ελάχιστοι γνωρίζουν πραγματικά.
Γιατί, παρά αυτό που υποθέτουν πολλοί από το όνομά του, η ονομασία του διάσημου γλυκού δεν προέρχεται ούτε από το χρώμα του ούτε από κάποια αναφορά σε φυλετικά χαρακτηριστικά. Η πραγματική ιστορία πίσω από το «νεγράκι» οδηγεί σε ένα παλιό ζαχαροπλαστείο της Γλυφάδας, έναν ποδοσφαιριστή του Πανιωνίου και την Αθήνα της δεκαετίας του 1950.
Ένας από τους πιο γνωστούς ζαχαροπλάστες της Αθήνας
Πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Τάσος Κοιτίδης, ένας άνθρωπος με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη και τον Πόντο, που γεννήθηκε στην Άνω Νέα Σμύρνη και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο γνωστούς ζαχαροπλάστες της μεταπολεμικής Αθήνας. Η διαδρομή του ξεκίνησε ταπεινά.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 εργαζόταν στον κινηματογράφο «Αριάν» στη Γλυφάδα, πουλώντας σάμαλι, κοκ και τυρόπιτες κουρού στους θεατές. Εκείνη την εποχή, η παραλιακή Αθήνα βρισκόταν σε φάση μετάβασης: η Γλυφάδα άρχιζε να μετατρέπεται σταδιακά σε κοσμικό σημείο της αθηναϊκής νύχτας, ενώ τα μικρά ζαχαροπλαστεία λειτουργούσαν σαν κοινωνικά κέντρα, όπου πολιτικοί, καλλιτέχνες, αθλητές και απλοί πολίτες συνυπήρχαν σχεδόν χωρίς διαχωρισμούς.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο Κοιτίδης άνοιξε το δικό του ζαχαροπλαστείο στη Γλυφάδα, το περίφημο «Τάσος». Το μαγαζί εξελίχθηκε γρήγορα σε σημείο αναφοράς της περιοχής. Από τις βιτρίνες του πέρασαν πολιτικοί όπως ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου, τραγουδιστές που κατέβαιναν μετά τα νυχτερινά κέντρα, αλλά και αμέτρητοι Αθηναίοι που έψαχναν το γλυκό ή την τυρόπιτα που είχε αποκτήσει σχεδόν θρυλική φήμη.
Η συνταγή γεννήθηκε ως μια παραλλαγή του κλασικού κοκ
Ανάμεσα στις πιο γνωστές δημιουργίες του ήταν και το γλυκό που έμελλε να περάσει στη λαϊκή κουλτούρα ως «νεγράκι». Η συνταγή γεννήθηκε ως μια παραλλαγή του κλασικού κοκ. Αντί για κρέμα, ο Κοιτίδης αποφάσισε να χρησιμοποιήσει σοκολάτα στο εσωτερικό, δημιουργώντας ένα πιο «βαρύ» και σοκολατένιο γλύκισμα, που σύντομα έγινε ανάρπαστο. Το πραγματικά ενδιαφέρον, όμως, δεν ήταν η γεύση αλλά το όνομα.
Εκείνη την περίοδο, στον Πανιώνιο αγωνιζόταν ο αμυντικός Κώστας Νέγρης. Ο Κοιτίδης ήταν φανατικός υποστηρικτής της ομάδας της Νέας Σμύρνης και, σύμφωνα με την αφήγηση που διασώζεται μέχρι σήμερα, ο ποδοσφαιριστής είχε πετύχει ένα καθοριστικό γκολ σε σημαντικό αγώνα Κυπέλλου.
Την επόμενη ημέρα, ο ζαχαροπλάστης αποφάσισε να δώσει στο νέο του γλυκό το όνομα του αγαπημένου του παίκτη. Από το «Νέγρης» προέκυψε τελικά το «νεγράκι», ένα όνομα που πέρασε από στόμα σε στόμα, επιβίωσε για δεκαετίες και τελικά αποσυνδέθηκε πλήρως από την αρχική του ιστορία.
Η ιστορία έχει ενδιαφέρον γιατί αποτυπώνει μια ολόκληρη εποχή της ελληνικής αστικής κουλτούρας. Στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, τα ζαχαροπλαστεία δεν ήταν απλώς χώροι κατανάλωσης γλυκών αλλά κομμάτι της δημόσιας ζωής.
Εκεί κλείνονταν συμφωνίες, γίνονταν πολιτικές συζητήσεις, περνούσαν οι καλλιτέχνες μετά τις εμφανίσεις τους και συναντιόνταν διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Το «Τάσος» της Γλυφάδας ανήκε ακριβώς σε αυτή την κατηγορία μαγαζιών που λειτουργούσαν σαν μικροί κοινωνικοί πυρήνες της πόλης.
Ταυτόχρονα, το ίδιο το «νεγράκι» εξελίχθηκε σε ένα από τα χαρακτηριστικά γλυκά της αθηναϊκής ζαχαροπλαστικής. Η απλότητα της συνταγής, η έντονη σοκολάτα και το μέγεθος «μιας μπουκιάς» το έκαναν ιδανικό τόσο για καθημερινή κατανάλωση όσο και για κεράσματα.
Με τα χρόνια, δεκάδες ζαχαροπλαστεία άρχισαν να δημιουργούν τις δικές τους εκδοχές, όμως το πρωτότυπο παρέμεινε συνδεδεμένο με τη Γλυφάδα και το ιστορικό μαγαζί του Κοιτίδη.
Μετά τον θάνατο του Τάσου Κοιτίδη το 1997, το ζαχαροπλαστείο πέρασε στον γιο του, που συνέχισε την παράδοση διατηρώντας τις ίδιες συνταγές και το ίδιο ύφος. Παρότι η Αθήνα άλλαξε, η Γλυφάδα μεταμορφώθηκε και η κουλτούρα των παλιών ζαχαροπλαστείων περιορίστηκε, το «νεγράκι» παρέμεινε ένα μικρό κομμάτι γευστικής νοσταλγίας για πολλές γενιές Αθηναίων.
