Η συζήτηση για το μέλλον της Ουκρανίας και τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη περνά σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση.
Οι διπλωματικές διεργασίες μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου συνδέονται πλέον όλο και πιο άμεσα με το ζήτημα των εδαφικών παραχωρήσεων, της μελλοντικής ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ και των εγγυήσεων που θα μπορούσαν να αποτρέψουν μια νέα ρωσική επίθεση.
Πίσω από τις συνομιλίες, ωστόσο, διαμορφώνεται ένα σύνθετο σκηνικό πιέσεων, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να επιμένει ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα υπονομεύει την κυριαρχία της, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούν ότι μια ειρήνη με όρους που θα επιβληθούν στο Κίεβο ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο συγκρούσεων.
Το ΝΑΤΟ επιστρέφει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Η πιθανότητα ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ επανέρχεται στο προσκήνιο ως μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για το μεταπολεμικό καθεστώς ασφαλείας με επίκεντρο την Ευρώπη.
Ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι οι Αμερικανοί έθεσαν για πρώτη φορά ευθέως το ερώτημα εάν το Κίεβο θα ήταν διατεθειμένο να αποσυρθεί από περιοχές του Ντονμπάς που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο, εφόσον εξασφαλιζόταν η ένταξή του στη Συμμαχία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε επικίνδυνη μια τέτοια προσέγγιση, προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για την αλλαγή συνόρων μέσω στρατιωτικής ισχύος. «Αυτού του είδους τα πράγματα είναι που οδηγούν σε πολέμους ή κλιμακώσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο ουδετερότητας της χώρας, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια δέσμευση θα απαιτούσε συνταγματική αλλαγή. «Αν ο Πούτιν περιμένει να κατοχυρωθεί η ουδετερότητα της Ουκρανίας, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί», δήλωσε.
Ο Ζελένσκι άφησε, πάντως, ανοιχτό το ενδεχόμενο να τεθεί μια συνολική συμφωνία σε δημοψήφισμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα περιλαμβάνει ολοκληρωμένες εγγυήσεις ασφαλείας, τη δυνατότητα διατήρησης ενός ισχυρού και επαρκώς χρηματοδοτούμενου ουκρανικού στρατού, καθώς και πόρους για την ανοικοδόμηση της χώρας.
Η Ευρώπη διεκδικεί ρόλο στις συνομιλίες
Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διευρύνει το διπλωματικό πλαίσιο των επαφών. Ο Τζάρεντ Κούσνερ, απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ και γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, δήλωσε το Σάββατο ότι οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στη διευκόλυνση της απευθείας επικοινωνίας μεταξύ της Ρωσίας και των ευρωπαϊκών χωρών για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η τοποθέτησή του ακολούθησε τις τριμερείς συναντήσεις της εβδομάδας με τη συμμετοχή ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας, από τις οποίες προέκυψε, μεταξύ άλλων, συμφωνία για τη συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών σε μελλοντικές συνομιλίες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Ωστόσο, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε το ΝΑΤΟ έχουν τοποθετηθεί επισήμως για την πρόταση που συνδέει την παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς με την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία.
Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι απορρίπτει την ιδέα να προηγηθεί μια συνολική συμφωνία για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και να ακολουθήσουν οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
«Δεν μπορούμε να ανατρέψουμε τα πάντα και να ξεκινήσουμε συζητώντας για την αλλαγή του πλαισίου ασφαλείας στον κόσμο ή σε ολόκληρη την ήπειρο και μόνο μετά να μιλήσουμε για τον τερματισμό αυτού του πολέμου. Αυτός ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει πρώτα», υπογράμμισε.
Οι προειδοποιήσεις Μακρόν και η πίεση μέσω Starlink
Στο ευρωπαϊκό μέτωπο, ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι οι χώρες που επιδιώκουν να περιορίσουν τη βοήθεια προς την Ουκρανία ουσιαστικά επιχειρούν να της επιβάλουν μια άδικη ειρήνη, σημείωνει σχετικό δημοσίευμα του Guardian.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Γάλλος πρόεδρος υποστήριξε ότι μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν ακόμη πόλεμο, τονίζοντας ότι αυτή δεν μπορεί να είναι η θέση της Γαλλίας.
Την ίδια στιγμή, νέα ένταση προκαλεί η αντιπαράθεση του Κιέβου με την εταιρεία SpaceX του Έλον Μασκ σχετικά με τους περιορισμούς στο δορυφορικό σύστημα Starshield. Ο Ζελένσκι κατηγόρησε την εταιρεία ότι δεν λέει την αλήθεια για τους λόγους επιβολής των περιορισμών, εκτιμώντας ότι η απόφαση να τεθούν όρια στην ταχύτητα του συστήματος έχει πολιτικά και όχι τεχνικά κίνητρα.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, οι περιορισμοί, οι οποίοι βρίσκονταν σε ισχύ επί πέντε ημέρες, είχαν ως αποτέλεσμα να μην μπορούν πλέον τα ουκρανικά drones να αναχαιτίζουν τα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed με κινητήρες τζετ. Το Κίεβο υποψιάζεται ότι η επιβράδυνση αποτελεί μέσο αμερικανικής πίεσης προς τον Ζελένσκι, προκειμένου να αποδεχθεί παραχωρήσεις προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι επιθέσεις συνεχίζονται παρά τις διπλωματικές διεργασίες
Ενώ οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται και από τις δύο πλευρές.
Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν φορτηγό πλοίο στο ουκρανικό λιμάνι του Τσορνομόρσκ, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούνταν για τον ανεφοδιασμό του ουκρανικού στρατού.
Παράλληλα, το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο ανακοίνωσε ότι ουκρανικά πλήγματα στον σταθμό του πετρελαιαγωγού Σαμάρα, κοντά στο χωριό Προσβέτ της ομώνυμης ρωσικής περιφέρειας, προκάλεσαν πυρκαγιά σε αρκετές δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου. Σύμφωνα με το Κίεβο, η εγκατάσταση αποτελεί σημαντικό κρίκο του δικτύου μέσω του οποίου εξάγεται ρωσικό πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές.
Η νέα αρχιτερκτονική ασφαλείας
Συμπερασματικά, οι συνομιλίες ξεπερνούν τα σύνορα της Ουκρανίας και την τύχη του Ντονμπάς. Αυτό που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση είναι και η επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ, η δυνατότητα της Ρωσίας να επηρεάζει τα σύνορα και τις επιλογές των γειτόνων της μέσω στρατιωτικής ισχύος, αλλά και η θέση της Ευρώπης σε μια ενδεχόμενη συμφωνία που θα καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα είναι μάλλον το πραγματικό διακύβευμα.
Για τον Ζελένσκι, μια ειρήνη χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις μπορεί να αποδειχθεί απλώς μια ανακωχή μέχρι την επόμενη σύγκρουση. Για την Ευρώπη αν η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας θα βασιστεί σε κανόνες και συλλογικές εγγυήσεις ή σε συμφωνίες ισχύος που θα αφήσουν τις μικρότερες χώρες εκτεθειμένες, αποτελεί το κρισιμότερο κομμάτι στο παζλ των διαπραγματεύσεων.
