Κάθε Νοέμβριο, το κίνημα «Movember» μάς υπενθυμίζει τη σημασία της υγείας των ανδρών και ενθαρρύνει συζητήσεις που συχνά αναβάλλονται.
Από την ψυχική υγεία μέχρι την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση σοβαρών παθήσεων, το μήνυμα είναι κοινό: η ενημέρωση και η φροντίδα της υγείας μας έχουν σημασία.
Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα υγείας των ανδρών παγκοσμίως. Είναι μία από τις συχνότερες κακοήθειες στον ανδρικό πληθυσμό, αλλά και ένας τομέας της ογκολογίας στον οποίο έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος τα τελευταία χρόνια.
Σήμερα διαθέτουμε καλύτερα διαγνωστικά εργαλεία, περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και, κυρίως, μεγαλύτερη δυνατότητα να προσαρμόζουμε τις αποφάσεις στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Δεν είναι όλοι οι καρκίνοι του προστάτη ίδιοι
Σύμφωνα με όσα εξηγεί σήμερα στο iefimerida η διευθύντρια Ογκολογίας του νοσοκομείου της Γλασκόβης της Σκωτίας “The Beatson West of Scotland Cancer Centre”, Ιωάννα Φραγκανδρέα – Νίξον, «ο καρκίνος του προστάτη δεν είναι μία νόσος με ενιαία συμπεριφορά.
Σε ορισμένους άνδρες εξελίσσεται αργά και μπορεί να μη χρειαστεί άμεση θεραπεία, ενώ σε άλλους παρουσιάζει πιο επιθετικά χαρακτηριστικά και απαιτεί έγκαιρη και εντατικότερη αντιμετώπιση.
Η ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, ενώ το οικογενειακό ιστορικό και ορισμένοι κληρονομικοί γενετικοί παράγοντες, όπως οι παθογόνες μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA2, μπορούν επίσης να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό μήνυμα είναι ότι ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά στάδια συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.
Από την άλλη πλευρά, συμπτώματα όπως η συχνουρία, η δυσκολία στην ούρηση ή η νυκτουρία δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο. Συχνά οφείλονται σε καλοήθεις παθήσεις, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Ωστόσο, όταν εμφανίζονται ή επιμένουν, χρειάζονται κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση».
Έγκαιρη διάγνωση: Ο ρόλος του PSA
Η εξέταση PSA αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την εκτίμηση της πιθανότητας καρκίνου του προστάτη, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση.
Μια αυξημένη τιμή PSA δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καρκίνος, όπως και μια χαμηλή τιμή δεν αποκλείει απόλυτα την παρουσία του.
Η ερμηνεία της εξέτασης πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, την κλινική εικόνα και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Η Ιωάννα Φραγκανδρέα – Νίξον μας εξηγεί επίσης ότι «η απόφαση για έλεγχο με PSA είναι επομένως σημαντικό να λαμβάνεται έπειτα από ενημερωμένη συζήτηση με τον γιατρό, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα πιθανά οφέλη της έγκαιρης διάγνωσης όσο και τους κινδύνους υπερδιάγνωσης και περιττής θεραπείας. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η χρήση της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας του προστάτη, η οποία έχει αλλάξει ουσιαστικά τη διαγνωστική προσέγγιση. Μας βοηθά να εντοπίζουμε ύποπτες περιοχές, να εκτιμούμε την πιθανότητα κλινικά σημαντικού καρκίνου και να αποφασίζουμε ποιοι άνδρες χρειάζονται βιοψία».
Χρειάζονται όλοι οι άνδρες με καρκίνο του προστάτη θεραπεία;
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη είναι η αναγνώριση ότι δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς άμεση θεραπεία.
Η ογκολόγος σημειώνει ακόμη ότι «για κατάλληλα επιλεγμένους άνδρες με εντοπισμένη νόσο χαμηλού κινδύνου, η ενεργός παρακολούθηση (active surveillance) αποτελεί σήμερα καθιερωμένη επιλογή. Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τον καρκίνο. Αντίθετα, πρόκειται για οργανωμένη παρακολούθηση με εξετάσεις PSA, μαγνητική τομογραφία και επαναληπτικές βιοψίες όταν ενδείκνυνται. Στόχος είναι να αποφύγουμε ή να καθυστερήσουμε μια θεραπεία που μπορεί να μην είναι απαραίτητη, περιορίζοντας τις πιθανές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, χωρίς να χάνεται η δυνατότητα θεραπευτικής παρέμβασης όταν αυτή χρειαστεί».
Η ίδια αναφέρει ακόμη ότι «τα μακροχρόνια αποτελέσματα της μελέτης ProtecT έχουν προσφέρει σημαντικά δεδομένα για τη συζήτηση γύρω από τα οφέλη και τις επιπτώσεις της παρακολούθησης, της χειρουργικής επέμβασης και της ακτινοθεραπείας στην εντοπισμένη νόσο».
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές
Για τους άνδρες που χρειάζονται θεραπεία, οι δυνατότητες είναι σήμερα περισσότερες.
Σύμφωνα με όσα τονίζει η Ιωάννα Φραγκανδρέα – Νίξον στο iefimerida, «η ριζική προστατεκτομή και η ακτινοθεραπεία αποτελούν βασικές θεραπευτικές επιλογές με θεραπευτικό σκοπό στην εντοπισμένη νόσο.
Η επιλογή εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του καρκίνου, την ηλικία, τη γενική κατάσταση της υγείας, τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και τις προτιμήσεις του ασθενούς. Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία επιτρέπει τη χορήγηση υψηλής ακρίβειας θεραπείας, με καλύτερη προστασία των γύρω υγιών ιστών. Ειδικότερα, η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία σώματος (SBRT ή SABR) επιτρέπει, σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, την ολοκλήρωση της θεραπείας σε μόλις πέντε συνεδρίες.
Μελέτες όπως η PACE-B έχουν τεκμηριώσει την αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης, προσφέροντας τη δυνατότητα σημαντικά συντομότερων θεραπευτικών σχημάτων, χωρίς συμβιβασμό στον έλεγχο της νόσου για τις ομάδες ασθενών που μελετήθηκαν. Παράλληλα, σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί και στη συστηματική θεραπεία. Μεγάλες κλινικές μελέτες, όπως η STAMPEDE, έχουν συμβάλει στην καλύτερη επιλογή και στον συνδυασμό θεραπειών για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών με νόσο υψηλού κινδύνου ή προχωρημένη νόσο».
Η ποιότητα ζωής αποτελεί μέρος της θεραπείας
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη δεν αφορά μόνο τον έλεγχο της νόσου.
Αφορά επίσης τη διατήρηση της ποιότητας ζωής, της σωματικής λειτουργικότητας, της σεξουαλικής υγείας, της ψυχολογικής ευεξίας και της καθημερινότητας του ασθενούς.
Οι διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές μπορεί να έχουν διαφορετικές επιπτώσεις στη λειτουργία του ουροποιητικού, του εντέρου και στη σεξουαλική λειτουργία. Η συζήτηση αυτών των επιπτώσεων πριν από τη θεραπεία είναι απαραίτητη.
Η συμμετοχή του ίδιου του ασθενούς στη λήψη αποφάσεων δεν είναι απλώς επιθυμητή. Αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης, εξατομικευμένης ογκολογικής φροντίδας.
Περισσότερη γνώση, καλύτερες αποφάσεις
Εν κατακλείδι, λοιπόν, η Ιωάννα Φραγκανδρέα Νίξον υπογραμμίζει τα εξής:
«Τα τελευταία χρόνια έχουμε κάνει σημαντικά βήματα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη. Έχουμε περισσότερες θεραπευτικές επιλογές, καλύτερα διαγνωστικά μέσα και, κυρίως, περισσότερη γνώση για να αποφασίζουμε ποιος ασθενής χρειάζεται θεραπεία και ποιος μπορεί να παρακολουθείται με ασφάλεια. Κάθε άνθρωπος και κάθε καρκίνος είναι διαφορετικός. Γι’ αυτό και οι αποφάσεις πρέπει να είναι εξατομικευμένες, να βασίζονται στα επιστημονικά δεδομένα αλλά και σε όσα έχουν σημασία για τον ίδιο τον ασθενή. Αυτό, για μένα, είναι η ουσία της σύγχρονης ογκολογίας».
