Από την εκτόξευση των ενοικίων και τα προβλήματα στην εκπαίδευση έως την εργασιακή ανασφάλεια, η GEN Z σε ολόκληρη την Ευρώπη βγαίνει στους δρόμους, εκφράζοντας την οργή και την απογοήτευσή της.
- Κινητοποιήσεις νέων σε όλη την Ευρώπη, αν και με διαφορετικές αφορμές, εκφράζουν μια κοινή απογοήτευση. Οι διαμαρτυρίες εμπνέουν η μία την άλλη, με φοιτητικές ενώσεις να ανταλλάσσουν εμπειρίες και τακτικές, δημιουργώντας ένα αίσθημα διασυνοριακής αλληλεγγύης.
- Οι διαδηλωτές απαιτούν επενδύσεις στην εκπαίδευση, λύσεις για το κόστος ζωής και τη στέγαση. Αναλυτές συνδέουν τη δυσαρέσκεια με την αίσθηση ότι η υπόσχεση για ένα καλύτερο μέλλον από την προηγούμενη γενιά δεν ισχύει πλέον.
- Οι χώρες στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, αντιμετωπίζουν δυσμενείς οικονομικές συνθήκες και υψηλό δημόσιο χρέος. Στη Γαλλία, οι μαθητικές διαμαρτυρίες έχουν ενταθεί, ζητώντας περισσότερες δαπάνες και επενδύσεις.
- Σε χώρες όπως η Αλβανία και η Σερβία, οι κινητοποιήσεις στοχεύουν στη διαφθορά και εξελίσσονται σε κινήματα ανατροπής κυβερνήσεων. Στη Σερβία, οι φοιτητές αποτελούν την ισχυρότερη αντιπολιτευτική δύναμη απέναντι στην ηγεσία της χώρας.
Οι κινητοποιήσεις, παρότι ξεκινούν από διαφορετικές αφορμές σε κάθε χώρα, αναδεικνύουν κοινές ανησυχίες για το κόστος ζωής, την κοινωνική δικαιοσύνη και τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων.
Από την παιδεία στη στέγαση
Ο έξωση της 87χρονης Μαρικαρμέν Αμπασκάλ από το σπίτι της στην Ισπανία, οι κινητοποιήσεις μαθητών στη Γαλλία στο πλευρό των απεργών εκπαιδευτικών και οι πολύμηνες φοιτητικές διαμαρτυρίες στην Αλβανία, που πυροδοτήθηκαν αρχικά από τα σχέδια για μια πολυτελή ανάπτυξη ακινήτων με τη στήριξη του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μοιάζουν εκ πρώτης όψεως να μην έχουν πολλά κοινά.
Ωστόσο, οι κινητοποιήσεις λειτουργούν σαν μαγνήτης για κάθε μορφή κοινωνικής δυσαρέσκειας, συμπυκνώνοντας την απογοήτευση μιας γενιάς που φοβάται ότι δεν θα έχει τις ίδιες ευκαιρίες με τους γονείς της.
Παράλληλα, οι διαμαρτυρίες εμπνέουν η μία την άλλη. Διαδηλωτές στην Ιταλία και την Ελλάδα φώναξαν συνθήματα στα Γαλλικά, ενώ οι κινητοποιήσεις για τη στέγαση στην Ισπανία επεκτάθηκαν και στην Πορτογαλία.
Την ίδια ώρα, φοιτητικές ενώσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη ανταλλάσσουν συμβουλές και εμπειρίες, όπως δήλωσε στο CNN η Αλίς ντε Μπρίτο, αντιπρόεδρος της UNEF, της μεγαλύτερης φοιτητικής ένωσης στη Γαλλία.
«Βλέπω πολύ περισσότερες ομοιότητες παρά διαφορές», ανέφερε. «Όλοι μιλάμε για την ανάγκη επενδύσεων στην εκπαίδευση, στα πανεπιστήμια και στη νεολαία γενικότερα. Μιλάμε, όμως, και για το κόστος ζωής και τη στέγαση».
Ανάλογα αιτήματα διατύπωσε και η επικεφαλής της ιταλικής φοιτητικής ένωσης, Σαμπρίνα Μπριτσόλα, η οποία δήλωσε σε συγκέντρωση το περασμένο Σαββατοκύριακο: «Ας ακουστεί η φωνή μας για σχολεία που δεν θα καταρρέουν πάνω στα κεφάλια μας, για ασφαλή και αξιοπρεπή εργασία, για δημόσια υγειονομική περίθαλψη, για κοινωνική δικαιοσύνη».
Για τον Γιούλιους Φίντελμαν, συνιδρυτή και αρχισυντάκτη του καθημερινού ενημερωτικού δελτίου European Correspondent, οι διαμαρτυρίες «αντανακλούν μια βαθιά απογοήτευση, την αίσθηση ότι η ευρωπαϊκή πολιτική αδυνατεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες της επόμενης γενιάς».
Πέρα από την εκπαίδευση και τη στέγαση, ο Φίντελμαν επισημαίνει την αυξανόμενη αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας, τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στις θέσεις για νέους που ξεκινούν την επαγγελματική τους πορεία, αλλά και την κλιματική κρίση, ως παράγοντες που εντείνουν τη δυσαρέσκεια της Gen Z.
«Πιστεύω ότι, σε θεμελιώδες επίπεδο, αυτό που βλέπουμε είναι πως η υπόσχεση της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ότι η επόμενη γενιά θα ζήσει καλύτερα από την προηγούμενη, δεν ισχύει πλέον», δήλωσε στο CNN.
Δημόσιο χρέος και οικονομική πίεση περιορίζουν τις κυβερνήσεις
Την ίδια στιγμή, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκονται περισσότερο στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων (η Ελλάδα, η Ιταλία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ισπανία και η Πορτογαλία) αντιμετωπίζουν δυσμενείς οικονομικές συνθήκες και υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια αύξησης των δημόσιων δαπανών.
Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν την Τετάρτη στα υψηλότερα επίπεδα από το 2002, ασκώντας πρόσθετη πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Η Ιταλία στους δρόμους για την παιδεία και τη στέγαση
Στην Ιταλία, οι φοιτητές συνδέουν άμεσα την πρόσβαση στην εκπαίδευση με το κόστος στέγασης.
Στη Ρώμη, η Ελίζα Παστόρε δήλωσε στο CNN ότι η ίδια και ο αδελφός της δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιο για το δωμάτιο που μοιράζονται, ενώ κατά το πρώτο μισό των σπουδών της αναγκαζόταν να διανύει καθημερινά 120 χιλιόμετρα από την περιοχή όπου κατοικούσε, έξω από την πόλη, για να εξοικονομεί χρήματα.
Την ίδια ώρα, η δυσαρέσκεια επεκτείνεται και σε άλλους κλάδους. Οδηγοί φορτηγών προχώρησαν σε αποκλεισμό, διαμαρτυρόμενοι για την αύξηση του κόστους των καυσίμων μετά τον πόλεμο με το Ιράν. Οι κινητοποιήσεις έχουν επηρεάσει την παραγωγή μοτσαρέλας από βουβαλίσιο γάλα και ορισμένων ειδών ζυμαρικών, αναδεικνύοντας τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις της αύξησης του κόστους.
«Κουραστήκαμε να περιμένουμε»
Οι μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία πραγματοποιούνται εδώ και εννέα χρόνια, κάθε Σεπτέμβριο και Οκτώβριο, στην αρχή της σχολικής χρονιάς. Όπως εξήγησε η ντε Μπρίτο, οι νέοι επιστρέφουν στις σχολικές αίθουσες και διαπιστώνουν ότι δεν υπάρχουν αρκετοί εκπαιδευτικοί ούτε ο κατάλληλος εξοπλισμός.
Φέτος, ωστόσο, οι κινητοποιήσεις πήραν πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Οι μαθητές ζητούν μικρότερα τμήματα, περισσότερες δαπάνες για τους εκπαιδευτικούς, επενδύσεις σε υποδομές ανθεκτικές στην κλιματική κρίση και τον τερματισμό της αστυνομικής βίας κατά των νέων.
«Ο κόσμος έχει απλώς κουραστεί να περιμένει μια απάντηση», δήλωσε η ντε Μπρίτο.
Η διαφθορά στο επίκεντρο των διαδηλώσεων σε Αλβανία και Σερβία
Σε άλλες χώρες, οι μακροχρόνιες κινητοποιήσεις στην Αλβανία και τη Σερβία επικεντρώνονται περισσότερο στην καταπολέμηση της διαφθοράς και έχουν εξελιχθεί σε κινήματα που επιδιώκουν την ανατροπή των κυβερνήσεων.
Μετά τα βίαια επεισόδια που σημειώθηκαν στις διαδηλώσεις στην Αλβανία την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα απέρριψε τις εκκλήσεις να παραιτηθεί. Αντίθετα, κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι απειλούν τα σχέδιά του για την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απέδωσε την αναταραχή στους πολιτικούς του αντιπάλους.
«Θέλουμε αλλαγή, γι’ αυτό βρισκόμαστε εδώ», δήλωσε ένας διαδηλωτής στην Αλβανία στο Reuters. «Θέλουμε επανάσταση, θέλουμε νέα κυβέρνηση. Δεν αναζητούμε διαπραγματεύσεις. Χρειαζόμαστε νέα κυβέρνηση το συντομότερο δυνατό».
Στη Σερβία, εν τω μεταξύ, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις, που διαμορφώνουν την πολιτική ζωή της χώρας εδώ και δύο χρόνια, αποτελούν πλέον την ισχυρότερη αντιπολιτευτική δύναμη απέναντι στον επί μακρόν ηγέτη της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ενόψει των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής.
Τέλος, φοιτητικές ενώσεις στη Βρετανία και την Ιταλία σχεδιάζουν κοινή ημέρα δράσης στις 20 Νοεμβρίου, διαμαρτυρόμενες για την αυξανόμενη οικονομική επιβάρυνση των σπουδών.
