Για χρόνια, το οκτάωρο του ύπνου θεωρείται σχεδόν απαράβατος κανόνας για την καλή υγεία.
- Έρευνες σε προ-βιομηχανικές κοινωνίες αποκαλύπτουν πως οι άνθρωποι κοιμούνταν σημαντικά λιγότερο από οκτώ ώρες, με μέση διάρκεια από 5,7 έως 7,1 ώρες, γεγονός που αμφισβητεί το σύγχρονο μοντέλο ύπνου ως «φυσικό» κανόνα.
- Το τεχνητό φως από λάμπες, υπολογιστές και smartphones αποτελεί βασικό παράγοντα αλλαγής των συνηθειών ύπνου. Η έκθεση σε αυτό καθυστερεί το βιολογικό ρολόι, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να κοιμούνται λιγότερο τις καθημερινές.
- Η ιδανική διάρκεια ύπνου δεν είναι ίδια για όλους, καθώς εξαρτάται από παράγοντες όπως η ηλικία και η υγεία. Πρόσφατη μελέτη υπολογίζει ότι η βέλτιστη διάρκεια κυμαίνεται μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών ανά άτομο.
- Ο κανόνας «8 ώρες για όλους» θεωρείται υπερβολικά απλοϊκός, παρόλο που οι συστάσεις παραμένουν στις 7-9 ώρες για τους ενήλικες. Η ποιότητα του ύπνου και ο σωστός χρόνος αποδεικνύονται εξίσου σημαντικοί με την ποσότητα.
Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση, ωστόσο, έρχεται να αμφισβητήσει την αντίληψη ότι όλοι οι ενήλικες χρειάζονται ακριβώς οκτώ ώρες ύπνου κάθε βράδυ.
Η νέα ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Brain Medicine υποστηρίζει ότι τα φυσιολογικά πρότυπα ύπνου είναι πολύ πιο ευέλικτα απ’ όσο συχνά πιστεύουμε και ότι η ανάγκη για ύπνο διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, μάλιστα, ότι οι άνθρωποι σε προ-βιομηχανικές κοινωνίες δεν ακολουθούσαν απαραίτητα ένα συμπαγές, οκτάωρο νυχτερινό πρόγραμμα ύπνου, γεγονός που δείχνει ότι το σημερινό μοντέλο δεν είναι κατ’ ανάγκη «φυσικός» κανόνας.
Οι πρόγονοί μας κοιμούνταν λιγότερο από οκτώ ώρες
Μελέτες σε σύγχρονες κοινότητες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών έχουν προσφέρει στους επιστήμονες στοιχεία για το πώς μπορεί να κοιμούνταν οι άνθρωποι πριν από την ευρεία χρήση του τεχνητού φωτισμού.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Current Biology εξέτασε κοινότητες στην Τανζανία, τη Ναμίμπια και τη Βολιβία και διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες κοιμούνταν κατά μέσο όρο 5,7 έως 7,1 ώρες τη νύχτα.
Παρά τη σχετικά μικρή διάρκεια του ύπνου τους δεν φάνηκε να τον «αναπληρώνουν» με μεγάλες μεσημεριανές «σιέστες». Χωρίς ξυπνητήρια και έντονη έκθεση σε τεχνητό φως, ξυπνούσαν συνήθως κοντά στην ανατολή του ηλίου.
Παράλληλα, ανάλυση που δημοσιεύθηκε από τη Royal Society Publishing εκτίμησε ότι στις προ-βιομηχανικές κοινωνίες οι άνθρωποι κοιμούνταν κατά μέσο όρο περίπου 6,4 ώρες κάθε νύχτα.
Αυτό δεν σημαίνει
ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι πρέπει να περιορίσουν τον ύπνο τους. Δείχνει, όμως,
ότι η περίφημη «υποχρεωτική» διάρκεια των οκτώ ωρών είναι πολύ πιο σύνθετη
υπόθεση.
Το τεχνητό φως αλλάζει το βιολογικό μας ρολόι
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που έχουν αλλάξει τις συνήθειες του ύπνου είναι το τεχνητό φως.
Λάμπες, υπολογιστές, τηλεοράσεις και κυρίως τα smartphones επιτρέπουν στους ανθρώπους να παραμένουν ενεργοί πολύ μετά τη δύση του ηλίου. Η έκθεση στο τεχνητό φως μπορεί να καθυστερεί το βιολογικό ρολόι, επηρεάζοντας την ώρα που αποκοιμιόμαστε και ξυπνάμε.
Έτσι, πολλοί
άνθρωποι σήμερα κοιμούνται λιγότερο τις εργάσιμες ημέρες και προσπαθούν να
καλύψουν τη διαφορά τα Σαββατοκύριακα.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσες ώρες κοιμόμαστε, αλλά και πότε κοιμόμαστε.
Τελικά, πόσες ώρες ύπνου χρειαζόμαστε;
Τα δεδομένα
δείχνουν ότι δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.
Η ηλικία, η κατάσταση της υγείας, το βιολογικό φύλο και άλλοι ατομικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τις ανάγκες κάθε οργανισμού.
Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη στο Nature, η οποία συνδύασε απεικονίσεις εγκεφάλου και σώματος με μοριακές μετρήσεις, εκτίμησε ότι η βέλτιστη διάρκεια ύπνου μπορεί να βρίσκεται περίπου μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών, ανάλογα με το άτομο και το όργανο που εξετάζεται.
Αυτό δεν σημαίνει
ότι το οκτάωρο είναι λάθος. Για αρκετούς ανθρώπους, οι οκτώ ώρες μπορεί να
είναι ακριβώς αυτό που χρειάζονται.
Οι συστάσεις του National Sleep Foundation για ενήλικες ηλικίας 26 έως 64 ετών παραμένουν στις 7 έως 9 ώρες ημερησίως, με ορισμένους ανθρώπους να χρειάζονται λιγότερο ή περισσότερο ύπνο.
Το βασικό
συμπέρασμα είναι ότι το «8 ώρες για όλους» είναι υπερβολικά απλοποιημένος
κανόνας. Η ποιότητα του ύπνου, η ώρα που κοιμόμαστε και το πώς αισθανόμαστε
και λειτουργούμε την επόμενη ημέρα έχουν επίσης σημασία.
Με άλλα λόγια, το ιδανικό «8ωρο» ύπνου μπορεί για κάποιον να είναι επτά ώρες, για άλλον οκτώ και για κάποιον άλλο εννέα.
