Από μια μικρή αρτοβιοτεχνία με 12 εργαζομένους στη Σαουδική Αραβία δημιούργησε έναν διεθνή όμιλο με έσοδα άνω των 600 εκατ. δολαρίων – Οι εξαγορές στην ελληνική αγορά, η απόκτηση των σημάτων των φούρνων Bread Factory και η εμπλοκή με τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών του νέου δικτύου.
Η δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών της Bread Factory φέρνει στο προσκήνιο έναν επιχειρηματία που λίγοι γνωρίζουν. Ο Taizoon Fakhruddin Khorakiwala, ιδρυτής και επικεφαλής της SwitzGroup, δεν είναι ένας ακόμη ξένος επενδυτής που δοκιμάζει την τύχη του στην Ελλάδα. Έχει ήδη δημιουργήσει ένα δίκτυο συμμετοχών σε ελληνικές επιχειρήσεις, από την αρτοποιία και τη ζαχαροπλαστική μέχρι τα κατεψυγμένα προϊόντα και τις πρώτες ύλες. Η απόκτηση των Bread Factory αποτελεί την πιο πρόσφατη κίνηση σε μια διαδρομή εξαγορών που ξεκίνησε πριν από περίπου μια δεκαετία όταν η Ελλάδα βρισκόταν ακόμη σε μνημονική περίοδο.
Η νέα επένδυση, ωστόσο, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια απρόσμενη εξέλιξη. Η δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών του δικτύου Bread Factory, στο πλαίσιο των ερευνών για την υπόθεση της αλυσίδας φούρνων «Το Χωριάτικο», προκάλεσε αναστάτωση με τη διοίκηση του Ινδού να απευθύνεται στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, ζητώντας την άρση του μέτρου και υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες που λειτουργούν σήμερα τα καταστήματα δεν έχουν σχέση με τα πρόσωπα και τις επιχειρήσεις που ερευνώνται. Στο υπόμνημα που κατατέθηκε, η νέα διοίκηση επιχειρεί να διαχωρίσει πλήρως το σημερινό δίκτυο από την προηγούμενη επιχειρηματική κατάσταση.
Όπως υποστηρίζει, οι εταιρείες που έχουν αναλάβει τη λειτουργία των καταστημάτων διαθέτουν διαφορετική εταιρική και διοικητική δομή, δικά τους κεφάλαια και προσωπικό, ενώ η κοινή εμπορική ονομασία είναι, κατά την εκτίμησή της, το στοιχείο που ενδέχεται να οδήγησε στη δέσμευση των λογαριασμών.
Η δέσμευση των λογαριασμών, σύμφωνα με τη νέα διοίκηση των Bread Factory, δυσκολεύει την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης. Το πρόβλημα, όπως περιγράφεται στο αίτημα, δεν περιορίζεται στις τραπεζικές συναλλαγές, αλλά επηρεάζει την προμήθεια προϊόντων και πρώτων υλών, την εξόφληση προμηθευτών και μισθωμάτων, καθώς και την καταβολή της μισθοδοσίας. Γι’ αυτό και ζητείται η αποδέσμευση των λογαριασμών, με την εταιρεία να προειδοποιεί για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η συνέχιση του μέτρου στη λειτουργία του δικτύου.
Για τον Ινδό επιχειρηματία, πάντως, τα Bread Factory δεν αποτελούν μια μεμονωμένη επένδυση ούτε την πρώτη του επαφή με την ελληνική αγορά. Είναι το τελευταίο κομμάτι ενός σχεδίου που άρχισε να ξεδιπλώνεται πριν από περίπου δέκα χρόνια και έχει φέρει κάτω από την ίδια επιχειρηματική ομπρέλα εταιρείες με διαφορετική δραστηριότητα, αλλά κοινό σημείο αναφοράς την αγορά τροφίμων.
Από μια αρτοβιοτεχνία στη Σαουδική Αραβία στη διεθνή SwitzGroup
Ο Taizoon Fakhruddin Khorakiwala μεγάλωσε σε μια οικογένεια με ισχυρή επιχειρηματική παράδοση στην Ινδία. Πατέρας του ήταν ο Fakhruddin T. Khorakiwala, ο οποίος είχε δραστηριότητα σε διαφορετικούς κλάδους, από το λιανεμπόριο και τη φαρμακοβιομηχανία μέχρι την αρτοποιία και τη ζαχαροπλαστική. Η οικογένεια δραστηριοποιείται στην αλυσίδα γλυκών Monginis στη Βομβάη, ενώ ο Fakhruddin είχε παρουσία στον όμιλο Wockhardt και στα πολυκαταστήματα Akbarallys.
Ο Taizoon ακολούθησε διαφορετικό δρόμο από τον αδελφό του Habil, ο οποίος ανέλαβε την διοίκηση της Wockhardt. Επέλεξε να επικεντρωθεί στην αρτοποιία και στην παραγωγή τροφίμων, έναν κλάδο στον οποίο η οικογένεια είχε ήδη παρουσία. Η επιχειρηματική του πορεία, όμως, δεν ξεκίνησε από κάποια μεγάλη βιομηχανική μονάδα ή μια έτοιμη πολυεθνική. Η αφετηρία ήταν μια μικρή οικογενειακή αρτοβιοτεχνία στην Al Khobar της Σαουδικής Αραβίας.
Το 1980 ανέλαβε την επιχείρηση του πατέρα του, η οποία απασχολούσε μόλις 12 εργαζομένους. Είχε αρχικά αναλάβει να εκπονήσει το σχέδιο marketing, αλλά τελικά βρέθηκε να αναλαμβάνει τη διοίκηση και την ανάπτυξή της. Η παραγωγή επικεντρωνόταν τότε σε αρτοσκευάσματα και κέικ, ενώ οι δυσκολίες στην προμήθεια πρώτων υλών, οι μεταφορές και οι περιορισμένες υποδομές έκαναν την καθημερινή λειτουργία απαιτητική.
Από εκείνη τη μικρή μονάδα ξεκίνησε ο δρόμος προς την δημιουργία του δικού του ομίλου. Η επιχείρηση πέρασε σε νέες κατηγορίες προϊόντων, από κατεψυγμένες ζύμες και αρτοσκευάσματα μέχρι πρώτες ύλες που απευθύνονται σε επαγγελματίες της ζαχαροπλαστικής. Με τα χρόνια εξελίχθηκε στη SwitzGroup, έναν διεθνή όμιλο με δραστηριότητα σε διαφορετικές αγορές και παρουσία σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης προϊόντων αρτοποιίας.
Ο Khorakiwala έχει σπουδάσει στο BITS Pilani της Ινδίας και έχει παρακολουθήσει πρόγραμμα διοικητικής εκπαίδευσης στο Harvard.
Σήμερα ο όμιλος δραστηριοποιείται στη βιομηχανική αρτοποιία, στη λειτουργία καταστημάτων λιανικής πώλησης αρτοσκευασμάτων, στην παραγωγή πρώτων υλών για αρτοποιία και ζαχαροπλαστική, καθώς και στην επεξεργασία αυγών. Η παρουσία του εκτείνεται στη Μέση Ανατολή, στην Ασία, στην Ευρώπη και στην Αυστραλία. Ο όμιλος απασχολεί περισότερους από 5.000 εργαζομένους, έχει δραστηριότητα σε 11 χώρες και ετήσια έσοδα άνω των 600 εκατ. δολαρίων.
Στις εταιρείες του περιλαμβάνονται η Saudi Masterbaker, η Modern Oman Bakery, η Dreambake στην Ινδία και η Mister Baker στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το μοντέλο ανάπτυξης στηρίζεται κυρίως στην εξαγορά επιχειρήσεων που διαθέτουν ήδη παραγωγικές εγκαταστάσεις, εμπορικά σήματα και πελατολόγιο. Με αυτόν τον τρόπο ο όμιλος αποκτά έτοιμη παρουσία σε μια αγορά και στη συνέχεια αξιοποιεί το δίκτυο, την τεχνογνωσία και τις δυνατότητές του για να επεκτείνει τη δραστηριότητα.
Το ελληνικό χαρτοφυλάκιο και οι διαδοχικές εξαγορές
Η Ελλάδα άρχισε να αποκτά θέση στο επενδυτικό πλάνο του Khorakiwala από το 2016, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης και των capital controls. Η πρώτη μεγάλη κίνηση αφορούσε την Olympic Foods, την εταιρεία της οικογένειας Μπενάκη, που δραστηριοποιείται στην παραγωγή και εμπορία πρώτων υλών για αρτοποιία και ζαχαροπλαστική. Οι διαπραγματεύσεις για την εξαγορά ξεκίνησαν το 2017 και αποτέλεσαν τη βάση για τη δημιουργία του ελληνικού επιχειρηματικού σχήματος της SwitzGroup.
Ακολούθησε το 2018 η εξαγορά της CSM Hellas, η οποία συνδεόταν με τον πολυεθνικό όμιλο CSM Bakery Solutions. Η εταιρεία μετονομάστηκε σε Artizan Hellas και στο χαρτοφυλάκιό της βρίσκονται εμπορικά σήματα με μακρά παρουσία στην ελληνική αγορά, όπως η Φυτίνη, το Fresco, το Marfyl, το Οκτάσπορο και το Baker & Baker. Με την κίνηση αυτή ο όμιλος ενίσχυσε τη θέση του στην αγορά των πρώτων υλών και των προϊόντων που απευθύνονται σε επαγγελματίες αρτοποιούς και ζαχαροπλάστες.
Το 2019 προστέθηκε η Κρητών Άρτος, η εταιρεία που ίδρυσε ο Μανώλης Δαμιανάκης και έγινε γνωστή για την παραγωγή παραδοσιακών κρητικών αρτοσκευασμάτων και παξιμαδιών. Η αρχική συμμετοχή της SwitzGroup ξεπέρασε το 60%, ενώ την άνοιξη του 2023 ο ιδρυτής αποχώρησε πλήρως, μεταβιβάζοντας και το υπόλοιπο ποσοστό του.
Το 2021 ήταν χρονιά με ιδιαίτερη κινητικότητα. Η SwitzGroup απέκτησε το 70% των Κουλουράδων, της αλυσίδας που δημιούργησε ο Δημήτρης Γρίβας και είχε ήδη αναπτύξει σημαντικό δίκτυο καταστημάτων σε όλη τη χώρα, κυρίως μέσω franchise. Η εξαγορά έδωσε στον όμιλο πρόσβαση σε ένα οργανωμένο δίκτυο λιανικής πώλησης, με αναγνωρίσιμο προϊόν και δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Ο Δημήτρης Γρίβας διατήρησε συμμετοχή στην επιχείρηση και ενεργό ρόλο στη διοίκησή της.
Την ίδια χρονιά, στο χαρτοφυλάκιο προστέθηκε η εταιρεία Σαμούρη, με αντικείμενο τα προϊόντα διακόσμησης οικιακής ζαχαροπλαστικής, καθώς και η Newbake του Βάιου Καπάταη, που δραστηριοποιείται στην παραγωγή κατεψυγμένων ντόνατ και προϊόντων ζύμης. Οι δύο αυτές κινήσεις διεύρυναν ακόμη περισσότερο το πεδίο δραστηριοποίησης του ομίλου, τόσο στην παραγωγή όσο και στην προμήθεια προϊόντων.
Το 2023 ακολούθησε η εξαγορά του 51% της Ιωνικής Σφολιάτας από την οικογένεια Πορτοκαλίδη. Η εταιρεία παράγει και εμπορεύεται κατεψυγμένα προϊόντα ζύμης, με παρουσία και σε αγορές του εξωτερικού. Στο μετοχικό της κεφάλαιο συμμετέχει επίσης η Vivartia, μέσω του αμερικανικού επενδυτικού ομίλου CVC.
Στο ελληνικό χαρτοφυλάκιο της SwitzGroup περιλαμβάνονται ακόμη η Frankal, που δραστηριοποιείται στη χονδρική διάθεση πρώτων υλών αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής, η Troufa στον χώρο της ζαχαροπλαστικής και η OAK στον κλάδο της λιανικής πώλησης ποτών. Μέχρι το 2024 το ελληνικό χαρτοφυλάκιο αριθμούσε δέκα μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 130 εκατ. ευρώ και περίπου 1.200 εργαζομένους.
Η επενδυτική παρουσία του επιχειρηματία έφτασε και στον τραπεζικό κλάδο. Το 2021 συμμετείχε στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Optima Bank, αποκτώντας ποσοστό άνω του 2%. Για τον Khorakiwala, η ελληνική αγορά έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί μια δοκιμαστική επενδυτική επιλογή. Μέσα από διαδοχικές εξαγορές έχει αποκτήσει συμμετοχές σε επιχειρήσεις με διαφορετικό αντικείμενο, αλλά με κοινό παρονομαστή τον κλάδο των τροφίμων.
