Έξυπνες λύσεις για ένα δροσερό σπίτι, χωρίς κλιματισμό δίνει ο αρχιτέκτονας Χ. Πατσέκο, δίνοντας μεγάλη σημασία στην διαρρύθμιση και στη σωστή χρήση των χώρων.
Κάθε καλοκαίρι, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των σπιτιών εκτοξεύεται στα ύψη. Μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στα κλιματιστικά, τα οποία μας επιτρέπουν να εργαζόμαστε και να κοιμόμαστε άνετα στα σπίτια.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον αρχιτέκτονα Χουάν Πατσέκο ο οποίος μίλησε στο arquitecturaydiseno.es, το να πετύχουμε να δημιουργήσουμε έναν δροσερό χώρο γίνεται και μέσω της ίδιας της αρχιτεκτονικής του κτιρίου, με δομικές λύσεις όπως προεξοχές, χοντρούς τοίχους και σωστό αερισμό.
Λύσεις για τη μείωση της θερμοκρασίας χωρίς κλιματισμό
Ψηλά ταβάνια
Σε μεγαλύτερους χώρους, ο ζεστός αέρας ανεβαίνει και απομακρύνεται από την περιοχή που καταλαμβάνεται από τους ανθρώπους. Αυτό δημιουργεί μια φυσική διαστρωμάτωση που διατηρεί τα πρώτα μέτρα πάνω από το έδαφος σημαντικά πιο δροσερά από τα ανώτερα επίπεδα.
Ανοιχτοί χώροι
Οι ανοιχτοί χώροι επιτρέπουν μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ των περιοχών, επιτρέποντας την ανεμπόιστη κυκλοφορία του αέρα και δημιουργώντας συνθήκες για αποτελεσματικό αερισμό.
Τοίχοι ανθεκτικοί στη θερμότητα
Το πάχος των τοίχων είναι κρίσιμο για τη μείωση της καλοκαιρινής ζέστης. Οι λεπτοί τοίχοι θερμαίνονται και ψύχονται γρήγορα. Αντίθετα, ένας παχύς, πυκνός τοίχος απορροφά θερμότητα για ώρες πριν την απελευθερώσει στο εσωτερικό, καθυστερώντας έτσι τη στιγμή που η θερμότητα φτάνει στον χώρο διαβίωσης.
Η οπτική ενός ειδικού
Για να κατανοήσουμε πώς λειτουργούν αυτές οι αρχές στην πράξη, μιλήσαμε με τον αρχιτέκτονα Χουάν Πατσέκο.
«Στην «Pacheco & Asociados Arquitectos» συνεργαζόμαστε συχνά με πελάτες με περιορισμένο προϋπολογισμό και ναι, η πραγματική δροσιά μπορεί να επιτευχθεί χωρίς κλιματισμό, αν κατανοήσουμε πώς μας επηρεάζει η θερμότητα: μέσω της ακτινοβολίας, της αγωγιμότητας και της μεταφοράς», λέει ο ίδιος.
Για αυτόν, «το κλειδί είναι να δημιουργηθεί μια διαφορά πίεσης που ανανεώνει ολόκληρο τον όγκο του αέρα». Αυτή η διαφορά, εξηγεί ο κ. Πατσέκο, επιτυγχάνεται με τον συνδυασμό χαμηλού ανοίγματος στη βόρεια πρόσοψη και ενός ψηλού στη νότια, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι ο ζεστός αέρας ανεβαίνει: «Η ροή εισέρχεται μέσω της ψυχρότερης περιοχής και εξέρχεται μέσω της θερμότερης. Έτσι επιτυγχάνεται το φαινόμενο της καμινάδας».
Για σπίτια που δεν έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τις βιοκλιματικές αρχές, ο κ. Πατσέκο προτείνει έναν τρόπο που έχει δύο στάδια: Τη νύχτα και νωρίς το πρωί, όταν ο εξωτερικός αέρας είναι πιο δροσερός, ανοίξτε τα πάντα διάπλατα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, κλείστε τα πάντα ερμητικά με τα στόρια κατεβασμένα.
Για όσους μπορούν να προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα, αναφέρει τη δυνατότητα εγκατάστασης ηλιακού θερμικού απορροφητήρα, «ενός αγωγού τοποθετημένου στο υψηλότερο σημείο του σπιτιού με έξοδο προς την οροφή που λειτουργεί χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα». Ο αρχιτέκτονας τονίζει: « Τη νύχτα αερίζουμε, την ημέρα σφραγίζουμε».
Θερμική αδράνεια: Μια βασική αρχή
«Οι τοίχοι από τούβλα ή τσιμεντόλιθους χρειάζονται πολύ χρόνο για να ζεσταθούν και επίσης να κρυώσουν. Αυτή είναι η θερμική αδράνεια», επισημαίνει ο Χ. Πατσέκο και προσθέτει: «Το κόλπο είναι να τους ψύχουμε τη νύχτα (με αερισμό) και να τους προστατεύουμε από τον ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας».
Άλλα στοιχεία που μπορεί να υπάρχουν ήδη σε ένα σπίτι χωρίς να απαιτούνται κατασκευαστικές εργασίες εξυπηρετούν την ίδια λειτουργία αποτελούν «ένα δάπεδο από μωσαϊκό ή ένας εκτεθειμένος πέτρινος τοίχος τα οποία λειτουργούν ως ψυχρές στοίβες».
Σκίαστρα και τέντες
«Εάν είναι δυνατόν, τοποθετήστε μια μόνιμη προεξοχή ή μια με τη μορφή τέντας, πέργκολας κ.λπ. , κατάλληλου μεγέθους. Δεν θα ήταν αισθητική διαφορά. Η γωνία τοποθέτησης του σκιάστρου πρέπει να είναι ανάλογη με τη γωνία πρόσπτωσης του ηλιακού φωτός, η οποία ποικίλλει ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος και την εποχή», εξηγεί ο Χουάν Πατσέκο.
Ως αποτέλεσμα, τα σκίαστρα «μειώνουν την εσωτερική θερμοκρασία κατά 13 έως 15 βαθμούς Κελσίου απλώς αποτρέποντας την άμεση ακτινοβολία και θερμαίνουν το δωμάτιο τον χειμώνα», αναφέρει ο Χ. Πατσέκο φέρνοντας ως παράδειγμα τη Μαδρίτη.
Προσανατολισμός και διαρρύθμιση για τη μείωση της θερμόκρασίας
Στο Βόρειο ημισφαίριο, ο ιδανικός προσανατολισμός ενός σπιτιού, σύμφωνα με τον ισπανό αρχιτέκτονα, θα ήταν:
- Νότια: περιοχές κατά τη διάρκεια της ημέρας (με προστασία από τον ήλιο).
- Βόρεια: νυχτερινές ζώνες (θερμικά σταθερές).
- Ανατολικά: κουζίνες ή τραπεζαρίες (απαλός πρωινός ήλιος).
- Δύση: μπάνια ή αποθήκες (ο πιο επιθετικός ήλιος το καλοκαίρι).
Αξίζε να σημειωθεί ότι αν ο προσανατολισμός του κτιρίου δεν είναι ο ιδανικός δεν είστε καταδικασμένοι. «Ο προσανατολισμός δεν μπορεί να αλλάξει, αλλά η εσωτερική διαρρύθμιση και η χρήση των χώρων μπορούν», εξηγεί.
Ωστόσο, μας προτρέπει να δώσουμε προσοχή σε θερμά κλίματα, όπως αυτά στη νότια και νοτιοανατολική Ισπανία. «Η πρόσοψη που βλέπει προς τα βόρεια είναι η πιο δροσερή το καλοκαίρι, αλλά και η πιο κρύα και σκοτεινή τον χειμώνα. Η πρόσοψη που βλέπει προς τα νότια, πρέπει να είναι καλά προστατευμένη με τέντες ή άλλου είδους σκίαστρα, προσφέροντας καλύτερη ισορροπία όλο το χρόνο.
Η πρόσοψη που βλέπει προς τα δυτικά είναι η πιο προβληματική επισημαίνει ο Χ. Πατσέκο και εξηγεί ο χαμηλός, απογευματινός ήλιος παρακάμπτει τα περισσότερα σκίαστρα. Εκεί, θα χρειαστείτε κάθετα σκίαστρα όπως φυτά».
Δύο τρόποι για να επιβιώσετε από τη ζέστη χωρίς κλιματισμό
Ο Ισπανός αρχιτέκτονας προσθέτει ότι υπάρχουν δύο πολύ χρήσιμες στρατηγικές για τη βελτίωση της θερμικής αίσθησης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Καταρχάς, προειδοποιεί για ζώνες προστασίας που δημιουργούνται από προσωρινές αλλαγές στη χρήση. «Ένα σαλόνι με δυτικό προσανατολισμό μπορεί να φτάσει τους 40-42°C σε μια απροστάτευτη πρόσοψη εάν δεν υπάρχει σκιά. Αλλά η θερμότητα δεν διαπερνά τον τοίχο αμέσως: η θερμική υστέρηση ενός συμπαγούς τούβλου 30 cm είναι 6-8 ώρες. Αυτό σημαίνει ότι η μέγιστη εσωτερική θερμότητα εμφανίζεται κατά το σούρουπο, ακριβώς όταν δεν χρειάζεται πλέον να βρίσκεστε εκεί», εξηγεί.
Η λύση που προτείνει είναι να χρησιμοποιείτε το σαλόνι μόνο το βράδυ. «Μεταξύ 2:00 μ.μ. και 7:00 μ.μ., βρείτε καταφύγιο σε ένα δωμάτιο στα βόρεια ή ανατολικά (υπνοδωμάτιο επισκεπτών, μεγάλο διάδρομο, ακόμη και έναν φαρδύ διάδρομο). Αυτή η περιοχή θα χρησιμεύσει ως κλιματικό καταφύγιο », λέει.
Δεύτερον, εξηγεί τα ακτινοβόλα φράγματα με βάση τον διαχωρισμό και τα υλικά: «Εάν ο δυτικός τοίχος θερμανθεί από ακτινοβολία, μπορείτε να σταματήσετε τη θερμότητα χωρίς κατασκευαστικές εργασίες. Τοποθετήστε ψηλά, συμπαγή ξύλινα ράφια στον τοίχο. Τα ράφια διακόπτουν τη μετάδοση μέσω συναγωγής και δευτερογενούς ακτινοβολίας. Επιπλέον, το ξύλο έχει χαμηλή θερμική αγωγιμότητα σε σύγκριση με το τούβλο», υποδεικνύει.
«Ως αποτέλεσμα, η μεταφορά θερμότητας θα μειωθεί έως και 30-40% χωρίς να αγγίξεται την πρόσοψη», καταλήγει ο ειδικός.
Βελτιώσεις στο κέλυφος του κτιρίου χωρίς σημαντικές κατασκευές
Αν θέλετε να βελτιώσετε το κέλυφος του σπιτιού σας, αλλά δεν θέλετε να αναλάβετε χρονοβόρες και δαπανηρές κατασκευαστικές εργασίες, ο αρχιτέκτονας προτείνει τρεις λύσεις:
- Ανακλαστική βαφή σε στέγες ή βεράντες η οποία μειώνει τη θερμοκρασία της πλάκας έως και 20°C. Κάτω από την οροφή του δαπέδου, θα παρατηρήσετε μείωση 5-6°C.
- Στεγανοποίηση και σφράγιση διαρροών : με λιγότερο από 20€ μπορείτε να κλείσετε κενά από όπου εισέρχεται η θερμότητα της ημέρας και διαφεύγει το κρύο της νύχτας. Ο κανόνας είναι: αερίστε τη νύχτα, σφραγίστε κατά τη διάρκεια της ημέρας.
- Βλάστηση ως περίφραξη: μια πέργκολα με κλήματα ή γλυσίνες σε ένα μπαλκόνι (μεγάλες ζαρντινιέρες + στηρίγματα) δημιουργεί ένα μικροκλίμα έως και 8 °C ψυχρότερο.
«Η διατήρηση ενός σπιτιού δροσερού χωρίς κλιματισμό δεν απαιτεί θαύματα», λέει ο ειδικός. Αυτό που απαιτείται είναι «η κατανόηση των τριών ροών θερμότητας ( ακτινοβολία, συναγωγή και αγωγιμότητα ) και η εφαρμογή λύσεων χαμηλού κόστους : επιλεκτική σκίαση, εγκάρσιος αερισμός , νυχτερινή θερμική αδράνεια, ζώνες προστασίας και φράγματα ακτινοβολίας με διαχωρισμό αέρα», συνοψίζει ο Χουάν.
Με τα λόγια του, ο προσανατολισμός δεν είναι ένας προορισμός. Είναι ένα πλαίσιο. « Η πραγματική κινητήρια δύναμη πίσω από την παθητική άνεση είναι η καθημερινή διαχείριση της σκιάς, του αέρα και της θερμικής μάζας. Και αυτό είναι υπό τον έλεγχό σας», καταλήγει.
