Γνωρίζετε πότε είναι το ραντεβού της μητέρας, αν ο πατέρας πήρε τα φάρμακά του και τι είπε ο γιατρός. Είστε από τα παιδιά που φροντίζουν για όλα τα καθημερινά.
- Έρευνες αποδεικνύουν ότι ο γονέας δεν βασίζεται κατ’ ανάγκη στο παιδί με το οποίο νιώθει συναισθηματική εγγύτητα. Συχνά, τον ρόλο του φροντιστή αναλαμβάνουν παιδιά που προσπαθούν να καλύψουν ένα παλαιότερο συναισθηματικό κενό.
- Το παιδί-φροντιστής ήταν συχνά το «ικανό» μέλος της οικογένειας που δεν απαιτούσε προσοχή. Τα αισθήματα της γονεϊκής προτίμησης και η αίσθηση ότι κάποιο αδέλφι τύγχανε περισσότερης ζεστασιάς δεν εξασθενούν με την ηλικία.
- Η αυξανόμενη εξάρτηση του γονέα γίνεται ευκαιρία για το παιδί να αποδείξει την αξία του και να γίνει απαραίτητο. Το συναισθηματικό βάρος της φροντίδας αυξάνεται από την προσδοκία για αναγνώριση και ανταμοιβή.
- Η εντατική φροντίδα μπορεί να θεωρείται δεδομένη, σε αντίθεση με σπάνιες επισκέψεις άλλων αδελφών. Η αποδοχή ότι ο γονέας δεν θα αλλάξει είναι κρίσιμη, ώστε η προσφορά να γίνεται από αγάπη, όχι για επιβεβαίωση.
Από την πλευρά
των τρίτων, αυτή η συνεχής παρουσία φαντάζει ως οικειότητα. Συχνά είναι.
Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, η αφοσίωση αυτή βασίζεται σε πιο εύθραυστα
θεμέλια.
Πίσω από την
καθημερινή φροντίδα μπορεί να κρύβεται η βαθύτερη ελπίδα ότι η προσφορά θα
χαρίσει επιτέλους αυτό που έλειπε από την παιδική ηλικία: μια επιβεβαίωση, ένα
«σε βλέπω», ένα «αξίζεις».
Τα παιδιά που
προσφέρουν τα περισσότερα δεν είναι πάντα τα πιο αγαπημένα
Είναι σύνηθες να υποθέτει κανείς ότι ο γονέας βασίζεται στο παιδί με το οποίο νιώθει πιο κοντά. Έρευνες των Jill Suitor (Πανεπιστήμιο Purdue) και Karl Pillemer (Πανεπιστήμιο Cornell) αποδεικνύουν το αντίθετο: μια μητέρα μπορεί να νιώθει συναισθηματικά πιο κοντά σε ένα παιδί, αλλά να βασίζεται σε ένα εντελώς διαφορετικό για την καθημερινή της φροντίδα.
Τα παιδιά που αναλαμβάνουν τον ρόλο του φροντιστή είναι συχνότερα κόρες, ζουν κοντά στους γονείς και μοιράζονται τις ίδιες αξίες. Η συναισθηματική εγγύτητα δεν αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα. Επομένως, το παιδί που επωμίζεται το μεγαλύτερο βάρος ενδέχεται να μην είναι εκείνο που αγαπήθηκε πιο θερμά, αλλά εκείνο που προσπαθεί να γεφυρώσει ένα παλιό συναισθηματικό κενό.
Τα 50 έτη δεν
σβήνουν τα συναισθήματα των 12
Συχνά, ο φροντιστής ήταν πάντα το «ικανό» παιδί της οικογένειας, αυτό που δεν δημιουργούσε προβλήματα και δεν φαινόταν να χρειάζεται πολλά. Παρά την εξωτερική εικόνα, η αίσθηση ότι κάποιο άλλο παιδί εισέπραττε μια αυθόρμητη ζεστασιά παρέμενε παρούσα.
Με την πάροδο των ετών, η αίσθηση αυτή υποχωρεί, αλλά δεν εξαφανίζεται. Επανέρχεται στην επιφάνεια με αφορμή μια οικογενειακή γιορτή, ένα τηλεφώνημα ή μια συνηθισμένη παρατήρηση. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι οι συνέπειες της γονεϊκής προτίμησης δεν εξασθενούν με την ηλικία.
Η ανάγκη για
εξάρτηση ως ευκαιρία αναγνώρισης
Όταν ο γονέας μεγαλώνει, δημιουργείται για πρώτη φορά η ευκαιρία για το παιδί να γίνει απαραίτητο. Η διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής, τα ραντεβού με τους γιατρούς και οι γραφειοκρατικές υποχρεώσεις μετατρέπουν το παιδί στον άνθρωπο που ο γονέας «δεν μπορεί να αποχωριστεί».
Ο ψυχολόγος Gery Karantzas (Πανεπιστήμιο Deakin) επισημαίνει ότι το ιστορικό συναισθηματικού δεσμού με τον γονέα επηρεάζει όχι μόνο την ανάληψη του ρόλου του φροντιστή, αλλά και το πόσο βαρύς βιώνεται αυτός ο ρόλος. Το συναισθηματικό βάρος δεν προέρχεται μόνο από τον όγκο της εργασίας, αλλά και από την προσδοκία της συναισθηματικής ανταμοιβής.
Η διαφορά μεταξύ
του να είσαι απαραίτητος και του να είσαι ορατός
Η καθημερινή
φροντίδα μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη, ενώ η σπάνια επίσκεψη ενός άλλου αδελφού
να αντιμετωπιστεί ως εξαιρετικό γεγονός. Αυτή η δυναμική σπάνια αλλάζει με τη
φροντίδα.
Όπως σημειώνει ο ψυχολόγος Hal Shorey, ο φόβος της γονεϊκής απόρριψης παραμένει ισχυρός και στην ενηλικίωση. Πολλοί ενήλικες προτιμούν να διατηρούν το οικείο, επώδυνο μοτίβο παρά να ρισκάρουν την επιβεβαίωση ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει.
Η αποδοχή των
ορίων
Ένας γονέας 82 ετών σπάνια μεταμορφώνεται στον χαρακτήρα που το παιδί επιθυμούσε στην παιδική του ηλικία. Αυτό δεν αποτελεί αποτυχία της φροντίδας, αλλά αποδοχή της πραγματικότητας.
Το ουσιαστικό
ερώτημα που καλείται να απαντήσει εκείνος που προσφέρει φροντίδα είναι: «Θα
προσέφερα την ίδια φροντίδα αν γνώριζα ότι δεν θα αλλάξει ποτέ ο τρόπος που με
βλέπει ο γονέας μου;».
Η φροντίδα προς τους γονείς είναι πολύτιμη όταν προσφέρεται από αγάπη ή καθήκον. Δεν χρειάζεται να αποτελεί το μέσο για να αποδειχθεί η αξία του παιδιού.
