Ένα ισχυρό ηλεκτροσόκ επιφύλαξε το αποτέλεσμα των περιφερειακών εκλογών στο γερμανικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Βερολίνου, αλλά ευρύτερα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το ξεκάθαρα ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) υπερδιπλασίασε τα ποσοστά του, φτάνοντας στο 44% των ψήφων, και είναι πλέον εξαιρετικά πιθανό να συγκροτήσει την νέα κυβέρνηση στο Μαγδεβούργο σε συνεργασία με το ακροαριστερό κόμμα BSW.
Η εκλογική νίκη του AfD δεν αποτελεί έκπληξη, καθώς οι δημοσκοπήσεις έδειχναν εδώ και καιρό την τάση εκρηκτικής ανόδου του ακροδεξιού κόμματος, όμως σημαντική έκπληξη αποτελεί η δραματική κατάρρευση του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, το οποίο χάνει -ούτε λίγο, ούτε πολύ- είκοσι ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες, υποχωρώντας στο 17,5%.
Μια ακροδεξιά κυβέρνηση σε ομόσπονδο κρατίδιο της Γερμανίας θα αποτελέσει μια -μέχρι πρόσφατα- αδιανόητη εξέλιξη για την Γερμανία, η οποία θα έχει σεισμικού μεγέθους επιπτώσεις ευρύτερα στην πολιτική ζωή της μεγαλύτερης χώρας της Ευρώπης. Μεγάλο μέρος των πολιτών της Σαξονίας-Άνχαλτ έδειξαν ότι δεν αξιολογούν πλέον ως αποτρεπτικό παράγοντα την ακροδεξιά ιδεολογία του AfD και τις σαφείς σχέσεις πολλών στελεχών του με νεοναζιστικούς κύκλους. Απέτυχε έτσι παταγωδώς η προσπάθεια των κομμάτων του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου να επισείσουν στους πολίτες το φόβητρο του νεοναζιστικού υπόβαθρου του AfD.
Σε σχέση με το λογικό ερώτημα γιατί οι πολίτες της Σαξονίας-Άνχαλτ επέλεξαν μια τόσο δραματική εκλογική μετατόπιση, αρκετές απαντήσεις δίνουν τα ποιοτικά στοιχεία του exit poll της δημοσκοπικής εταιρείας infrared dimap. Το AfD καταφέρνει συντριπτικά ποσοστά στους ψηφοφόρους με χαμηλά εισοδήματα και χαμηλή μόρφωση. Ειδικά στους άνδρες ηλικίας 35-59 ετών, χαμηλής μόρφωσης και χαμηλών εισοδημάτων το AfD ξεπερνά το τρομακτικό 70%. Ουσιαστικά δηλαδή, το ακροδεξιό κόμμα έχει κατακυριεύσει την εργατική τάξη.
Πρόκειται για ένα πολιτικό μοτίβο που συναντάμε -σε μικρότερο βέβαια βαθμό- και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου παρατηρείται άνοδος ακροδεξιών κομμάτων, αν και στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας αναδύονται και ισχυρά τοπικά χαρακτηριστικά. Και πάλι από τα ποιοτικά στοιχεία του exit poll προκύπτει ότι το στοιχείο που τέμνει οριζόντια τις απαντήσεις των ψηφοφόρων όλων σχεδόν των κομμάτων είναι η ριζωμένη αντιλήψη ότι αποτελούν πολίτες δεύτερης κατηγορίας σε σχέση με τους συμπολίτες τους της Δυτικής Γερμανίας και πως οι κυβερνητικές αποφάσεις στο Βερολίνο για την οικονομία λαμβάνονται με γνώμονα τα συμφέροντα των πολιτών των δυτικών κρατιδίων.
Τα ευρήματα αυτά λένε με κραυγαλέο τρόπο ότι η γερμανική κοινωνία είναι βαθειά διαιρεμένη ακόμη και τώρα, τέσσερις σχεδόν δεκαετίες μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την επανένωση. Και όσο και να αποδώσει κάποιος ευθύνες στους πολίτες της πρώην Ανατολικής Γερμανία για έλλειμμα πληροφόρησης, χαμηλή αυτοεκτίμηση, χαμηλού επιπέδου πολιτική εκπροσώπηση και άλλα τινά, το συντριπτικό μερίδιο ευθύνης για αυτό το εθνικά ντροπιαστικό στοιχείο ανήκει στις ηγεσίες των τεσσάρων κομμάτων που κυβέρνησαν την Γερμανία μετά την επανένωση. Οι Χριστιανοδημοκράτες, οι Σοσιαλδημοκράτες, οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι έβλεπαν την τάση και έπραξαν ελάχιστα για να αποτρέψουν αυτήν την ιδιαίτερη επικίνδυνη εξέλιξη.
Πέρα όμως από το υπαρκτό εθνικό ρήγμα Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας, η χώρα αντιμετωπίζει άλλα δύο πολύ σοβαρά προβλήματα. Η εκρηκτική ανάπτυξη της κινεζικής αυτοκινητοβιομηχανίας έχει οδηγήσει σε σοβαρή κρίση την αντίστοιχη γερμανική, με αποτέλεσμα να χάνονται ή να απειλούνται να χαθούν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. Μόνο ο όμιλος Volkswagen ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα απολύσεις 50.000 υπαλλήλων, ενώ άλλες 50.000 υπάλληλοι θα απολυθούν μέχρι το 2030. Άλλοι εξαγωγικοί κλάδοι της γερμανικής οικονομίας δείχνουν προς το παρόν μια ανθεκτικότητα, όμως η ανάπτυξη για το 2026 αναμένεται να κυμανθεί οριακά πάνω από το 1%, ενώ για το 2027 αναμένεται υποχώρηση προς το 0,5%.
Σημαντικό επίσης, και δυσεπίλυτο πρόβλημα αποτελεί η μετάναστευση, καθώς μεγάλο μέρος των πολιτών νιώθουν ότι απειλείται η ασφάλειά τους και η γερμανική εθνική ταυτότητα. Σύμφωνα με μεγάλη και πολυετή έρευνα του Πανεπιστημίου του Σάαρλαντ υπό τον καθηγητή Μάρτιν Σρέντερ, υπάρχει σαφής διασύνδεση ανάμεσα στις αγωνίες των πολιτών για την μετανάστευση και την τάση για ψήφο υπέρ του AfD, και μάλιστα ανεξάρτητα από εισοδηματική κατάσταση. Παρότι η μετανάστευση δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που οδηγεί Γερμανούς πολίτες να ψηφίσουν το ακροδεξιό κόμμα, εν τούτοις η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η ανησυχία της κοινωνίας για την μεταναστευτική κρίση αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την άνοδο της επιρροής του AfD.
Το ερώτημα βέβαια του εκατομμυρίου, ή μάλλον του τρισεκατομμυρίου, είναι εάν μπορεί να αναστραφεί η πολιτική κρίση που κλονίζει την Γερμανία. Το αποτέλεσμα των εκλογών στην Σαξονία-Άνχαλτ είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσει τον κυβερνητικό συνασπισμό των Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών, καθώς η δημοφιλία του Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς βρισκόταν ήδη στα τάρταρα, με μόνο 13% των πολιτών να είναι ικανοποιημένοι από το έργο του, ενώ το 85% δηλώνει δυσαρεστημένο. Πρόκειται για τα χειρότερα ποσοστά δημοφιλίας Καγκελαρίου που έχουν καταγραφεί ποτέ στη Γερμανία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παρότι οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές προβλέπεται να γίνουν το 2029, έχουν εμφανιστεί ήδη φωνές και εντός των Χριστιανοδημοκρατών που ζητούν την αντικατάσταση του Μερτς, ενώ και η βάση των Σοσιαλδημοκρατών είναι ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι με την απόδοση της κυβέρνησης συνεργασίας. Το θετικό σενάριο θα ήταν να αποτελέσει το αποτέλεσμα των εκλογών στην Σαξονία-Άνχαλτ το ισχυρό χαστούκι που θα αφυπνίσει την πολιτική τάξη στο Βερολίνο και θα οδηγήσει σε κάποιες δραστικές αλλαγές πολιτικής που θα πείσουν την γερμανική κοινωνία ότι το μήνυμα ελήφθη. Το ζήτημα είναι να υπάρξει κοινός παρανομαστής για το τι πρέπει να αλλάξει και μάλιστα πολύ σύντομα και πειστικά. Μεταναστευτικό, ασφάλεια, οικονομία και θεσμική αναβάθμιση των ανατολικών κρατιδίων είναι κάποιοι προφανείς τομείς. Οι πολίτες της Σαξονίας-Άνχαλτ έστειλαν πάντως ένα εκκωφαντικό μήνυμα στο Βερολίνο.
