Όταν η φωτογραφία ενός ατόμου που έπεφτε από τον Βόρειο Πύργο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, την 11η Σεπτεμβρίου, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στις εφημερίδες, προκάλεσε παράπονα από αναγνώστες που θεώρησαν ότι αποτελούσε προσβολή για μια οικογένεια που πενθούσε και της οποίας η ταυτότητα θα γινόταν σύντομα γνωστή.
Είκοσι πέντε χρόνια μετά, η ταυτότητα του λεγόμενου «falling man» συγκαταλέγεται στα λίγα μυστήρια της 11ης Σεπτεμβρίου που παραμένουν άλυτα.
Καθώς οι ΗΠΑ έκλεισαν 25 χρόνια από τις επιθέσεις, τέσσερα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Προσοχή, ακολουθούν σκληρές αφηγήσεις και πληροφορίες.
Ποιος ήταν ο «άνδρας που πέφτει (falling man)»;
Η φωτογραφία ενός άνδρα που έπεφτε από το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου τραβήχτηκε από τον Ρίτσαρντ Ντρου, του Associated Press, από μια γωνία δρόμου βόρεια των Δίδυμων Πύργων. «Ο καπνός ήταν τόσο πυκνός που ήταν δύσκολο να δει κανείς και να αναπνεύσει», θυμήθηκε σε ένα βιβλίο που καταγράφει την κάλυψη του πρακτορείου από εκείνη την ημέρα. «Όταν άκουσα τον πρώτο από μια σειρά δυνατών κρότων, νόμιζα ότι ήταν ο ήχος των θραυσμάτων σκυροδέματος που χτυπούσαν στο έδαφος. Αλλά έκανα λάθος. Ήταν ο ήχος ανθρώπων που χτυπούσαν στο πεζοδρόμιο».
Άρχισε να φωτογραφίζει τους ανθρώπους που έπεφταν από τον πύργο μέχρι που αυτός άρχισε να καταρρέει και ένας παραϊατρικός τον τράβηξε μακριά. Στη σειρά των εικόνων που είχε τραβήξει με έναν άνδρα να πέφτει, υπήρχε μία στην οποία η φιγούρα ευθυγραμμιζόταν με την άκρη του Βόρειου Πύργου και τις κάθετες δοκούς στην πρόσοψη του Νότιου Πύργου πίσω του.
Η φωτογραφία τελικά αγοράστηκε από τον Σερ Έλτον Τζον. «Είναι η πιο όμορφη εικόνα για κάτι τόσο τραγικό», δήλωσε στο CBS News το 2016. «Είναι πιθανώς μία από τις πιο τέλειες φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί ποτέ».
In most American newspapers, the photograph that Richard Drew took of the Falling Man ran once and never again. https://t.co/UMlyRoxmrc
— Esquire (@esquire) September 10, 2026
Ο Πίτερ Τσένι, δημοσιογράφος της εφημερίδας «Globe and Mail» του Τορόντο, έκανε την πρώτη προσπάθεια να ταυτοποιήσει το πρόσωπο αυτό τις ημέρες μετά τις επιθέσεις, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι φορούσε τη λευκή στολή ενός υπαλλήλου εστιατορίου και πιθανώς εργαζόταν στο «Windows on the World», το εστιατόριο στην κορυφή του Βόρειου Πύργου.
Όταν τηλεφώνησε στον αριθμό που αναγραφόταν σε μια αφίσα αγνοουμένου, για έναν σεφ του εστιατορίου ονόματι Νορμπέρτο Χερνάντες, ο αδελφός και η αδελφή του πίστεψαν ότι ήταν αυτός. Άλλα μέλη της οικογένειας, ωστόσο, εξοργίστηκαν με την υπόθεση ότι ίσως είχε πηδήξει και επέμειναν ότι ο Τσένι είχε μπερδέψει το πρόσωπο.
Η φιγούρα δεν φορούσε μαύρο και άσπρο παντελόνι σεφ και φαινόταν να είναι μαύρος και όχι ισπανόφωνος. «Σε παρακαλώ, καθάρισε το όνομα του συζύγου μου», είπε η χήρα του, Γιουλότζια, στον Τομ Τζούνοντ, του περιοδικού Esquire, ο οποίος έκανε τη δική του προσπάθεια να ταυτοποιήσει τον άνδρα που έπεφτε τον επόμενο χρόνο.
Ο Τζούνοντ εξέτασε και απέκλεισε διάφορα μέλη του προσωπικού του «Windows on the World». Ένα στοιχείο ήταν το πορτοκαλί μπλουζάκι που φορούσε ο άνδρας που έπεφτε κάτω από τη λευκή του στολή. Τελικά επικεντρώθηκε στον Τζόναθαν Μπράιλι, έναν ηχολήπτη που εργαζόταν στο εστιατόριο και ήταν 43 ετών. Συχνά φορούσε πορτοκαλί μπλουζάκι κάτω από το λευκό πουκάμισο εργασίας του, και φορούσε το ίδιο είδος παπουτσιών, όπως είπε ο αδελφός του, Τίμοθι, στον Τζούνοντ.
Τα στοιχεία ήταν πειστικά, αλλά όχι απολύτως αδιάσειστα. Η αδελφή του Μπράιλι, Γκουέντολιν, έχει δηλώσει έκτοτε ότι προτιμά να θεωρεί τη φωτογραφία ως αντιπροσωπευτική όλων όσων έχασαν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα. Ο Ντρου, ο φωτογράφος που τράβηξε τη φωτογραφία, πιστεύει ότι ο ίδιος κατέληξε να συμβολίζει «εσένα και εμένα», όλους όσους κοίταξαν τη φωτογραφία. «Δεν έχει τραυματιστεί. Δεν φαίνεται να πονάει», θυμήθηκε στο βιβλίο «11 Σεπτεμβρίου: Η ιστορία της 11ης Σεπτεμβρίου, οι συνέπειες και η κληρονομιά». «Αλλά ξέρεις ότι απέχει λίγα δευτερόλεπτα από το θάνατο. Και δεν μπορείς παρά να σκεφτείς: “Αυτός θα μπορούσα να ήμουν εγώ”».
Ποιος βοήθησε τους αεροπειρατές;
Δύο από τους αεροπειρατές, ο Ναουάφ αλ-Χαζμί και ο Χαλίντ αλ-Μιχντάρ, έφτασαν στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιανουάριο του 2000. Και οι δύο δεν ήταν εξοικειωμένοι με τη Δύση και μιλούσαν ελάχιστα ή καθόλου αγγλικά. Εξαιτίας αυτού, η έκθεση της Επιτροπής για την 11η Σεπτεμβρίου, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2004, «εξέτασε τις υποψίες σχετικά με το αν αυτοί οι δύο πράκτορες διέθεταν ένα δίκτυο υποστήριξης από συνεργούς στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Υπήρχαν εικασίες ότι ένας ιμάμης ονόματι Φαχάντ αλ-Θουμάιρι, ο οποίος διηύθυνε ένα τζαμί στο Κάλβερ Σίτι του Λος Άντζελες και ο οποίος ήταν διαπιστευμένος διπλωμάτης της Σαουδικής Αραβίας από το 1996 έως το 2003, ενδέχεται να τους βοήθησε να εγκατασταθούν. Ο Θουμάιρι φέρεται να ήταν ισλαμικός φονταμενταλιστής. Η επιτροπή σημείωσε ότι, μετά την αναχώρησή του από τις ΗΠΑ, του απαγορεύτηκε η επανείσοδος λόγω διαπίστωσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι ενδέχεται να είχε σχέση με τρομοκρατική δραστηριότητα.
Ο Θουμάιρι αρνήθηκε ότι έδινε αντιδυτικά κηρύγματα ή ότι προωθούσε τη βία, και ισχυρίστηκε ότι δεν αναγνώριζε τους αεροπειρατές. «Το γεγονός ότι αρνήθηκε και τις δύο κατηγορίες είναι κάπως ύποπτες», ανέφερε η επιτροπή. Αρνήθηκε επίσης ότι γνώριζε έναν άλλο Σαουδάραβα που τότε διέμενε στην Καλιφόρνια, τον Ομάρ αλ-Μπαγιούμι, ο οποίος βοήθησε τους αεροπειρατές να βρουν διαμέρισμα στο Σαν Ντιέγκο, «παρόλο που μάρτυρες και τηλεφωνικά αρχεία αποδεικνύουν ότι οι δύο άνδρες είχαν επαφή μεταξύ τους».
Ο Μπαγιούμι περιγράφηκε ως φοιτητής διοίκησης επιχειρήσεων που είχε εργαστεί για 20 χρόνια στην Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας της Σαουδικής Αραβίας και χρηματοδοτούνταν στις ΗΠΑ από έναν ιδιωτικό ανάδοχο αεροπορικών υπηρεσιών. Δήλωσε στους ανακριτές ότι ζούσε στο Σαν Ντιέγκο και είχε μεταβεί οδικώς στο Λος Άντζελες για να επισκεφθεί το προξενείο της Σαουδικής Αραβίας σχετικά με ένα ζήτημα βίζας.
Όσο βρισκόταν στην πόλη και γευματίζοντας στη Venice Boulevard με έναν Αμερικανό που είχε ασπαστεί το Ισλάμ, άκουσε τυχαία δύο άνδρες, τον Χαζμί και τον Μιχντάρ, να μιλούν αραβικά του Κόλπου και άρχισε να συνομιλεί μαζί τους, όπως είπε. Του είπαν ότι βρίσκονταν στις ΗΠΑ για να μάθουν αγγλικά, αλλά δυσκολεύονταν στο Λος Άντζελες. Τους πρότεινε το Σαν Ντιέγκο και τους έδωσε τον αριθμό του. Όταν έφτασαν εκεί, τους βοήθησε να ανοίξουν τραπεζικό λογαριασμό και να βρουν διαμέρισμα.
Λίγο μετά τη μετακόμισή τους, ο Μπαγιούμι διοργάνωσε ένα πάρτι στο διαμέρισμά τους με 20 άλλους τοπικούς μουσουλμάνους, σύμφωνα με την επιτροπή, το οποίο ο φίλος του, ο Αμερικανός που είχε ασπαστεί το Ισλάμ, κατέγραψε σε βίντεο. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Χαζμί και ο Μιχντάρ περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους σε ένα πίσω δωμάτιο. Περιέγραψε τον Μπαγιούμι ως έναν κοινωνικό και φιλικό άνθρωπο, του οποίου η συνάντηση με τους αεροπειρατές φαινόταν τυχαία και ο οποίος δεν ταίριαζε στο προφίλ ενός εξτρεμιστή.
Ωστόσο, μετά τη δημοσίευση της έκθεσης της επιτροπής, μια μακροχρόνια αγωγή εναντίον του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, που ασκήθηκε από οικογένειες που έχασαν συγγενείς στις επιθέσεις, έφερε στο φως νέα στοιχεία.
Μερικά από αυτά, τα οποία προφανώς ήταν άγνωστα στην επιτροπή, προήλθαν από μια έφοδο της αστυνομίας στο διαμέρισμα όπου διέμενε ο Μπαγιούμι στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας, τον Σεπτέμβριο του 2001. Η αστυνομία βρήκε ένα σκίτσο αεροπλάνου με μια εξίσωση δίπλα του, η οποία έδειχνε τον ρυθμό καθόδου που απαιτείται για να χτυπήσει ένα αεροσκάφος ένα αντικείμενο στον ορίζοντα.
«Ίσως αυτή ήταν μια εξίσωση που είχαμε μελετήσει παλαιότερα στο λύκειο», δήλωσε ο Μπαγιούμι σε βιντεοκατάθεση από τη Σαουδική Αραβία, το 2021. «Είναι απλώς μια εξίσωση για τη μέτρηση της απόστασης». Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι δεν υπήρξε ποτέ αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών της Σαουδικής Αραβίας.
Εντόπισαν επίσης ένα βίντεο που είχε τραβήξει ο Μπαγιούμι το 1999 με το κτίριο του Καπιτωλίου των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον, το οποίο το παρουσιάζει από διάφορες οπτικές γωνίες. Το βίντεο γυρίστηκε, σύμφωνα με την έκθεση της επιτροπής, την ίδια χρονιά που οι ηγέτες της Αλ Κάιντα άρχισαν να συζητούν μια «επιχείρηση με αεροπλάνα». Οι δικηγόροι των οικογενειών των θυμάτων της 11ης Σεπτεμβρίου υποστηρίζουν ότι το βίντεο «φέρει τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων σχεδιασμού τρομοκρατικών ενεργειών». Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας υποστηρίζει ότι πρόκειται απλώς για ένα τουριστικό βίντεο. Ο δικαστής Τζορτζ Ντάνιελς επικαλέστηκε το βίντεο, καθώς και το σχέδιο του αεροπλάνου, σε απόφαση που εξέδωσε πέρυσι και με την οποία επέτρεψε τη συνέχιση της υπόθεσης.
Η βρετανική αστυνομία παρέδωσε επίσης στους ενάγοντες της υπόθεσης μια εκτενέστερη έκδοση του βίντεο από το πάρτι στο ενοικιαζόμενο διαμέρισμα των αεροπειρατών στο Σαν Ντιέγκο, το 2000. Το εκτενέστερο βίντεο, το οποίο δημοσιοποιήθηκε για πρώτη φορά από το ProPublica, έδειχνε ότι οι αεροπειρατές δεν απουσίαζαν από τη συγκέντρωση, αλλά βρίσκονταν στο επίκεντρό της, καθώς τους παρουσίαζαν στους άλλους καλεσμένους.
Όσον αφορά τον Θουμάιρι, τον ιμάμη, οι δικηγόροι των οικογενειών επισημαίνουν επίσης μια ανάλυση των τηλεφωνικών αρχείων από το FBI και τη βρετανική αστυνομία, η οποία αποκαλύπτει κλήσεις μεταξύ αυτού, του Μπαγιούμι και Σαουδαράβων αξιωματούχων τις εβδομάδες πριν την άφιξη των δύο αεροπειρατών στην Καλιφόρνια.
Υπάρχουν επίσης κλήσεις με τον Ανουάρ αλ-Αουλάκι, έναν ιερέα με καταγωγή από την Υεμένη και αμερικανική υπηκοότητα, ο οποίος αργότερα έγινε ηγέτης της Αλ Κάιντα στην Υεμένη. Ο Αουλάκι ήταν γνωστό ότι είχε συναντήσει δύο άλλους αεροπειρατές στη Βιρτζίνια, αλλά για πολύ καιρό επικρατούσε η πεποίθηση ότι ο κληρικός, ο οποίος τελικά σκοτώθηκε σε αμερικανική επιδρομή με drone το 2011, δεν είχε ριζοσπαστικοποιηθεί παρά πολύ καιρό μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Αυτή η υπόθεση αμφισβητείται πλέον.
Ποια ήταν η «γυναίκα με τη μαύρη ετικέτα (black-tag woman)»;
Ερωτήματα σχετικά με ορισμένα από τα 2.977 άτομα που έχασαν τη ζωή τους στην επίθεση έχουν ανακύψει, επανειλημμένα, στα 25 χρόνια που έχουν περάσει από τότε. Ένα μυστήριο που παραμένει άλυτο είναι η ταυτότητα της λεγόμενης «γυναίκας με τη μαύρη ετικέτα».
Στο βιβλίο «11 Σεπτεμβρίου: Μια προφορική ιστορία», που εκδόθηκε το 2002, ο δημοσιογράφος Ντιν Μέρφι πήρε συνεντεύξεις από επιζώντες των Δίδυμων Πύργων και του Πενταγώνου, καθώς και από μέλη των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, μεταξύ των οποίων και έναν υγειονομικό ονόματι Έρνεστ Άρμστεντ. Ήταν 54 ετών και είπε ότι η δουλειά του ήταν να πραγματοποιεί διαλογή τραυματιών, τοποθετώντας χρωματιστές ετικέτες στους τραυματίες ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασής τους, και μαύρες ετικέτες σε όσους ήταν νεκροί ή κοντά στο θάνατο, ως οδηγό για τους συναδέλφους του.
Τρέχοντας διαμέσου της πλατείας ανάμεσα στους δύο πύργους, είδε περίπου 6 ανθρώπους που φαινόταν να έχουν πέσει πάνω στο σκυρόδεμα. Μία από αυτούς ήταν μια καλοντυμένη γυναίκα γύρω στα πενήντα. Το σώμα της ήταν «στριμωγμένο και διαμελισμένο» και μη αναγνωρίσιμο «από το διάφραγμα και κάτω», είπε. «Αυτό που με εντυπωσίασε — και με τρόμαξε — ήταν ότι ήταν σε εγρήγορση και παρακολουθούσε τι έκανα». Όταν της έβαλε μια μαύρη ετικέτα στο λαιμό, «με κοίταξε και είπε: “Δεν είμαι νεκρή. Κάλεσε την κόρη μου. Δεν είμαι νεκρή”». Ο Άρμστεντ θυμάται ότι της είπε να μην ανησυχεί, ότι «θα επιστρέψουμε αμέσως κοντά σου».
«Αυτό ήταν ψέμα», είπε. Στη συνέχεια, ένα άλλο κύμα τραυματιών έφτασε στο φουαγιέ του κτιρίου και έπρεπε να φύγει γρήγορα, αλλά καθώς το έκανε, η γυναίκα του φώναξε: «Δεν είμαι νεκρή! Δεν είμαι νεκρή!», είπε.
Ο Άρμστεντ είπε ότι, όταν το δεύτερο αεροπλάνο χτύπησε τον Νότιο Πύργο, τυλίχθηκε από ένα σύννεφο σκόνης και ο ίδιος διασώθηκε, μεταφέρθηκε σε κέντρο διαλογής τραυματιών και στη συνέχεια σε νοσοκομείο. Στη συνέχεια, αποσύρθηκε από τη θέση του παραϊατρικού προσωπικού. Σε συνέντευξη που έδωσε το 2023 σε μια εφημερίδα του Χάντσον Βάλεϊ, ανέφερε ότι του πήρε επτά χρόνια να αναρρώσει από το μετατραυματικό στρες. Είπε επίσης ότι ακόμα ξαγρυπνά τη νύχτα ακούγοντας τον ασύρματό του.
Στα χρόνια που μεσολάβησαν, η ιστορία του είχε μεγάλη απήχηση στα κοινωνικά μέσα, με χρήστες του Reddit να προσπαθούν να ταυτοποιήσουν τη γυναίκα που του μίλησε όταν νόμιζε ότι ήταν νεκρή.
Πώς παρέμειναν κρυμμένα τα συντρίμμια του αεροσκάφους για αρκετά χρόνια;
Τμήματα της ιστορίας εκείνης της ημέρας, καθώς και της αντίδρασης που προκάλεσε, συνέχιζαν να ανακαλύπτονται ακόμη και χρόνια αργότερα — μεταξύ αυτών και συντρίμμια που είχαν σκορπιστεί από τη βίαιη πρόσκρουση των δύο αεροσκαφών στους ψηλότερους πύργους του Μανχάταν.
Σχεδόν 12 χρόνια αργότερα, ένα τμήμα του φτερού ενός από τα αεροσκάφη ανακαλύφθηκε από τοπογράφους, κολλημένο σε ένα στενό κενό μεταξύ δύο κτιρίων στο κάτω Μανχάταν, λίγα τετράγωνα μακριά από το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου. Η Boeing το αναγνώρισε ως κομμάτι ενός από τα δύο αεροσκάφη, δεν μπόρεσε όμως να προσδιορίσει ποιο ακριβώς.
Ένας εκπρόσωπος της αστυνομίας ανέφερε αρχικά ότι το κομμάτι είχε ένα σχοινί τυλιγμένο γύρω του, γεγονός που οδήγησε σε εικασίες ότι για κάποιο λόγο είχε κατεβεί μέσα στο κενό μεταξύ των δύο κτιρίων. Το κενό είχε πλάτος μόλις 18 ίντσες και θα έπρεπε να είχε προσγειωθεί «σχεδόν ακριβώς στη σωστή γωνία» για να «χωρέσει εκεί», δήλωσε ο εκπρόσωπος στους δημοσιογράφους.
Αυτό το ερώτημα τουλάχιστον λύθηκε λίγες μέρες αργότερα. Ένας από τους αστυνομικούς που κλήθηκε αρχικά να εξετάσει τα συντρίμμια εξήγησε ότι είχε τυλίξει ένα σχοινί γύρω από αυτό για να το μετακινήσει ελαφρώς και να αποκαλύψει τον σειριακό αριθμό του.
Το στενό σοκάκι που είχε κρατήσει κρυμμένο το φτερό για 11 χρόνια βρισκόταν δίπλα σε ένα οικοδομικό έργο που είχε προκαλέσει διαμαρτυρίες: τη δημιουργία ενός μουσουλμανικού κοινοτικού κέντρου λίγα τετράγωνα μακριά από το Ground Zero. Ο κατασκευαστής, Σαρίφ ελ-Γκαμάλ, δήλωσε ότι η εταιρεία του θα συνεργαζόταν με τις αρχές για να απομακρύνει «αυτό το αποδεικτικό στοιχείο» με τη δέουσα προσοχή.
Με πληροφορίες από Times
