Το Ισραήλ έχει προχωρήσει σε παραγγελίες αμερικανικού στρατιωτικού υλικού ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων πέραν των κονδυλίων που έχουν δεσμευτεί να καλύψουν οι ΗΠΑ. Το γεγονός αυτό αποτυπώνει πόσο δύσκολη θα ήταν στην πράξη η σταδιακή κατάργηση της αμερικανικής χρηματοδότησης προς τη χώρα.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη δεσμευτεί για την παροχή σχεδόν 7 δισ. δολαρίων σε ετήσια στρατιωτική βοήθεια κατά τα επόμενα δύο χρόνια. Ωστόσο, για την περίοδο μετά το 2028, το Ισραήλ θα χρειαζόταν περίπου 10 δισ. δολάρια προκειμένου να αποπληρώσει τις εκκρεμείς παραγγελίες του με ημερομηνία 1ης Απριλίου, σύμφωνα με έγγραφο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που εστάλη στο Κογκρέσο και περιήλθε στη γνώση της Wall Street Journal.
Η αποκάλυψη αυτή έρχεται στη δημοσιότητα ενώ ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι σχεδιάζει να τερματίσει τη βοήθεια προς το Ισραήλ. Η αμερικανική υποστήριξη προς τη χώρα αποτέλεσε ένα από τα κεντρικά ζητήματα των εκλογών, οι οποίες οδήγησαν σε μεγάλες απώλειες για τους Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο. Σε ανάρτησή του στο X, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επικαλέστηκε τον πόλεμο στο Ιράν και τις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ ως βασικές αιτίες για την αρνητική ψήφο των πολιτών απέναντι στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Οι ισραηλινοί δεν περίμεναν τις δηλώσεις Τραμπ
Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι συζητούν εδώ και μήνες την πιθανή σταδιακή κατάργηση της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι η χώρα θα πρέπει τελικά να απεξαρτηθεί από την αμερικανική βοήθεια, προτείνοντας την εξάλειψη της αμεσαστικής ενίσχυσης μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Παρ’ όλα αυτά, οι δηλώσεις Τραμπ την Τρίτη κατέλαβαν εξ απήνης τους Ισραηλινούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων στελεχών των υπηρεσιών ασφαλείας, όπως αναφέρει η Journal. Το Ισραήλ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους αποδέκτες αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας παγκοσμίως, λαμβάνοντας περίπου 3,3 δισ. δολάρια ετησίως. Τα κονδύλια αυτά διατίθενται για την αγορά αμερικανικού εξοπλισμού, όπως βόμβες, οχήματα, μαχητικά αεροσκάφη και άλλος στρατιωτικός εξοπλισμός.
Τις τελευταίες δεκαετίες, οι ΗΠΑ δεσμεύουν τη βοήθειά τους προς το Ισραήλ μέσω δεκαετών συμφωνιών, με πιο πρόσφατο το δεκαετές μνημόνιο συνεργασίας που υπεγράφη επί προεδρίας Ομπάμα. Η εν λόγω συμφωνία, που ισχύει έως το 2028, προβλέπει 3,3 δισ. δολάρια ετησίως σε στρατιωτική βοήθεια (Foreign Military Financing – FMF).
Το 2024, το Κογκρέσο ενέκρινε επίσης πρόσθετη ενίσχυση ύψους περίπου 26 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ, στο κορύφωμα του πολέμου στη Γάζα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ακόμη όμως κι όταν εξαντληθούν αυτοί οι πόροι, το Ισραήλ θα χρειαστεί επιπλέον 10 δισ. δολάρια για την εξόφληση των υφιστάμενων παραγγελιών του, σύμφωνα με επιστολή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το γραφείο του Δημοκρατικού βουλευτή από το Τέξας, Χοακίν Κάστρο, ο οποίος υπέβαλε σχετικό ερώτημα νωρίτερα φέτος. Οι οικονομικές αυτές υποχρεώσεις «θα μπορούσαν να καλυφθούν είτε από το πρόγραμμα FMF είτε από εθνικούς πόρους είτε και από τα δύο», αναφέρει η επιστολή, εξέλιξη που σημαίνει ότι το κόστος των παραγγελιών ενδέχεται να επιβαρύνει είτε τις ΗΠΑ είτε το Ισραήλ.
«Ακόμη κι αν το μνημόνιο εξαντλήσει τη διάρκεια ισχύος του έως το 2028, παραμένει μια εκκρεμότητα 10 δισ. δολαρίων πέραν αυτού και τίθεται το ερώτημα ποιος θα τα πληρώσει», δήλωσε ο Κάστρο σε συνέντευξή του.
Πόσα χρήματα έχει λάβει συνολικά το Ισραήλ
Από την ίδρυση του Ισραήλ το 1948 έως τον Μάιο του 2025, οι ΗΠΑ έχουν παράσχει συνολικά περίπου 174 δισ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια και χρηματοδότηση (χωρίς προσαρμογή στον πληθωρισμό), σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου (CRS).
Αμερικανοί νομοθέτες έχουν συντάξει νομοσχέδιο που θα μετατοπίσει τη χρηματοδότηση από την απευθείας βοήθεια σε αμυντικές επενδύσεις και κοινή παραγωγή στρατιωτικών τεχνολογιών. Η πρόταση για τη συνεκμετάλλευση και συμπαραγωγή στοχεύει να κατοχυρώσει θεσμικά τη στρατιωτική συνεργασία ΗΠΑ-Ισραήλ στο αμερικανικό δίκαιο, στο πλαίσιο του νέου ετήσιου πακέτου αμυντικής πολιτικής, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους.
Οι υποστηρικτές της νομοθεσίας υποστηρίζουν ότι θα διευκολύνει το Πεντάγωνο να συνεργάζεται με το Ισραήλ στην προμήθεια αμυντικής τεχνολογίας. Ελπίζουν δε ότι θα αξιοποιήσει προηγούμενες επιτυχίες, όπως το σύστημα αεράμυνας Iron Dome, στο οποίο συμμετείχαν αμερικανικές εταιρείες.
Από την πλευρά τους, οι επικριτές επισημαίνουν ότι το μέτρο θα εμπλέξει ακόμη περισσότερο το Ισραήλ στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα προγράμματα του Πενταγώνου, καθιστώντας δυσκολότερη την ακύρωση μιας τέτοιας συνεργασίας από ένα μελλοντικό Κογκρέσο.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
