Ένα από τα πιο εντυπωσιακά πουλιά των Ιμαλαΐων αλλάζει τη φωνή του για να ακούγεται πάνω από τον θόρυβο των αυτοκινήτων και των τουριστών. Παράλληλα, μετακινείται όλο και ψηλότερα στα βουνά, καθώς ο χώρος όπου ζει περιορίζεται.
Δύο μελέτες Ινδών ερευνητών δείχνουν ότι το μονάλ των Ιμαλαΐων προσαρμόζει ήδη τη συμπεριφορά του στην αυξανόμενη ανθρώπινη παρουσία. Σε πολυσύχναστες περιοχές, τα πουλιά βγάζουν πιο οξείες και πιο σύντομες φωνές, ενώ η ανάπτυξη υποδομών, ο τουρισμός και οι αλλαγές στο κλίμα τα ωθούν προς μεγαλύτερα υψόμετρα.
Το μονάλ είναι ένα είδος φασιανού που ζει στα ορεινά δάση και στα αλπικά λιβάδια των Ιμαλαΐων. Τα αρσενικά ξεχωρίζουν για το εντυπωσιακό φτέρωμά τους, με πράσινες, μπλε και χάλκινες αποχρώσεις.
Το είδος έχει ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή. Είναι το επίσημο πτηνό της ινδικής πολιτείας Ουταραχάντ και το εθνικό πτηνό του Νεπάλ, ενώ έχει σημαντική θέση στη λαογραφία και την τοπική παράδοση.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι αλλαγές στη συμπεριφορά του αποτελούν προειδοποίηση και για άλλα είδη των Ιμαλαΐων.
«Αν το μονάλ αναγκάζεται να αλλάξει και τη φωνή του και τον τόπο όπου ζει, τότε τι συμβαίνει με τα πιο ευαίσθητα είδη;» διερωτάται ο Βισάλ Σινγκ, ο οποίος ασχολείται με ζητήματα οικολογίας και κλίματος στην περιοχή.
Γιατί οι επιστήμονες παρακολουθούν το μονάλ
Ο Ρατζίβ Λόχαν, επικεφαλής και των δύο μελετών, εξηγεί ότι οι ερευνητές επέλεξαν το μονάλ επειδή ζει σε σχετικά περιορισμένη ζώνη των Ιμαλαΐων και μετακινείται εποχικά ανάμεσα στις χαμηλότερες ορεινές πλαγιές και τις αλπικές περιοχές μεγαλύτερου υψομέτρου.
Αυτό το καθιστά χρήσιμο δείκτη για την κατάσταση του οικοσυστήματος στα βορειοδυτικά Ιμαλάια.
«Αν το συγκεκριμένο είδος αντιμετωπίζει προβλήματα σε αυτή την περιοχή, είναι πιθανό οι ίδιες περιβαλλοντικές πιέσεις να επηρεάζουν και άλλα πουλιά», είπε ο Λόχαν στο BBC.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το μονάλ μπορεί να δείξει εγκαίρως τι συμβαίνει σε ένα ήδη ευάλωτο οικοσύστημα, το οποίο δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση από τον τουρισμό, την αστικοποίηση και την κλιματική αλλαγή.
Η πρώτη από τις δύο μελέτες εξέτασε πώς αλλάζει ο διαθέσιμος βιότοπος του μονάλ στις ινδικές πολιτείες Ουταραχάντ και Χιματσάλ Πραντές.
Σήμερα τα πουλιά περνούν μέρος του χρόνου τους στα αλπικά λιβάδια πάνω από τη γραμμή των δέντρων, περιοχές σημαντικές τόσο για την άγρια ζωή όσο και για την εποχική βόσκηση.
Καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, το χιόνι υποχωρεί και η βλάστηση εξαπλώνεται σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Αυτό επιτρέπει στα μονάλ να κινούνται ψηλότερα.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ανθρώπινη παρουσία φτάνει επίσης σε όλο και μεγαλύτερα υψόμετρα.
Η κατασκευή δρόμων και άλλων υποδομών έχει κάνει προσβάσιμες περιοχές που παλαιότερα δέχονταν πολύ λιγότερο κόσμο. Περισσότεροι τουρίστες, οχήματα και δραστηριότητες περιορίζουν τον διαθέσιμο χώρο για την άγρια ζωή.
«Τα πουλιά ανεβαίνουν σταδιακά ψηλότερα καθώς λιώνει το χιόνι και εμφανίζεται βλάστηση σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Παράλληλα, ωθούνται προς τα πάνω επειδή άνθρωποι καταλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του φυσικού τους βιότοπου», εξήγησε ο Λόχαν.
Όσο ψηλότερα ανεβαίνουν, τόσο μικρότερες γίνονται οι κατάλληλες εκτάσεις.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι οι πληθυσμοί μπορεί σταδιακά να εγκλωβιστούν σε μικρές και απομονωμένες περιοχές. Αυτό δυσκολεύει την αναπαραγωγή μεταξύ διαφορετικών ομάδων και αυξάνει τον κίνδυνο μακροχρόνιας μείωσης του πληθυσμού ή ακόμη και τοπικής εξαφάνισης.
Αλλάζουν και τη φωνή τους για να ακούγονται
Η δεύτερη μελέτη εξέτασε πώς επηρεάζει ο ανθρώπινος θόρυβος την επικοινωνία των μονάλ.
Οι επιστήμονες εργάστηκαν σε δύο κοιλάδες μέσα στο καταφύγιο άγριας ζωής Kedarnath Musk Deer Sanctuary στην Ουταραχάντ.
Η Τσόπτα είναι δημοφιλής τουριστικός προορισμός, με έντονη κυκλοφορία και πολλούς επισκέπτες. Η Μαντμαχεσβάρ, αντίθετα, παραμένει πολύ πιο ήσυχη.
Από τον Απρίλιο του 2023 και για έναν χρόνο, οι ερευνητές κατέγραψαν περισσότερες από 700 φωνές μονάλ στις δύο περιοχές, χρησιμοποιώντας μικρόφωνα και αυτόματες συσκευές ηχογράφησης.
Στη συνέχεια συνέκριναν τη συχνότητα και τη διάρκεια των καλεσμάτων με τα επίπεδα θορύβου κάθε περιοχής.
Στην πολυσύχναστη Τσόπτα, τα μονάλ έβγαζαν πιο οξείες και πιο σύντομες φωνές από εκείνα που ζούσαν στην ήσυχη Μαντμαχεσβάρ.
Οι διαφορές ήταν αρκετά μικρές ώστε να μην γίνονται εύκολα αντιληπτές από το ανθρώπινο αυτί, αλλά καταγράφονταν καθαρά από τον εξοπλισμό.
Ο Λόχαν διευκρινίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως το είδος έχει υποστεί κάποια μόνιμη ή εξελικτική αλλαγή στη φωνή του. Πρόκειται για αλλαγή συμπεριφοράς ανάλογα με το περιβάλλον.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι πιο οξείες φωνές βοηθούν τα πουλιά να ακούγονται πάνω από τον χαμηλότερης συχνότητας θόρυβο της κυκλοφορίας και του πλήθους. Η μικρότερη διάρκειά τους μπορεί επίσης να αποτελεί προσαρμογή στο πιο θορυβώδες περιβάλλον.
Γιατί έχει σημασία η αλλαγή στη φωνή
Οι φωνές των πουλιών παίζουν κεντρικό ρόλο στην αναπαραγωγή και την κοινωνική τους συμπεριφορά.
Χρησιμοποιούνται για την προσέλκυση συντρόφων, την υπεράσπιση μιας περιοχής και την επικοινωνία με άλλα άτομα του ίδιου είδους.
Αν ο ανθρώπινος θόρυβος δυσκολεύει αυτή την επικοινωνία, οι συνέπειες μπορεί να επεκταθούν ακόμη και στην επιτυχία τους στην αναπαραγωγή.
Ο Αντζάλ Πρακάς, καθηγητής δημόσιας πολιτικής και συνεργάτης σε εκθέσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, θεωρεί ότι οι δύο μελέτες δείχνουν πόσο βαθιά έχει αρχίσει να επηρεάζει η ανθρώπινη παρουσία την άγρια ζωή των Ιμαλαΐων.
«Όταν ένα είδος πρέπει να ανεβάζει τον τόνο της φωνής του για να ακούγεται πάνω από την κίνηση των τουριστών ή να ανεβαίνει ψηλότερα επειδή τα λιβάδια γεμίζουν κόσμο, βλέπουμε πόσο αλλάζουν οι συνθήκες ζωής στα Ιμαλάια», είπε.
Πίεση από τουρισμό, υποδομές και κλιματική αλλαγή
Η περιοχή δέχεται πλέον πίεση από πολλές πλευρές ταυτόχρονα.
Ο τουρισμός και οι νέες υποδομές αυξάνουν την ανθρώπινη παρουσία, ενώ η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις θερμοκρασίες, το χιόνι και τη βλάστηση.
Η πρώτη μελέτη χρησιμοποίησε κλιματικά μοντέλα για να εξετάσει πώς μπορεί να αλλάξει ο κατάλληλος βιότοπος του μονάλ έως το 2100.
Τα μοντέλα βασίστηκαν σε σενάρια παρόμοια με εκείνα που χρησιμοποιεί η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι προβλέψεις αυτές δεν είναι βεβαιότητες. Βασίζονται στην υπόθεση ότι τα μονάλ θα συνεχίσουν να χρειάζονται στο μέλλον παρόμοιες κλιματικές συνθήκες με εκείνες που βρίσκουν σήμερα στα αλπικά λιβάδια.
Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κατάλληλη έκταση για το είδος μπορεί να μικρύνει και να κατακερματιστεί σημαντικά.
Ο Σινγκ θεωρεί ότι το βαθύτερο πρόβλημα είναι πως η οικονομική ανάπτυξη της περιοχής δεν συμβαδίζει με τις αντοχές του οικοσυστήματος.
Οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τη μελέτη για τη φωνή του μονάλ προκαταρκτική και θέλουν να τη διευρύνουν ώστε να κατανοήσουν καλύτερα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Προς το παρόν, δεν μπορούν να πουν με βεβαιότητα πόσο σοβαρές θα είναι οι οικολογικές επιπτώσεις.
Τα δύο ευρήματα, όμως, δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση. Το μονάλ αλλάζει τόσο το πού ζει όσο και το πώς επικοινωνεί καθώς αυξάνεται η ανθρώπινη πίεση γύρω του.
«Ακούγοντας το μονάλ, είναι σαν να ακούμε τα Ιμαλάια να ζητούν χώρο, ησυχία και φροντίδα», είπε ο Πρακάς.
Με πληροφορίες από BBC
