Επί εννέα ημέρες, η Χόντα Αφσάρ επέστρεφε στην ίδια αυλή στο Κερνς, στη βόρεια Αυστραλία, κουβαλώντας μια μεγάλη φωτογραφική μηχανή. Είχε στήσει ένα προσωρινό στούντιο στην έδρα της οργάνωσης Youth Empowered Towards Independence (YETI), που στηρίζει νεαρούς αυτόχθονες οι οποίοι έχουν περάσει από το σύστημα κράτησης ανηλίκων. Στην αρχή, τα παιδιά παρατηρούσαν από απόσταση. Σιγά σιγά πλησίασαν, άρχισαν να ρωτούν αν μπορούσαν να βοηθήσουν, να γίνουν βοηθοί της, να δοκιμάσουν μια φωτογραφία. Όταν τελικά στάθηκαν μπροστά στον φακό της, αποφάσισαν τα ίδια τι θα έδειχναν και τι θα κρατούσαν κρυφό.
Ένας νεαρός σηκώνει ένα μεγάλο λουλούδι μπροστά στο πρόσωπό του. Ένας άλλος φορά το μακιγιάζ του Τζόκερ, όπως τον υποδύθηκε ο Χιθ Λέτζερ. Κάποιος τυλίγεται με τη σημαία των Αβορίγινων και αφήνει ορατό μόνο ένα μάτι. Ένα αγόρι κρατά τη μάσκα της Μελπομένης, της μούσας της τραγωδίας. Σε άλλη φωτογραφία, τρία κορίτσια απλώνουν τα χέρια προς τη μηχανή και υψώνουν τα μεσαία δάχτυλα. Η κάθε εικόνα έχει τη δική της χειρονομία, το δικό της χρώμα, τη δική της απόσταση από τον θεατή.
Τα πορτρέτα ανήκουν στο «Code Black/Riot», το έργο που δημιούργησε η Ιρανοαυστραλή φωτογράφος σε συνεργασία με τον αυτόχθονα καλλιτέχνη Βέρνον Α Κι και τον Κουρδοϊρανό συγγραφέα και υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Μπεχρούζ Μπουτσανί. Παρουσιάζονται στην έκθεση «a/part: Hoda Afshar», που άνοιξε στις 30 Οκτωβρίου στο Buxton Contemporary της Μελβούρνης. Σε νέα συνέντευξή της, στις 13 Νοεμβρίου, η Αφσάρ εξηγεί πώς κέρδισε την εμπιστοσύνη των παιδιών και γιατί τους έδωσε τον έλεγχο της εικόνας τους.
Η ανάγκη να παραμείνουν ανώνυμα έχει μια σκληρή εξήγηση. Σύμφωνα με την Αφσάρ, αρκετοί νέοι της περιοχής αποφεύγουν να εμφανίζονται αναγνωρίσιμοι σε φωτογραφίες, από φόβο μήπως εντοπιστούν από το σύστημα δικαιοσύνης ανηλίκων. Κάποιες οικογένειες, λέει, μένουν έτσι χωρίς φωτογραφίες των παιδιών τους, ακόμη κι αν τα χάσουν. Η φωτογραφία «Untitled #01», με τα τρία κορίτσια που υψώνουν τα μεσαία δάχτυλα, κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Φωτογραφικού Πορτρέτου της Αυστραλίας το 2025. Η ίδια είδε στη χειρονομία τους πείσμα, χιούμορ και την άρνηση να δεχτούν τον ρόλο του παθητικού θύματος. Έχει εξηγήσει ότι χρησιμοποιεί την ομορφιά για να αποδώσει ξανά αξιοπρέπεια και δύναμη σε ανθρώπους που έχουν υποστεί συστηματική απανθρωποποίηση.
Δίπλα στα πορτρέτα, η έκθεση παρουσιάζει μια βιντεοεγκατάσταση διάρκειας 33 λεπτών, σε οκτώ οθόνες. Ανάμεσα σε εικόνες από τροπικά δέντρα και ήσυχους δρόμους ακούγονται οι μαρτυρίες νέων που βρέθηκαν σε κέντρα κράτησης, αλλά και ανθρώπων που εργάστηκαν εκεί. «Φαίνεται όλο μου το πρόσωπο ή μόνο το στόμα μου;» ρωτά ένα αγόρι 14 ετών πριν μιλήσει. Έχει ήδη φυλακιστεί πέντε φορές, μία από αυτές για περισσότερο από έναν χρόνο. Άλλοι περιγράφουν σωματική βία και περιόδους «νυχτερινής λειτουργίας», όταν, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, οι χώροι κράτησης βυθίζονταν στο σκοτάδι. Ο τίτλος «Code Black» παραπέμπει στον κωδικό που χρησιμοποιείται για την εξέγερση μέσα σε τέτοιες εγκαταστάσεις.
Η συστηματική κράτηση παιδιών από τις κοινότητες των Πρώτων Εθνών της Αυστραλίας βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου. Ο Βέρνον Α Κι, που γεννήθηκε στο Κερνς, ήταν εκείνος που κάλεσε την Αφσάρ και τον Μπουτσανί να συνεργαστούν, αναζητώντας περισσότερους συμμάχους απέναντι σε μια κρίση που η κοινότητά του αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια. Ο Μπουτσανί γνωρίζει από πρώτο χέρι τις πρακτικές εγκλεισμού: πέρασε περισσότερο από έξι χρόνια στο αυστραλιανό κέντρο κράτησης προσφύγων στο νησί Μάνους.
Στη Μελβούρνη, το «Code Black/Riot» συναντά άλλες τρεις ενότητες της Αφσάρ: το «Remain», με άνδρες που παρέμειναν στο Μάνους μετά το κλείσιμο του κέντρου, το «Agonistes», με ανθρώπους που κατήγγειλαν καταχρήσεις εξουσίας μέσα σε θεσμούς, και το πρόσφατο «Shafaq», που γεννήθηκε από την αγωνία της για την οικογένειά της στο Ιράν. Η έκθεση διαρκεί μέχρι τις 24 Απριλίου 2027. Σε μια από τις φωτογραφίες της, ένα παιδί εξακολουθεί να κρατά το λουλούδι ψηλά. Το πρόσωπό του παραμένει δική του υπόθεση.
Με στοιχεία από ABC Arts, Buxton Contemporary
