Το ακροδεξιό Vox βλέπει τις πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου ως τη μεγαλύτερη ευκαιρία που είχε μέχρι σήμερα να περάσει από την αντιπολίτευση στην εθνική κυβέρνηση και να επηρεάσει καθοριστικά την πολιτική της Ισπανίας.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο προηγείται με περίπου 33%, αλλά δύσκολα θα εξασφαλίσει μόνο του πλειοψηφία. Το Vox βρίσκεται στην τρίτη θέση με περίπου 18% και εμφανίζεται έτοιμο να καταγράψει τη μεγαλύτερη άνοδο μεταξύ των μεγάλων κομμάτων.
Στις εκλογές του 2023 είχε κερδίσει 33 από τις 350 έδρες του Κογκρέσου. Αν επιβεβαιωθούν οι σημερινές εκτιμήσεις, θα μπορούσε σχεδόν να διπλασιάσει την κοινοβουλευτική του δύναμη και να γίνει απαραίτητος εταίρος για τον σχηματισμό κυβέρνησης της δεξιάς.
Ο ηγέτης του, Σαντιάγο Αμπασκάλ, υποδέχθηκε την απόφαση του Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές ως «εξαιρετικά νέα».
«Αυτή τη φορά το Vox είναι πολύ ισχυρότερο», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κόμματος Χοσέ Αντόνιο Φούστερ. «Είναι η τελευταία ελπίδα για να γίνει ξανά η Ισπανία Ισπανία».
Αν το PP χρειαστεί το Vox για να κυβερνήσει, ο Αμπασκάλ θα μπορεί να ζητήσει ως αντάλλαγμα τόσο υπουργεία όσο και την υιοθέτηση βασικών θέσεων του κόμματός του.
Μετανάστευση, παροχές και απορρύθμιση
Το Vox μπαίνει στην προεκλογική περίοδο με τρεις βασικούς άξονες. Θέλει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, προτεραιότητα στους Ισπανούς στην πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές και μεγάλη μείωση των κανονισμών που επιβαρύνουν επιχειρήσεις και αγρότες.
Η μετανάστευση έχει πλέον γίνει το θέμα γύρω από το οποίο οργανώνει μεγάλο μέρος της πολιτικής του.
Το κόμμα αναδείχθηκε πριν από σχεδόν μία δεκαετία μέσα από τη σκληρή του στάση απέναντι στον καταλανικό αυτονομισμό. Σήμερα, όμως, η Καταλονία έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο.
«Παλαιότερα το Vox μιλούσε για τη μετανάστευση, αλλά δεν ήταν το κεντρικό θέμα που είναι σήμερα», λέει ο πολιτικός επιστήμονας Γκιγιέρμο Φερνάντεθ Βάθκεθ του Πανεπιστημίου Carlos III της Μαδρίτης.
Όπως εξηγεί, η μετανάστευση έχει γίνει πλέον το φίλτρο μέσα από το οποίο το κόμμα προσεγγίζει ακόμη και ζητήματα όπως η οικονομία, το ασφαλιστικό και οι κοινωνικές παροχές.
Το Vox υποστηρίζει επίσης τη λεγόμενη «επαναμετανάστευση», πολιτική που προωθούν και άλλα κόμματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς και προβλέπει την απέλαση μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα, καθώς και αλλοδαπών που καταδικάζονται για εγκλήματα.
Το PP έχει ήδη σκληρύνει τη δική του στάση. Ζητά την απέλαση αλλοδαπών που διαπράττουν εγκλήματα και αντιτίθεται στο σχέδιο της σημερινής κυβέρνησης για τη νομιμοποίηση μεταναστών.
Η «εθνική προτεραιότητα»
Κεντρική θέση στο πρόγραμμα του Vox έχει η λεγόμενη «εθνική προτεραιότητα», σύμφωνα με την οποία οι Ισπανοί θα πρέπει να προηγούνται των αλλοδαπών στην πρόσβαση σε επιδόματα και δημόσιες υπηρεσίες.
Το κόμμα έχει ήδη καταφέρει να συμπεριλάβει την αρχή αυτή στις συμφωνίες συνεργασίας με το PP σε περιφερειακές κυβερνήσεις.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, η εφαρμογή της είναι κυρίως συμβολική. Η ισπανική νομοθεσία δεν επιτρέπει διακρίσεις σε βάρος αλλοδαπών στην πρόσβαση σε δημόσιες παροχές.
Το PP έχει φροντίσει στις περιφερειακές συμφωνίες να διευκρινίζεται ότι οποιαδήποτε τέτοια πολιτική θα εφαρμόζεται μόνο στο πλαίσιο του νόμου.
Το Vox θέλει πλέον να αλλάξει την ίδια τη νομοθεσία.
«Είναι απολύτως δυνατό να αλλάξουμε νόμους που είναι κακοί για τους Ισπανούς», είπε ο Φούστερ, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες της χώρας δεν πρέπει να βρίσκονται «τελευταίοι στην ουρά».
Ποια υπουργεία μπορεί να ζητήσει
Το Vox αποφεύγει προς το παρόν να αποκαλύψει ποια υπουργεία θα διεκδικήσει σε μια πιθανή κυβέρνηση με το PP.
Ο Φούστερ υποστηρίζει ότι οι πολιτικές συμφωνίες προηγούνται της μοιρασιάς των κυβερνητικών θέσεων.
Ωστόσο, ο ευρωβουλευτής του κόμματος Χόρχε Μπουξαδέ είχε δηλώσει τον Αύγουστο στο Politico ότι σε μια κυβέρνηση συνασπισμού το Vox θα ζητούσε αριθμό υπουργείων ανάλογο με το εκλογικό του ποσοστό.
Με βάση τις σημερινές δημοσκοπήσεις, αυτό θα μπορούσε να του δώσει αξιώσεις για περίπου το ένα τρίτο των υπουργικών θέσεων.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το κόμμα θα ενδιαφερθεί ιδιαίτερα για χαρτοφυλάκια που σχετίζονται με τη μετανάστευση, την εσωτερική πολιτική, τη γεωργία και τη βιομηχανία.
Παιδεία και Πολιτισμός θα μπορούσαν επίσης να μπουν στο στόχαστρό του, καθώς το Vox έχει επενδύσει πολιτικά στην επίθεσή του απέναντι σε αυτό που χαρακτηρίζει «woke» πολιτικές.
Οι περιφερειακές κυβερνήσεις στις οποίες συνεργάζονται ήδη PP και Vox δίνουν μια πρώτη εικόνα. Τα στελέχη του Vox έχουν αναλάβει κυρίως αρμοδιότητες που συνδέονται με τη γεωργία, τις κοινωνικές παροχές και την οικογένεια.
Σύγκρουση με τις Βρυξέλλες
Το Vox θέλει ακόμη να περιορίσει ευρωπαϊκούς κανόνες που θεωρεί ότι επιβαρύνουν τον αγροτικό τομέα, μία από τις σημαντικές δεξαμενές ψηφοφόρων του.
Στο στόχαστρο βρίσκονται μεταξύ άλλων κανόνες της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στη γεωργία.
Ο Φούστερ αναγνωρίζει ότι μια τέτοια πολιτική μπορεί να προκαλέσει συγκρούσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υποστηρίζει όμως ότι η άνοδος κομμάτων με παρόμοιες θέσεις σε άλλες χώρες θα αυξήσει την πίεση στις Βρυξέλλες.
Στο κοινωνικό πεδίο, το Vox θα μπορούσε να επιδιώξει περικοπές στη χρηματοδότηση προγραμμάτων για την ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, όπως έχει ήδη κάνει σε τοπικό επίπεδο.
Ο Φούστερ απέφυγε να δεσμευτεί σε συγκεκριμένα μέτρα, λέγοντας ότι το κόμμα πιστεύει «στην ισότητα των Ισπανών» και ότι κανείς δεν πρέπει να έχει προνόμια έναντι άλλων.
Μια πιθανή κυβέρνηση με πολλές εντάσεις
Η αριθμητική μπορεί να φέρει PP και Vox στην ίδια κυβέρνηση, αλλά η σχέση των δύο κομμάτων κάθε άλλο παρά εύκολη αναμένεται.
Το Vox ιδρύθηκε το 2013 από στελέχη που αποχώρησαν από το PP επειδή θεωρούσαν ότι το συντηρητικό κόμμα ήταν υπερβολικά υποχωρητικό απέναντι στον καταλανικό αυτονομισμό.
Αν συμμετάσχει στην επόμενη κυβέρνηση, θα γίνει το πρώτο ακροδεξιό κόμμα που μπαίνει στην εθνική κυβέρνηση της Ισπανίας μετά τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο το 1975.
Ο Φερνάντεθ Βάθκεθ εκτιμά ότι το Vox θα προσπαθεί διαρκώς να πιέζει το PP προς σκληρότερες θέσεις και να παρουσιάζει τον Φεϊχόο ως υπερβολικά μετριοπαθή όταν διαφωνεί μαζί του.
Ο Φούστερ παραδέχεται ότι η συνεργασία μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη.
«Δεν βλέπουν τα πράγματα όπως εμείς και δεν συμμεριζόμαστε το δικό τους όραμα», είπε για το PP. «Δεν είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε παραχωρήσεις. Είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε μια ειλικρινή, ανοιχτή και λογική διαπραγμάτευση».
Προς το παρόν, όμως, το Vox έχει έναν πιο άμεσο στόχο. Να εκμεταλλευτεί την πτώση των Σοσιαλιστών, να αυξήσει θεαματικά την κοινοβουλευτική του δύναμη και να βρεθεί για πρώτη φορά σε θέση να συμμετάσχει στη διαμόρφωση της εθνικής κυβερνητικής πολιτικής.
Με πληροφορίες από Politico
