Η απόσταση ανάμεσα στη διακήρυξη μιας ισχυρής στρατηγικής σχέσης και στην εξασφάλιση συγκεκριμένης στήριξης για τα ελληνικά συμφέροντα βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπολιτευτικής αποτίμησης της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Οι δημόσιες τοποθετήσεις δεν συγκροτούν ενιαία γραμμή, ωστόσο αμφισβητούν την επάρκεια των κυβερνητικών επιχειρημάτων για την αξία και τα αποτελέσματα της επίσκεψης. Το ΠΑΣΟΚ ζητά σαφείς δεσμεύσεις και αναλυτική ενημέρωση, ο Αλέξης Τσίπρας προειδοποιεί για αμερικανική αποστασιοποίηση από κρίσιμα ζητήματα, ενώ το ΚΚΕ απορρίπτει συνολικά τη βαθύτερη εμπλοκή στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.
Το βασικό ερώτημα που θέτει σημαντικό μέρος της αντιπολίτευσης αφορά την αμοιβαιότητα της στρατηγικής σχέσης: τι αποκομίζει η Ελλάδα από την αναβάθμιση της συνεργασίας στην άμυνα και στην ενέργεια και ποιες συγκεκριμένες δεσμεύσεις αναλαμβάνει η Ουάσινγκτον για ζητήματα που η Αθήνα θεωρεί κρίσιμα για τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Με αυτή την αιχμή, η κριτική μετατοπίζεται από τους συμβολισμούς της επίσκεψης Ρούμπιο στο περιεχόμενο και στα αποτελέσματα των διμερών επαφών.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου ως δοκιμασία της αμερικανικής στήριξης
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αναδεικνύεται σε κεντρικό κριτήριο αυτής της αποτίμησης. Η επιλογή του Μάρκο Ρούμπιο να μην τοποθετηθεί δημόσια με σαφήνεια για το έργο, παραπέμποντας στην ευαισθησία των ζητημάτων και στην ανάγκη χειρισμού τους εκτός συνεντεύξεων Τύπου, τροφοδότησε τις αντιπολιτευτικές επιφυλάξεις. Η κριτική αφορά το αν η έμφαση της Ουάσινγκτον στην ενεργειακή συνεργασία συνοδεύεται από αντίστοιχη πολιτική βούληση στήριξης έργων που συναντούν τουρκικές αντιδράσεις.
Στις παρεμβάσεις του ΠΑΣΟΚ και του Αλέξη Τσίπρα, το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου συνδέεται με την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Στην κριτική τους, η στάση της Ουάσινγκτον στο ζήτημα του καλωδίου αναδεικνύεται σε κριτήριο για το ουσιαστικό περιεχόμενο της στρατηγικής σχέσης ΗΠΑ-Ελλάδας. Κατά πόσο δηλαδή η αναβάθμιση της συνεργασίας συνοδεύεται από συγκεκριμένη πολιτική στήριξη για την υλοποίηση του έργου απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.
ΠΑΣΟΚ για επίσκεψη Ρούμπιο: Στρατηγικός διάλογος με ποιο περιεχόμενο;
Το ΠΑΣΟΚ διατυπώνει την κριτική του με όρους περιεχομένου και αποτελεσματικότητας της συνεργασίας ΗΠΑ-Ελλάδας. Ο Δημήτρης Μάντζος θέτει ως προϋπόθεση τη συναντίληψη Αθήνας και Ουάσινγκτον για το τι σημαίνει «στρατηγικός διάλογος», δηλώνοντας πως αυτός δεν μπορεί να περιορίζεται στην αγορά όπλων και στην προώθηση ενεργειακών έργων, αλλά οφείλει να περιλαμβάνει κοινές αρχές για την ειρήνη, τη σταθερότητα και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Η αιχμή στρέφεται και στη γλώσσα της αμερικανικής διπλωματίας. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ αντιπαραθέτει στον χαρακτηρισμό «ευαίσθητα ζητήματα» το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, την τουρκική απειλή πολέμου και τη «Γαλάζια Πατρίδα», υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για θέματα που απαιτούν λεπτούς χειρισμούς, αλλά για ζητήματα σεβασμού του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Το ΠΑΣΟΚ ζητά να καταστεί σαφές αν η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει τις ελληνικές ανησυχίες ως ζητήματα αρχών και ασφάλειας ή αν τις εντάσσει σε μια γενικότερη διαχείριση των ισορροπιών στην περιοχή. Γι’ αυτό συνδέει την αποτίμηση της επίσκεψης με την απαίτηση για συγκεκριμένες δεσμεύσεις και αναλυτική ενημέρωση σχετικά με όσα συμφωνήθηκαν. Στην παρέμβασή του στο ΕΡΤnews Radio, ο Μάντζος επανέφερε την ανάγκη σαφέστερης αμερικανικής τοποθέτησης υπέρ των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η κριτική Τσίπρα για τη στάση της Ουάσιγκτον
Ο Αλέξης Τσίπρας περιέγραψε την εντύπωση που αποκόμισε από τις κοινές δηλώσεις Γεραπετρίτη–Ρούμπιο ως στάση αποστασιοποίησης. «Περίπου μου φάνηκε σαν “λύστε το πρόβλημα, Πόντιος Πιλάτος, δεν παίρνω θέση”» ανέφερε, προσθέτοντας: «Αυτό, αν ισχύει, είναι βαθιά απογοητευτικό».
Ο πρώην πρωθυπουργός και επικεφαλής της ΕΛ.Α.Σ. συνέδεσε την κριτική του με την παρεμπόδιση της πόντισης του καλωδίου στην περιοχή της Κάσου, την οποία χαρακτήρισε παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Με αυτή την τοποθέτηση, έθεσε το ερώτημα αν η στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ μεταφράζεται σε πολιτική υποστήριξη όταν η Ελλάδα αντιμετωπίζει αμφισβητήσεις στην πράξη, και όχι μόνο σε αναγνώριση του περιφερειακού της ρόλου.
«Επικίνδυνη εξέλιξη» η επίσκεψη Ρούμπιο, για το ΚΚΕ
Ο Θανάσης Παφίλης χαρακτήρισε τον Ρούμπιο «ανεπιθύμητο γεράκι του πολέμου» και την επίσκεψη «επικίνδυνη εξέλιξη», συνδέοντάς την με τη βαθύτερη συμμετοχή της Ελλάδας στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.
Για το ΚΚΕ, το πρόβλημα δεν είναι πρωτίστως ότι η χώρα δεν εξασφαλίζει επαρκή ανταλλάγματα. Είναι ότι η ίδια η διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας δημιουργεί κινδύνους. Ο Παφίλης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην Κρήτη, υποστηρίζοντας ότι η μετατροπή της σε κρίσιμο στρατιωτικό κόμβο την καθιστά και πιθανό στόχο. Παράλληλα, αμφισβήτησε την προστατευτική λειτουργία του ΝΑΤΟ απέναντι στις τουρκικές παραβιάσεις στο Αιγαίο.
ΣΥΡΙΖΑ: Κριτική στον προσανατολισμό και στους συμβολισμούς
Η παρέμβαση της Ρένας Δούρου δεν περιορίζεται στην αναζήτηση αποτελεσμάτων από τις συνομιλίες, αλλά αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση ασκεί εξωτερική πολιτική. Η ίδια κατηγορεί την κυβέρνηση για «μείγμα δουλοπρέπειας και εξυπηρέτησης συμφερόντων ιδιωτικών εταιρειών», υποστηρίζοντας ότι η ελληνική διπλωματία υποτάσσεται στην αναζήτηση αμερικανικής εύνοιας και σε ανταγωνισμούς ιδιωτικών συμφερόντων.
Στην ίδια συλλογιστική εντάσσεται η αντίδρασή της για την Πνύκα, κατηγορώντας τον Αμερικανό ΥΠΕΞ ότι μετέτρεψε την Ακρόπολη και την Πνύκα σε «ντεκόρ για ακροδεξιές απόψεις».
Ο Κυριάκος Βελόπουλος εστίασε στην αποστασιοποίηση της αμερικανικής πλευράς από το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου. Ο βουλευτής της Νίκης Τάσος Οικονομόπουλος ζήτησε διευκρινίσεις για όσα έχουν συμφωνηθεί και για τη σύνδεσή τους με τον μακροπρόθεσμο αμυντικό σχεδιασμό. Ο Αλέξανδρος Καζαμίας, από την Πλεύση Ελευθερίας, αμφισβήτησε τον σταθεροποιητικό ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
