Βίντεο που καταγράφει την κατάρρευση παγετώνα κοντά στα σύνορα Νεπάλ και Θιβέτ έρχεται να ενισχύσει την εκτίμηση των επιστημόνων ότι το συγκεκριμένο περιστατικό πυροδότησε τη φονική ξαφνική πλημμύρα που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 469 ανθρώπους.
Στα πλάνα φαίνεται τεράστια μάζα πάγου και βράχων να καταρρέει στην περιοχή κοντά στην κορυφή Langtang Lirung, περίπου 15 χιλιόμετρα δυτικά από το σημείο όπου εκδηλώθηκαν οι πλημμύρες.
Οι πρώτες αναφορές είχαν κάνει λόγο για σεισμό. Ωστόσο, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ διευκρίνισε αργότερα ότι η δόνηση μεγέθους 5,2 που καταγράφηκε από τα όργανα δεν προήλθε από σεισμό, αλλά από την πρόσκρουση της τεράστιας μάζας πάγου και βράχων στον πυθμένα της κοιλάδας.
Οι επιστήμονες θεωρούν πλέον ότι η κατάρρευση έστειλε μεγάλες ποσότητες πάγου και συντριμμιών σε ποτάμι της περιοχής, προκαλώντας ένα απότομο κύμα νερού, λάσπης και βράχων προς τις χαμηλότερες περιοχές.
Ο δρ Σάιμον Κουκ, ειδικός στους παγετώνες στο Πανεπιστήμιο του Νταντί, δήλωσε στο BBC ότι η ομάδα του εντόπισε κατάρρευση στο χαμηλότερο τμήμα παγετώνα κοντά στην κορυφή Langtang Lirung, στο Νεπάλ.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η μάζα κινήθηκε αρχικά προς τα βορειοδυτικά και στη συνέχεια ακολούθησε την κοιλάδα προς τα δυτικά.
Παρόμοιο συμπέρασμα κατέληξε και το International Centre for Integrated Mountain Development, ένας διακυβερνητικός επιστημονικός οργανισμός που μελετά την περιοχή των Ιμαλαΐων. Η ανάλυσή του κάνει λόγο για χιονοστιβάδα πάγου και βράχων που ξεκίνησε από μεγάλο υψόμετρο.
Η στάθμη ανέβηκε έως και εννέα μέτρα σε 30 λεπτά
Η τεράστια ποσότητα υλικών κατέληξε στον χείμαρρο Lende Khola, παραπόταμο του Bhote Koshi. Από εκεί, το νερό, η λάσπη και μεγάλοι βράχοι παρασύρθηκαν με μεγάλη ταχύτητα προς τις χαμηλότερες περιοχές.
Μέσα σε περίπου 30 λεπτά, η στάθμη των ποταμών κατάντη ανέβηκε κατά επτά έως εννέα μέτρα. Αρκετοί σταθμοί μέτρησης της στάθμης παρασύρθηκαν ή υπέστησαν ζημιές.
Ο Μάικ Σερλ, καθηγητής γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, εκτιμά ότι η αλληλουχία των γεγονότων μπορεί να είχε ξεκινήσει ώρες ή ακόμη και ημέρες πριν από την καταστροφική πλημμύρα.
Όπως εξήγησε, είναι πιθανό η αρχική κατάρρευση να έφραξε προσωρινά το ποτάμι με πάγο και βράχους. Το νερό συσσωρεύτηκε πίσω από αυτό το φυσικό φράγμα και, όταν εκείνο υποχώρησε, απελευθερώθηκε απότομα προς την κοιλάδα.
Η μορφολογία της περιοχής πιθανότατα ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη δύναμη του νερού. Η Langtang Lirung περιβάλλεται από εξαιρετικά απότομες κοιλάδες, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν σαν φυσικά κανάλια και να επιταχύνουν τη ροή προς τα χαμηλότερα σημεία.
Παραμένει άγνωστο τι ακριβώς προκάλεσε την κατάρρευση του παγετώνα.
Τι μπορεί να προκάλεσε την κατάρρευση
Ο Σερλ σημείωσε ότι η περιοχή των Ιμαλαΐων εξακολουθεί να ανυψώνεται εξαιτίας της κίνησης των τεκτονικών πλακών. Καθώς το έδαφος ανεβαίνει, οι πλαγιές και οι παγετώνες γίνονται σταδιακά πιο απότομοι, αυξάνοντας την πιθανότητα να αποκολληθούν τμήματά τους.
Τέτοια περιστατικά δεν είναι ασυνήθιστα, συνήθως όμως αφορούν μικρότερες ποσότητες πάγου που φράζουν προσωρινά ένα ποτάμι και στη συνέχεια παρασύρονται.
Αυτό που φαίνεται να συνέβη αυτή τη φορά είναι πολύ πιο σπάνιο.
«Αυτού του είδους οι πλημμύρες συμβαίνουν συχνά, αλλά όχι σε τέτοια κλίμακα», είπε ο Σερλ.Οι επιστήμονες θεωρούν ότι στην καταστροφή πιθανότατα συνέβαλαν δύο παράγοντες ταυτόχρονα: η συνεχιζόμενη τεκτονική ανύψωση των Ιμαλαΐων και η άνοδος της θερμοκρασίας, η οποία επιταχύνει το λιώσιμο των παγετώνων και αποσταθεροποιεί τις ορεινές πλαγιές.
Οι προειδοποιήσεις για τις αλλαγές στους παγετώνες των Ιμαλαΐων έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια.
Ανάλυση που δημοσίευσε νωρίτερα φέτος το International Centre for Integrated Mountain Development έδειξε ότι οι παγετώνες στην περιοχή Hindu Kush Himalaya χάνουν πλέον πάγο με διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με το 2000.
Η απώλεια πάγου αυξάνει τον κίνδυνο κατολισθήσεων, ξαφνικών πλημμυρών και καταρρεύσεων παγετώνων.
Ο δρ Κουκ σημείωσε ότι παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στην Ινδία, την Ελβετία και την Ιταλία.
Η κλιματική αλλαγή και οι όλο και πιο ασταθείς παγετώνες
Το 2021, μεγάλο τμήμα παγετώνα κατέρρευσε στην κοιλάδα Chamoli στη βόρεια Ινδία, προκαλώντας τεράστια ροή πάγου, νερού και βράχων που σκότωσε περίπου 200 ανθρώπους. Επιστήμονες εκτίμησαν αργότερα ότι η ενέργεια της πρόσκρουσης ήταν αντίστοιχη με εκείνη 15 ατομικών βομβών.
Η ίδια περιοχή είχε πληγεί και πέρυσι από πλημμύρα που προκλήθηκε όταν έσπασε παγετωνική λίμνη στο Θιβέτ, ακόμη ένα περιστατικό που ενίσχυσε τις ανησυχίες για την ταχύτητα με την οποία αλλάζει το παγωμένο περιβάλλον των Ιμαλαΐων.
Ο Μοχάμεντ Φαρούκ Αζάμ, ειδικός του ICIMOD, σημείωσε ότι τα ακραία φαινόμενα που συνδέονται με τους παγετώνες και το μόνιμα παγωμένο έδαφος γίνονται όλο και πιο εμφανή.
«Ο ρυθμός της αλλαγής είναι τόσο γρήγορος», είπε.
Οι επιστήμονες αποφεύγουν να αποδώσουν ένα μεμονωμένο περιστατικό αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή. Όμως, όπως εξήγησε ο δρ Κουκ, όταν εξετάζει κανείς τη συνολική εικόνα, η σύνδεση γίνεται πιο δύσκολο να αγνοηθεί.
Σε έναν θερμότερο πλανήτη, οι παγετώνες συρρικνώνονται, περισσότερο χιόνι λιώνει και το μόνιμα παγωμένο έδαφος στις ορεινές πλαγιές αρχίζει να ξεπαγώνει.
Αυτό το παγωμένο έδαφος λειτουργεί σε πολλές περιπτώσεις σαν φυσικό συνδετικό υλικό που συγκρατεί βράχους και πλαγιές. Όταν θερμαίνεται και αποσταθεροποιείται, αυξάνεται ο κίνδυνος κατολισθήσεων, ροών συντριμμιών, ξαφνικών πλημμυρών, υπερχείλισης παγετωνικών λιμνών και καταρρεύσεων παγετώνων.
«Η λογική είναι ότι όσο θερμαίνεται ο πλανήτης, τόσο περισσότερο αποσταθεροποιούνται αυτά τα ορεινά περιβάλλοντα», είπε ο Κουκ.
Με πληροφορίες από BBC
