Υπάρχει ένας κρυφός κόσμος στο TikTok που ο αλγόριθμος δεν πρόκειται να παρουσιάσει εύκολα, γεμάτος παράξενα, τρομακτικά και ανησυχητικά βίντεο. Πρόκειται απλώς για έναν μύθο ή αποτελεί μία πρόγευση του διαδικτυακού μέλλοντος;
Το TikTok είναι φημισμένο για μία ατελείωτη ροή βίντεο που, σε γενικές γραμμές, είναι θετικά. Κάποιοι επικριτές του μέσου το χαρακτηρίζουν υπερβολικά «αποστειρωμένο». Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια υπάρχουν δισεκατομμύρια βίντεο που το TikTok συνήθως δεν εμφανίζει στους χρήστες. Κάποια είναι βαρετά, ενώ κάποια άλλα είναι αλλόκοτα και ορισμένα είναι πραγματικά ανατριχιαστικά.
Φημολογείται ότι αν κάποιος μείνει ξύπνιος μέχρι αργά, κάνοντας ατελείωτο scrolling επί ώρες μέχρι να εξαντλήσει τις συνηθισμένες προτάσεις του TikTok, ίσως καταφέρει να ρίξει μία σύντομη ματιά σε αυτόν τον κόσμο. Ωστόσο, χρήστες της πλατφόρμας υποστηρίζουν ότι έχουν βρει τρόπο να διεισδύσουν ακόμη βαθύτερα.
Με τα κατάλληλα τεχνάσματα, μπορεί κανείς να φτάσει σε έναν παράξενο ψηφιακό «κόσμο», σκοτεινό, αλλόκοτο και πιο γκροτέσκο από τη χαρούμενη διαδρομή που συνήθως χαράζει ο αλγόριθμος. Ο κόσμος αυτός είναι γνωστός ως «TikTok Farlands».
Ο καλύτερος τρόπος για να φτάσει κανείς εκεί, είναι να πληκτρολογήσει μία ακολουθία τυχαίων αριθμών και γραμμάτων που έχει δημοσιεύσει κάποιος άλλος χρήστης στα σχόλια ενός βίντεο.
«Δεν μπορείς να φτάσεις εκεί μόνο μέσω των αλγοριθμικών προτάσεων, χρειάζεσαι κάποιον να σε προσκαλέσει», αναφέρει ο δημοσιογράφος διαδικτυακής κουλτούρας και ερευνητής των memes Άινταν Γουόκερ σε ανάρτησή του για το εν λόγω θέμα.
Οι συζητήσεις γύρω από τα TikTok Farlands έχουν αυξηθεί τους τελευταίους μήνες, συνδυάζοντας θεωρίες συνωμοσίας και αστικούς μύθους με σοβαρές συζητήσεις για τη δύναμη των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης.
Οι χρήστες έχουν βρει τρόπους να «χακάρουν» τον αλγόριθμο του TikTok, ώστε να εμφανίζει βίντεο που θεωρούν πως η εφαρμογή δεν θέλει να δουν. Πρόκειται τόσο για ένα κοινωνικό κίνημα όσο και για μια τάση των memes, καθώς οι άνθρωποι δοκιμάζουν τα όρια της ίδιας της πλατφόρμας.
TikTok Farlands: Ελεύθερη πτώση μέσα στην «λαγουδότρυπα»
Η ονομασία «Farlands» προέρχεται από ένα διάσημο, παλιό σφάλμα του παιχνιδιού Minecraft. Στις πρώτες εκδόσεις του παιχνιδιού, αν ο παίκτης προχωρούσε αρκετά μακριά, προέκυπτε ένα τεχνικό σφάλμα που δημιουργούσε παραμορφωμένα και χαοτικά τοπία γεμάτα σήραγγες και παράξενες δομές.
«Τα Farlands του Minecraft ήταν το όριο του παιχνιδιού. Έφτανες κυριολεκτικά στο τέλος του κόσμου και δεν μπορούσες να πας πιο πέρα», εξηγεί η Τζέσικα Μάντοξ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Σπουδών Μέσων στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια στις ΗΠΑ, με ειδίκευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα TikTok Farlands βασίζονται στην ίδια ιδέα. «Είναι το τέλος του διαδικτύου, εκεί όπου τα πράγματα γίνονται αλλόκοτα. Έχεις αφήσει πίσω σου το κυρίαρχο ρεύμα και έχεις πάρει λάθος δρόμο».
Με τη βοήθεια σχολίων κάτω από βίντεο του Γουόκερ, ο χρήστης μπορεί να μεταβεί σε κάποιες τυχαίες ακολουθίες χαρακτήρων μέσα στο ψηφιακό κενό, πληκτρολογώντας έναν κωδικό στη γραμμή αναζήτησης, με αποτέλεσμα αυτό που προκύπτει να μην μοιάζει καθόλου με τη συνηθισμένη εμπειρία στο TikTok.
Εφιαλτικές μορφές, δημιουργημένες με τεχνητή νοημοσύνη, παρελαύνουν στην οθόνη. Πρόσωπα παραμορφωμένα μέσα σε ένα νέφος ψηφιακής αλλοίωσης. Ένα εξωγήινο πλάσμα, με τις φλέβες του συνδεδεμένες στα καλώδια μίας τηλεόρασης και ένας έφηβος που το παρακολουθούσε κρατώντας χειριστήριο βιντεοπαιχνιδιού, είναι μόνο μερικές από τις εικόνες που ξεπροβάλουν.
Μεγάλο μέρος του περιεχομένου ήταν τόσο αποκρουστικό που το BBC δεν θεώρησε κατάλληλο να παραθέσει συνδέσμους προς αυτό. (εκεί ίσως χρειάζεται λίγη προσοχή αν αποφασίσετε να το αναζητήσετε μόνοι σας.)
Ακόμη, οι ακολουθίες τυχαίων γραμμάτων και αριθμών που οι χρήστες μοιράζονται σαν κωδικούς πρόσβασης για τα Farlands αποτελούν μυστήριο. Ορισμένοι χρήστες προσθέτουν οι ίδιοι αυτούς τους κωδικούς στα βίντεο τους για να προωθήσουν το περιεχόμενό τους. Ωστόσο, κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν τέτοιους κωδικούς, πατώντας τυχαία στο πληκτρολόγιο.
Ορισμένοι κωδικοί φαίνεται να οδηγούν σε εντελώς τυχαία αποτελέσματα. Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς τι πραγματικά συμβαίνει, καθώς η λειτουργία αναζήτησης του TikTok εμφανίζει διαφορετικά αποτελέσματα σε διαφορετικούς χρήστες.
Σύμφωνα με τον Γουόκερ, η ολόκληρη η ιδέα βασίζεται στη συνειδητή ανατροπή του τρόπου λειτουργίας του TikTok. «Αυτό είναι μέρος της γοητείας του εγχειρήματος. Χρησιμοποιείς την πλατφόρμα με τρόπο για τον οποίο δεν σχεδιάστηκε», αναφέρει. «Έχεις περάσει τα όρια του κανονικού TikTok και βρίσκεσαι σε μία περιοχή όπου κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά τι συμβαίνει».
Στα σχόλια γύρω από τα παράξενα βίντεο παρουσιάζονται συχνά χρήστες να γράφουν επανειλημμένα τη φράση «I want to stay in the Farlands» («Θέλω να μείνω στα Farlands»). Κάποιοι πιστεύουν ότι ένα σχόλιο 500 λέξεων μπορεί να ενεργοποιήσει τον αλγόριθμο ώστε να εμφανίζει παρόμοιο περιεχόμενο. Ισχύει όμως; Κανείς δεν μπορεί να το αναφέρει με βεβαιότητα. Οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων παραμένουν ένα «μαύρο κουτί».
Όπως αναφέρεται η TikTok δεν έχει δώσει απαντήσεις σε σχετικό αίτημα σχολιασμού.
«Οι άνθρωποι προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο του περιεχομένου που βλέπουν και της διαδικτυακής τους εμπειρίας», λέει η Μάντοξ. «Αυτό αντιπροσωπεύει την κούραση που νιώθουν απέναντι στις αλγοριθμικές ροές περιεχομένου και τις ανησυχίες τους για τον ρόλο που παίζουν στη ζωή μας, καθορίζοντας τι βλέπουμε. Το διαδίκτυο είναι τόσο συντριπτικό. Κατά μία έννοια, τα Farlands αντιπροσωπεύουν την ελπίδα ότι έχεις βρει επιτέλους το τέλος του και έχεις φτάσει σε ένα σημείο όπου μπορείς πραγματικά να σταματήσεις».
TikTok Farlands: Όλα τα παλιά ξανά γίνονται καινούργια
Η συζήτηση για το άλλο «άκρο του διαδικτύου» κρύβει μία αντίφαση, καθώς στόχος της «εισόδου» στα Farlands είναι η ανακάλυψη βίντεο που δύσκολα θα βρει κάποιος. Ορισμένα είναι πράγματι παράξενα και δημιουργούνται από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν ή δεν ενδιαφέρονται για τους κανόνες των κοινωνικών δικτύων. Άλλα είναι σκόπιμα καλλιτεχνικά ή προκλητικά.
Ωστόσο, κάποια από αυτά τα υποτιθέμενα «σκοτεινά» βίντεο έχουν ήδη συγκεντρώσει εκατομμύρια προβολές. Και καθώς η δημοτικότητα του φαινομένου αυξάνεται, αρκετοί χρήστες δημιουργούν νέο περιεχόμενο προσαρμοσμένο στην τάση. Πλέον, είναι εύκολο να βρει κανείς τέτοια βίντεο αρκεί να αναζητήσει τον όρο «Farlands».
Οι χρήστες όμως υποστηρίζουν ότι αυτό δεν είναι το «αυθεντικό» φαινόμενο. Ένα πραγματικό βίντεο των Farlands δεν διαθέτει ετικέτες ή τίτλο και «σίγουρα όχι το hashtag Farlands», όπως σχολίασε ένας χρήστης σε σχετικό βίντεο.
Κάποιοι θεωρούν ότι ένα αυθεντικό βίντεο των Farlands θα λάβει μόλις 30 προβολές και θα προέρχεται από λογαριασμό χωρίς ακολούθους, προσβάσιμο μόνο σε όσους είναι αρκετά επίμονοι για να το ανακαλύψουν.
Παρότι τα TikTok Farlands είναι σχετικά νέο φαινόμενο, πολλές από τις ιδέες, τα memes, την αισθητική και ακόμη και τα ίδια τα βίντεο έχουν παλαιότερες ρίζες. Ένα μέρος του περιεχομένου αναβιώνει στοιχεία της εποχής των creepypasta, του είδους διαδικτυακών ιστοριών τρόμου που άνθησε στα πρώτα χρόνια του σύγχρονου ίντερνετ.
TikTok Farlands: Το περιεχόμενο τους λειτουργεί ως σχόλιο πάνω στην ίδια την τεχνολογία και τα social media
Πολλά βίντεο υιοθετούν την αισθητική των «deep fried memes», όπου οι εικόνες περνούν από αλλεπάλληλα φίλτρα μέχρι να γίνουν υπερβολικά παραμορφωμένες και ξεθωριασμένες, μία τάση που υπάρχει τουλάχιστον από το 2015. Παράλληλα, ήδη από το 2019 και το 2020 χρήστες συζητούσαν για τη «σκοτεινή πλευρά» του TikTok μέσω του λεγόμενου «Deeptok».
«Μοιάζει πραγματικά με ένα συνονθύλευμα από διαφορετικά στοιχεία που προέρχονται από ολόκληρη την ιστορία του διαδικτύου», λέει ο Γουόκερ. «Κάτι εξειδικευμένο, κάπως ανατριχιαστικό και κάπως παράξενο».
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει και κάτι καινούργιο. Μεγάλο μέρος του δημοφιλούς περιεχομένου που συνδέεται με τα Farlands λειτουργεί ως σχόλιο πάνω στην ίδια την τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Σέιν Μουρ, γνωστός ως @smoorel8r, δημιουργεί βίντεο που ξεκινούν ως τυπικές κριτικές φαγητού του TikTok, πριν η εικόνα αρχίσει να καταρρέει σαν κατεστραμμένο αρχείο βίντεο, με σκηνές τρόμου να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται μέσα σε ψηφιακά σφάλματα.
Άλλοι δημιουργοί, όπως οι @realityisoptional.net και Λούκας Βιλμ, παράγουν βίντεο που θυμίζουν περισσότερο έργα βιντεοτέχνης μουσείων παρά περιεχόμενο κοινωνικών δικτύων. Αρκετοί δημιουργοί δήλωσαν ότι παρήγαγαν αυτού του είδους το περιεχόμενο πολύ πριν αρχίσει να συζητείται ο όρος Farlands.
Όταν ρωτήθηκε αν η κάλυψη του θέματος από ένα μεγάλο μέσο όπως το BBC κινδυνεύει να το κάνει λιγότερο «cool», ο Γουόκερ απάντησε: «Είναι ήδη mainstream. Αποτελεί σημαντικό μέρος της καθημερινής κατανάλωσης περιεχομένου για αρκετούς ανθρώπους». Με άλλα λόγια, οι πιο «ψαγμένοι» χρήστες πιθανότατα έχουν ήδη προχωρήσει στην επόμενη τάση.
Ωστόσο, στη συζήτηση γύρω από τα Farlands παραμένει η αίσθηση ότι συμβαίνει κάτι ανατρεπτικό, ειδικά όταν οι χρήστες ανακαλύπτουν τρόπους να επηρεάζουν ή να παρακάμπτουν τους αλγόριθμους.
«Αντιτίθεται στη λογική του τι θεωρείται καλό περιεχόμενο», λέει η Μάντοξ. «Το TikTok έχει συγκεκριμένες προτιμήσεις. Το Instagram επίσης. Τα Farlands πηγαίνουν κόντρα σε αυτές».
Βέβαια, αξίζει να θυμόμαστε ότι αν όλο αυτό κάνει τους χρήστες να περνάνε περισσότερο χρόνο στο TikTok, τότε εξυπηρετεί ακριβώς τον στόχο της εταιρείας.
Όπως κι αν το δει κανείς, τα Farlands αποτελούν μέρος μίας ευρύτερης τάσης. Εδώ και χρόνια, άνθρωποι στρέφονται σε απλά κινητά τηλέφωνα, οι αναλογικές φωτογραφικές μηχανές και τα ενσύρματα ακουστικά γνωρίζουν αναβίωση, ενώ η αντίδραση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει τόσο έντονη που ακόμη και ο Πάπας έχει τοποθετηθεί δημόσια γι’ αυτήν.
Γενικότερα, φαίνεται να αναπτύσσεται στην κοινωνία ένα υπόγειο κύμα τεχνολογικής αμφισβήτησης. Ίσως πρόκειται απλώς για μια ενδιαφέρουσα ιστορική παρένθεση. Ίσως όμως να αποτελεί και ένδειξη για όσα έρχονται μελλοντικά.
Με πληροφορίες από BBC
