Η απόφαση των Ισλανδών πριν μερικές εβδομάδες, να απορρίψουν την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση έφερε ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα: πώς εντάσσεται τελικά μια χώρα στην ΕΕ;
Από τα κριτήρια που πρέπει να πληροί έως τις πολυετείς διαπραγματεύσεις και την τελική έγκριση από όλα τα κράτη-μέλη, η διαδικασία είναι σύνθετη και μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια.
Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στην πρόοδο κάθε υποψήφιας χώρας και προϋποθέτει την ευθυγράμμισή της με τις αξίες και τη νομοθεσία της ΕΕ. Κάθε ευρωπαϊκή χώρα μπορεί να υποβάλει αίτηση ένταξης, αρκεί να πληροί τα λεγόμενα Κριτήρια της Κοπεγχάγης, τα οποία θεσπίστηκαν το 1993. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν τη λειτουργία σταθερών δημοκρατικών θεσμών, τον σεβασμό του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια λειτουργική οικονομία της αγοράς και την ικανότητα εφαρμογής του συνόλου της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιδιότητα του κράτους-μέλους. Αφού διαπιστωθεί ότι πληρούνται οι βασικές προϋποθέσεις, ξεκινούν επίσημα οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ, ώστε η χώρα τεθεί υποψήφια προς ένταξη.
Ένταξη στην ΕΕ: Η διαδικασία αξιολόγησης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρχίζει με μια διαδικασία αξιολόγησης (screening), προκειμένου να εξετάσει τον βαθμό στον οποίο θεωρείται έτοιμη η υποψήφια χώρας. Στη συνέχεια, η χώρα καλείται να υιοθετήσει την ευρωπαϊκή νομοθεσία και, όπου απαιτείται, να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις σε 35 διαπραγματευτικά κεφάλαια, τα οποία οργανώνονται σε έξι θεματικές ενότητες. Αυτές καλύπτουν, μεταξύ άλλων, το κράτος δικαίου, τη δημόσια διοίκηση, τη λειτουργία της οικονομίας, τα θεμελιώδη δικαιώματα, την ενιαία αγορά, την ανταγωνιστικότητα, την πράσινη μετάβαση, τη γεωργία, την πολιτική συνοχής και τις εξωτερικές σχέσεις.
Τα δύο τελευταία κεφάλαια, «Θεσμοί» και «Λοιπά ζητήματα», αφορούν θέματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και δεν εντάσσονται στις υπόλοιπες κατηγορίες. Κάθε διαπραγματευτικό κεφάλαιο ανοίγει ξεχωριστά και κλείνει προσωρινά μόνο όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο κρίνουν ότι η υποψήφια χώρα έχει σημειώσει επαρκή πρόοδο και έχει εφαρμόσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Όταν ολοκληρωθούν όλα τα κεφάλαια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί αν η χώρα είναι έτοιμη να γίνει μέλος της ΕΕ.
Στη συνέχεια απαιτείται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφόσον η απόφαση είναι θετική, τα κράτη-μέλη και η υποψήφια χώρα υπογράφουν και επικυρώνουν τη Συνθήκη Προσχώρησης. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια, αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να την επιταχύνει, ανάλογα με την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων και την πολιτική σταθερότητα κάθε χώρας. Παράλληλα, κάθε στάδιο απαιτεί ομόφωνη έγκριση από όλα τα κράτη-μέλη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ουγγαρία, που έχει μπλοκάρει επανειλημμένα τον δρόμο για την Ουκρανία, παρότι η τελευταία απέκτησε καθεστώς υποψήφιας χώρας το 2022.
Με πληροφορίες από Euronews
