Πωλείται σε μικρές συσκευασίες των 10 χαπιών, μοιάζει με ένα συνηθισμένο παυσίπονο και μπορεί κανείς να το βρει εύκολα σε υπαίθρια περίπτερα και φαρμακεία δρόμου στη δυτική Αφρική.
Όμως πίσω από αυτά τα χάπια κρύβεται μία από τις πιο ανησυχητικές υγειονομικές κρίσεις που εξελίσσονται σήμερα στην περιοχή, όπως αναδεικνύει με έρευνά του το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP News Agency).
Εκατομμύρια δισκία ταπενταδόλης, ενός ισχυρού συνθετικού οπιοειδούς που παράγεται κυρίως στην Ινδία, κατηγορούνται ότι τροφοδοτούν ένα νέο κύμα εξάρτησης σε χώρες όπως η Νιγηρία, η Σιέρα Λεόνε και η Γκάνα.
Millions of tapentadol tablets from India are helping drive a deadly opioid epidemic ravaging the region, with officials and researchers telling AFP that they are also being added to the “zombie drug” kush.
The cheap pills are so strong that no regulatory authority in the world… pic.twitter.com/rGdJuwWkjK
— AFP News Agency (@AFP) May 14, 2026
Το ινδικό φάρμακο χρησιμοποιείται για την παραγωγή του «ναρκωτικού ζόμπι»
Σύμφωνα με έρευνα του AFP, τα συγκεκριμένα χάπια χρησιμοποιούνται πλέον ακόμη και στην παραγωγή του λεγόμενoυ «kush», του ναρκωτικού που έχει αποκτήσει τη φήμη «zombie drug» λόγω της ακραίας σωματικής και ψυχικής κατάρρευσης που προκαλεί στους χρήστες.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κατάσταση εξελίσσεται σε μείζονα ανθρωπιστική κρίση.
Χαρακτηριστικά, στη Φριτάουν, πρωτεύουσα της Σιέρα Λεόνε, οι αρχές κάνουν λόγο για καθημερινή περισυλλογή πτωμάτων από δρόμους, αγορές και παραγκουπόλεις.
Ο επικεφαλής ψυχικής υγείας του υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας της χώρας, Άνσου Κόνε, δήλωσε στο AFP ότι περισσότεροι από 400 άνθρωποι βρέθηκαν νεκροί μέσα σε τρεις μήνες μόνο στην πρωτεύουσα.
Όπως εξηγεί, η ταπενταδόλη συχνά αλέθεται και αναμειγνύεται με το kush, ένα εξαιρετικά εθιστικό κοκτέιλ ουσιών που εξαπλώνεται ραγδαία στη δυτική Αφρική. Η κρίση είναι τόσο σοβαρή ώστε τόσο η Λιβερία όσο και η Σιέρα Λεόνε έχουν ήδη κηρύξει κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης λόγω του kush.
Indian opioid tablets, addiction and the rise of West Africa’s ‘zombie drug’ crisis | EXPLAINER #drugaddiction #India #WestAfrica #ZombieDrug #newshttps://t.co/pCqUr5clT6
— Mathrubhumi English (@mathrubhumieng) May 14, 2026
Πώς η Ινδία έγινε κέντρο εξαγωγής
Το AFP επισκέφθηκε αυτοσχέδια κέντρα αποτοξίνωσης, όπου εξαρτημένοι παραμένουν αλυσοδεμένοι για μήνες στην προσπάθεια απεξάρτησης. Σύμφωνα με τις αρχές, περίπου το 90% όσων εισάγονται στα λιγοστά επίσημα κέντρα αποκατάστασης έχουν κάνει χρήση kush αναμεμειγμένου με ταπενταδόλη ή άλλα ισχυρά οπιοειδή.
Η Ινδία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός γενόσημων φαρμάκων στον κόσμο. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο επίκεντρο διεθνών ανησυχιών για την ανεξέλεγκτη εξαγωγή ισχυρών οπιοειδών προς αφρικανικές χώρες.
Η κυβέρνηση της χώρας είχε ανακοινώσει από το 2025 πολιτική «μηδενικής ανοχής» απέναντι στο παράνομο εμπόριο τέτοιων ουσιών, μετά από αποκαλύψεις ότι συνδυασμοί ταπενταδόλης και μυοχαλαρωτικών προκαλούσαν σοβαρά προβλήματα εξάρτησης στη Γκάνα.
Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα του AFP, η εξαγωγή καθαρής ταπενταδόλης συνεχίζεται κανονικά.
Τελωνειακά στοιχεία δείχνουν ότι κάθε μήνα αποστέλλονται από την Ινδία προς τη δυτική Αφρική φορτία αξίας εκατομμυρίων δολαρίων. Πολλά από τα σκευάσματα έχουν τόσο υψηλή περιεκτικότητα που ούτε η ίδια η Ινδία επιτρέπει κανονικά την κυκλοφορία τους χωρίς ειδική άδεια.
Σε αρκετές περιπτώσεις, τα φορτία δηλώνονταν μάλιστα ως «αβλαβή φάρμακα για ανθρώπινη κατανάλωση».
Η έρευνα συνέδεσε κατασχεμένα χάπια σε αφρικανικές χώρες με συγκεκριμένες ινδικές φαρμακευτικές εταιρείες, μέσω αριθμών αδειών παραγωγής που υπήρχαν στις συσκευασίες.
Millions of tapentadol tablets from #India are helping drive a deadly opioid epidemic ravaging across west #Africa, including Nigeria, Sierra Leone and Ghana.
The cheap pills are so strong that no regulatory authority in the world has approved them. https://t.co/WkEBiLIdae— SAMRIBackup (@SamriBackup) May 14, 2026
«Δουλεύουν» με το χάπι για να αντέξουν
Παρότι το φάρμακο χρησιμοποιείται πλέον και ως ναρκωτικό, πολλοί άνθρωποι στη δυτική Αφρική το λαμβάνουν αρχικά, για να μπορέσουν να αντέχουν -σωματικά- εξαντλητικές δουλειές.
Οδηγοί μοτοταξί, εργάτες σε αγορές, μεταφορείς και εργάτες ορυχείων χρησιμοποιούν την ταπενταδόλη ως «ενισχυτικό αντοχής»: «Μού δίνει δύναμη να δουλεύω μέρα και νύχτα», είπε στο AFP οδηγός μοτοταξί στη Σιέρα Λεόνε. «Χωρίς αυτό δεν μπορώ να επιβιώσω».
Οι ειδικοί εξηγούν ότι σε περιοχές ακραίας φτώχειας, τα χάπια χρησιμοποιούνται ακόμη και ως υποκατάστατο τροφής, καθώς μειώνουν την όρεξη και βοηθούν τους ανθρώπους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς να τρώνε.
Αξιοσημείωτο είναι ότι στη Νιγηρία, τα οπιοειδή αποτελούν πλέον τη δεύτερη πιο διαδεδομένη ουσία μετά την κάνναβη. Ενδεικτικά, οι νιγηριανές αρχές κατάσχεσαν περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια χάπια υψηλής περιεκτικότητας μόνο μέσα στο 2023 και το 2024.
Σύμφωνα με την υπηρεσία δίωξης ναρκωτικών της χώρας, εγκληματικές οργανώσεις, συμμορίες απαγωγέων αλλά και τζιχαντιστές της Μπόκο Χαράμ χρησιμοποιούν επίσης τα χάπια.
Ως προς την ουσία, η ταπενταδόλη συχνά πωλείται στους δρόμους ως τραμαδόλη, παρόλο που οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι δύο έως τρεις φορές ισχυρότερη και σημαντικά πιο επικίνδυνη. Πολλά χάπια κυκλοφορούν με εμπορικές ονομασίες όπως «TramaKing», «Super Royal 200» ή «Tamol-X», δίνοντας την εντύπωση κανονικού φαρμάκου.
«Οι καταναλωτές στη δυτική Αφρική είναι πολύ πιο ευάλωτοι, γιατί δεν υπάρχει επαρκής κρατικός έλεγχος», εξηγεί ο ανθρωπολόγος Άξελ Κλάιν. Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η χαλαρή εποπτεία και οι περιορισμένοι έλεγχοι επιτρέπουν σε ορισμένες εταιρείες να εξάγουν προϊόντα που θεωρούνται προβληματικά ή επικίνδυνα.
Αφρική: Ακόμη και παιδιά παίρνουν τα χάπια
Αυτό που ανησυχεί περισσότερο τις αρχές είναι ότι η χρήση έχει εξαπλωθεί πλέον και σε μαθητές. Σύμφωνα με τον Άνσου Κόνε, παιδιά δημοτικού και φοιτητές σπάνε τα χάπια σε μικρότερα κομμάτια και τα αναμειγνύουν με ενεργειακά ποτά.
Το γεγονός ότι η ταπενταδόλη εμφανίζεται ως «φάρμακο» κάνει πολλούς χρήστες να μην αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο: «Ακόμη και άνθρωποι που ζητούν βοήθεια μάς λένε “σταμάτησα το kush, τώρα παίρνω μόνο τα χάπια ταπενταδόλης”», λέει ο Κόνε. «Δεν θεωρούν ότι αυτό είναι πρόβλημα για την υγεία τους».
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κρίση των οπιοειδών στη δυτική Αφρική θυμίζει πλέον όλο και περισσότερο την επιδημία που έπληξε τις Ηνωμένες Πολιτείες τις προηγούμενες δεκαετίες, με τη διαφορά ότι σε πολλές αφρικανικές χώρες τα συστήματα υγείας και οι μηχανισμοί ελέγχου είναι ακόμη πιο αδύναμοι.
Με πληροφορίες από AFP News Agency
