Σύμφωνα με έρευνα, τουλάχιστον 3,3 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν θύματα δουλείας στην Ολλανδία κατά τη διάρκεια του διατλαντικού δουλεμπορίου – αριθμός πάνω από πέντε φορές μεγαλύτερος από τα 600.000 που χρησιμοποιείται ευρέως στα ιστορικά βιβλία και αναφέρεται σε λόγους μεταμέλειας του βασιλιά και των πολιτικών.
Ο βασιλιάς Γουλιέλμος-Αλέξανδρος αναφέρθηκε στους περισσότερους από 600.000 ανθρώπους που μεταφέρθηκαν από την Αφρική με ολλανδικά πλοία για να πωληθούν ως σκλάβοι, όταν ζήτησε συγγνώμη πριν από τρία χρόνια για τον ρόλο της Ολλανδίας στο διατλαντικό δουλεμπόριο.
Το 2022, ο τότε πρωθυπουργός, Μαρκ Ρούτε, ανέφερε τον αριθμό αυτό όταν ζήτησε συγγνώμη για «τις πράξεις του ολλανδικού κράτους στο παρελθόν».
Ωστόσο, σύμφωνα με ένα βιβλίο του Ολλανδού ερευνητικού δημοσιογράφου Λέεντερτ φαν ντερ Φαλκ, ο ευρέως αποδεκτός αυτός αριθμός αποτελεί σοβαρή υποτίμηση του αριθμού των θυμάτων της ολλανδικής δουλείας, καθώς ο σωστός αριθμός κυμαίνεται μεταξύ 3,3 και 5,3 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Οι αριθμοί «αποκαλύπτουν»
Ο φαν ντερ Φαλκ ανέφερε ότι ο αριθμός των 600.000 δεν έλαβε υπόψη όλες τις περιοχές όπου οι Ολλανδοί αποίκισαν ή υποδούλωσαν ανθρώπους, ούτε την πλήρη χρονική περίοδο της εμπλοκής της χώρας, ούτε περιλάμβανε πολλούς που γεννήθηκαν σε κατάσταση δουλείας. Επίσης, δεν έλαβε υπόψη τους αυτόχθονες πληθυσμούς που συνάντησαν οι Ολλανδοί σε ορισμένες από τις χώρες που αποίκισαν και αργότερα υποδούλωσαν.
Για την Πέγκι Μπράντον, μια εξέχουσα πολιτιστική προσωπικότητα με καταγωγή από το Σουρινάμ και επιμελήτρια του Εθνικού Μουσείου της Δουλείας των Κάτω Χωρών —το οποίο βρίσκεται υπό κατασκευή—, οι αριθμοί έχουν σημασία. «Αυτό που με στενοχωρεί είναι ότι δεν μιλάμε ποτέ για τους ανθρώπους που έζησαν, γενιά με γενιά, μέσα σε αυτό το σύστημα δουλείας», είπε. «Δεν μιλάμε για τους ανθρώπους που μερικές φορές σκότωναν τα μικρά τους παιδιά επειδή δεν ήθελαν να μεγαλώσουν στη δουλεία».
«Επιστρέφουμε στο γεγονός ότι αυτοί ήταν ανθρώπινα όντα. Και κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να γίνεται ορατός και να γίνεται γνωστός. Δεν γνωρίζουμε τα ονόματά τους. Και για πολύ καιρό δεν τους μετράγαμε», είπε η Μπράντον.
Το βιβλίο του φαν ντερ Φαλκ, του οποίου ο τίτλος μεταφράζεται ως «Ξεχασμένοι τόποι, Ξεχασμένοι Άνθρωποι – Ένας Άτλας της Ολλανδικής Ιστορίας της Δουλείας», χρησιμοποιεί υπολογισμούς και δημογραφική έρευνα κυρίως από το Πανεπιστήμιο Radboud, ένα ερευνητικό ίδρυμα υψηλού κύρους στις Κάτω Χώρες.
Ο Ματίας φαν Ρόσουμ, καθηγητής αποικιοκρατίας στο Πανεπιστήμιο Radboud και στο Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Ιστορίας, δήλωσε ότι τα νέα στοιχεία βασίζονται σε συνεχιζόμενη έρευνα για την ολλανδική ιστορία, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης που εξετάζει το δουλεμπόριο στην Ασία.
«Τα νέα στοιχεία… δικαίως μετατοπίζουν το ζήτημα από τη στενή εστίασή του στον αριθμό των σκλάβων που μετακινήθηκαν άμεσα μέσω του εμπορίου σκλάβων, ώστε να συμπεριλάβει και εκείνους τους σκλάβους που γεννήθηκαν σε κατάσταση δουλείας ή υποδουλώθηκαν με άλλους τρόπους σε περιφερειακό πλαίσιο, όπως μέσω της υποδούλωσης αυτοχθόνων κοινοτήτων», ανέφερε.
Πότε πρέπει να ολοκληρώνεται η μελέτη της δουλείας στην Ολλανδία
Ο υπολογισμός του φαν ντερ Φαλκ λαμβάνει υπόψη χώρες όπως η Νότια Αφρική, η Ινδία και η Σρι Λάνκα, οι οποίες ήταν όλες σημαντικές ολλανδικές αποικίες ή κέντρα δουλεμπορίου πριν καταληφθούν από την Αγγλία. Περιλαμβάνει επίσης περιοχές της Καραϊβικής που δεν είχαν καλυφθεί προηγουμένως, όπως η Γουιάνα και το Τομπάγκο, οι οποίες, όπως ανέφερε, «αποτελούσαν πολύ σημαντικές ολλανδικές κτήσεις μέχρι την επίσημη μετάβαση στην Αγγλία το 1814».
Ο φαν ντερ Φαλκ υποστηρίζει επίσης ότι η περίοδος που εξετάζεται θα πρέπει να ξεκινά από το 1595 και όχι από το 1630, όπως είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως στους υπολογισμούς. Η ημερομηνία λήξης, όπως υποστηρίζει το βιβλίο του, δεν θα πρέπει να είναι η 1η Ιουλίου 1863, όταν καταργήθηκε η δουλεία στις Κάτω Χώρες, αλλά το 1914, όταν η ολλανδική δουλεία έληξε τελικά σε ορισμένες περιοχές της Ινδονησίας.
Ο Κόεν φαν Γκάλεν, αναπληρωτής καθηγητής αποικιακής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Radboud, δήλωσε ότι ο υπολογισμός του φαν ντερ Φαλκ αποτελεί «ακαθόριστη εκτίμηση», αλλά «παρέχει για πρώτη φορά μια ένδειξη του συνολικού αριθμού των θυμάτων της δουλείας σε όλες τις ολλανδικές αποικίες συνολικά».
Είπε: «Με βάση αυτή την εργασία, θα μπορούσαν να γίνουν παρόμοιοι υπολογισμοί και για τη βρετανική αυτοκρατορία και άλλες αποικιακές αυτοκρατορίες. Τέτοιες εκτιμήσεις θα παρείχαν, για πρώτη φορά, μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του συνολικού αριθμού των ανθρώπων παγκοσμίως που υπήρξαν θύματα της αποικιακής δουλείας».
Με πληροφορίες από Guardian
