Τα νέα από το Βελεστίνο και τον Δήμο Ρήγα Φεραίο

Cybersecurity Act 2.0: Η ασφάλεια των δικτύων και το τίμημα για τις επενδύσεις


Η κυβερνοασφάλεια έπαψε προ πολλού να είναι υπόθεση των τμημάτων πληροφορικής.

Με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα Πράξη για την Κυβερνοασφάλεια (Cybersecurity Act 2.0 – CSA2), που παρουσιάστηκε στις 20 Ιανουαρίου 2026 και βρίσκεται στη συνήθη νομοθετική διαδικασία, μετατρέπεται σε παράγοντα που επηρεάζει ευθέως κεφαλαιακές δαπάνες, επιλογές προμηθευτών, περιθώρια κέρδους και, τελικά, την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ψηφιακής οικονομίας.

Τις οικονομικές και επιχειρησιακές συνέπειες του υπό διαμόρφωση πλαισίου εξετάζει μελέτη του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Κυβερνοασφάλεια και Τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης» του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Η μελέτη εκπονήθηκε υπό την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Χρήστου Ξενάκη, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Κυβερνοασφάλειας. Το συμπέρασμά της δεν είναι ότι η Ευρώπη χρειάζεται λιγότερη ασφάλεια. Είναι ότι η πρόταση, όπως είναι σήμερα διατυπωμένη, αφήνει αναπάντητο το κρισιμότερο ερώτημα: πώς θα κατανεμηθεί το κόστος της.

Ο Χρ. Ξενάκης.

Ένα ενιαίο «νόμισμα» εμπιστοσύνης

Τα θετικά της πρότασης δεν είναι αμελητέα. Το CSA2 επιχειρεί να αντικαταστήσει το σημερινό «μωσαϊκό» εθνικών απαιτήσεων με κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο πιστοποίησης προϊόντων και υπηρεσιών τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Ο ENISA θα καταρτίζει τα σχήματα πιστοποίησης, η Επιτροπή θα τα εγκρίνει και διαπιστευμένοι φορείς θα εκδίδουν πιστοποιητικά με ισχύ σε όλη την ΕΕ. Τα κράτη-μέλη δεν θα έχουν δυνατότητα προσθήκης «εθνικών απαιτήσεων» σε πεδία που καλύπτει ήδη το ευρωπαϊκό σχήμα πιστοποίησης.

Για έναν κατασκευαστή, αυτό θα σημαίνει χαμηλότερο κόστος πρόσβασης σε 27 αγορές. Η πιστοποίηση κατ’ αρχήν θα είναι εθελοντική ενώ οι απαιτήσεις θα κλιμακώνονται ανάλογα με το προϊόν και τη χρήση του. Για πρώτη φορά θα μπορεί να πιστοποιείται και η συνολική ωριμότητα μιας επιχείρησης στην κυβερνοασφάλεια. Θα διευκολύνει επίσης την απόδειξη συμμόρφωσης με την Πράξη για την Κυβερνοανθεκτικότητα (CRA), χωρίς όμως να σημαίνει ότι εξασφαλίζει αυτόματα αυτή τη συμμόρφωση.

Από την τεχνική αξιολόγηση στο κριτήριο της χώρας

Ένα σημαντικό διακύβευμα, πάντως, εντοπίζεται στην εφοδιαστική αλυσίδα εξοπλισμού τεχνολογίας. Οι οντότητες της Οδηγίας NIS2, δηλαδή τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, cloud, χρηματοπιστωτικός τομέας και άλλοι κλάδοι, θα πρέπει να αξιολογούν την εξάρτησή τους από τους λεγόμενους προμηθευτές «υψηλού κινδύνου». Θα πρέπει επίσης να συμμορφώνονται με μέτρα που θα ορίζονται με εκτελεστικές πράξεις. Τα μέτρα αυτά θα εκτείνονται από απαιτήσεις διαφάνειας και ελέγχους τρίτων έως την απαγόρευση χρήσης λειτουργικού εξοπλισμού σε κρίσιμα στοιχεία υποδομών. Η αξιολόγηση δεν θα περιορίζεται μόνο στα τεχνικά χαρακτηριστικά. Θα συνεκτιμώνται το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η χώρα έδρας και το νομικό περιβάλλον του προμηθευτή, ενώ η Επιτροπή επιδιώκει να μπορεί να χαρακτηρίζει τρίτες χώρες ως «υψηλού κινδύνου». Οι προμηθευτές υπάρχει πρόθεση να αποκλείονται τόσο από δημόσιες συμβάσεις, όσο και από προγράμματα χρηματοδοτούμενα από Ευρωπαϊκά κονδύλια, για κρίσιμο εξοπλισμό ΤΠΕ.

Η μελέτη του Πανεπιστημίου Πειραιώς και του Ελληνικού Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας αξιολογεί το περίγραμμα αυτό ως ασαφές και επιδεκτικό πολλαπλών ερμηνειών. Για τις αγορές, η ασάφεια μεταφράζεται σε επενδυτική αβεβαιότητα, ενώ λιγότεροι διαθέσιμοι προμηθευτές μπορεί να οδηγήσουν σε ασθενέστερο ανταγωνισμό και ακριβότερο εξοπλισμό.

Παράλληλα, το ποιον προμηθευτή επιλέγει ένα κράτος για τα δίκτυά του ήταν έως σήμερα απόφαση που στηριζόταν κατά βάση σε εθνικά κριτήρια. Τώρα επιδιώκεται η αρμοδιότητα αυτή να μεταφερθεί στις Βρυξέλλες, και τα κράτη-μέλη να περιοριστούν σε εποπτικό ρόλο. Κατά τη μελέτη, η μετατόπιση αυτή εγείρει ζήτημα σε σχέση με την αρχή της εθνικής κυριαρχίας, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο λογαριασμός των τηλεπικοινωνιακών δικτύων

Όπως φαίνεται το μεγαλύτερο βάρος θα σηκώσει ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών. Για τα δίκτυα κινητής, η πρόταση προβλέπει σταδιακή αντικατάσταση του εξοπλισμού προμηθευτών «υψηλού κινδύνου» εντός 36 μηνών από τη δημοσίευση του σχετικού καταλόγου. Η εκτίμηση επιπτώσεων που εκπόνησε η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξετάζει ένα συγκεκριμένο σενάριο αντικατάστασης εξοπλισμού 5G. Αυτό υπολογίζει το κόστος από 3,4 έως 4,3 δισ. ευρώ ετησίως, δηλαδή 10,2 έως 12,9 δισ. ευρώ σε ορίζοντα τριετίας.

Το μέγεθος αυτό πρέπει να διαβαστεί με προσοχή. Αφορά σε ένα σενάριο, όχι στο συνολικό κόστος εφαρμογής. Το συνολικό κόστος μπορεί να αποδειχθεί πολλαπλάσιο αν συνυπολογιστούν η εγκατάσταση, η εκπαίδευση προσωπικού, η διαλειτουργικότητα με τον υφιστάμενο εξοπλισμό και η αναθεώρηση συμβάσεων. Ο κλάδος, πάντως, κάνει λόγο για κόστος έως 40 δισ. ευρώ, επικαλούμενος μελέτη του Διεθνούς Συνδέσμου Παρόχων Κινητής (GSMA). Σε κοινή δήλωσή τους, οι επικεφαλής 17 ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών ομίλων υπενθυμίζουν ότι ο κλάδος επενδύει περίπου 64 δισ. ευρώ τον χρόνο. Να σημειωθεί ότι ο GSMA αναφέρει ότι απαιτούνται επενδύσεις επιπλέον 475 δισ. ευρώ για να εξασφαλίσει η Ευρώπη δίκτυα κινητής παγκόσμιου επιπέδου. Με βάση αυτές τις ενδείξεις θα πρέπει να υπολογιστεί και το κόστος ευκαιρίας. Αν ένα μέρος των κεφαλαίων κατευθυνθεί σε υποχρεωτική αντικατάσταση εξοπλισμού που λειτουργεί κανονικά, με κριτήρια κατά βάση μη τεχνικά, αυτό θα «κοπεί» από επενδύσεις που θα βελτίωναν υποδομές 5G – 6G, δίκτυα gigabit, υποθαλάσσια καλώδια και άλλες τεχνολογίες αιχμής.

Ποιος θα αναλάβει το κόστος;

Η πρόταση δεν παρέχει πρόβλεψη για κάποιον γενικό, εγγυημένο μηχανισμό αποζημίωσης για τον εξοπλισμό που ενδέχεται να αποσυρθεί. Επομένως, το βάρος περνά στους παρόχους. Η Επιτροπή εξετάζει και ένα υποθετικό σενάριο όπου όλο το κόστος μετακυλίεται στους συνδρομητές. Στο σενάριο αυτό υπολογίζει επιβάρυνση 6,5 έως 8,3 ευρώ ανά συνδρομητή

ετησίως για τρία χρόνια, αν και ίδια θεωρεί απίθανο να συμβεί κάτι τέτοιο. Αρκεί άραγε η εκτίμηση αυτή να καθησυχάσει τους καταναλωτές; Ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών έχει ήδη πιεσμένα περιθώρια, οπότε είναι αναμενόμενο ό,τι δεν περάσει στα τηλεπικοινωνιακά τέλη να αφαιρεθεί από τα επενδυτικά προγράμματα. Σε κάθε περίπτωση ο καταναλωτής θα το πληρώσει έμμεσα, μέσω της επιβράδυνσης στην ανάπτυξη δικτύων και υπηρεσιών.

Η επόμενη ημέρα για τις επιχειρήσεις

Το τελικό κείμενο θα κριθεί σε τέσσερα σημεία: τα (τεχνικά και μη-τεχνικά) κριτήρια αξιολόγησης των προμηθευτών, τα περιθώρια εθνικής επιλογής εξοπλισμού, τη διάρκεια των μεταβατικών περιόδων σε περίπτωση που απαιτηθεί αντικατάσταση εξοπλισμού και την κατανομή του κόστους.

Η Ευρώπη ορθά επιδιώκει ασφαλέστερες ψηφιακές υποδομές. Χρειάζονται όμως μέτρα αναλογικά προς τον πραγματικό κίνδυνο και τις διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις. Χρειάζεται επίσης μια σαφή απάντηση στο ερώτημα που η πρόταση αφήνει ανοιχτό: ποιος θα πληρώσει τα πιθανά κόστη; Διαφορετικά, η ψηφιακή ασφάλεια κινδυνεύει να πληρωθεί με τίμημα την ανταγωνιστικότητα και την επιβράδυνση ανάπτυξης των υπηρεσιών προς τον καταναλωτή.



Πηγή: www.naftemporiki.gr