Από τα παλιά Nokia έως τη μαγνητική ταινία και τους χάρτες: Η «απαρχαιωμένη» τεχνολογία νικά τους χάκερς

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, των cloud υποδομών και των διαρκών κυβερνοεπιθέσεων, η πιο απροσδόκητη τάση στην ασφάλεια δεν είναι μια νέα εφαρμογή ή ένας ισχυρότερος αλγόριθμος. Είναι η επιστροφή στην παλιά τεχνολογία.

Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια, αεροπορικές αρχές και ακόμη και στρατιωτικές δυνάμεις διαπιστώνουν ότι ορισμένα εργαλεία τα οποία η Gen Z χαρακτηρίζει «απαρχαιωμένα» και «ξεπερασμένα», αποδεικνύονται πιο ανθεκτικά, ακριβώς επειδή κανείς δεν ασχολείται πια να τα χακάρει.

Η θεωρία της «ασφάλειας μέσω παλαιότητας»

Ο Φινλανδός ειδικός κυβερνοασφάλειας Μίκο Χίπονεν χρησιμοποιούσε επί χρόνια το Eudora, ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που είχε πάψει προ πολλού να υποστηρίζεται. Όχι επειδή ήταν πιο ασφαλές – κάθε άλλο. Αλλά επειδή οι κυβερνοεγκληματίες είχαν στραφεί αλλού.

Ο ίδιος περιγράφει αυτή τη λογική ως «security by antiquity» ή «ασφάλεια μέσω παλαιότητας»: όσο λιγότερο χρησιμοποιείται ένα σύστημα, τόσο μικρότερο είναι το κίνητρο για έναν χάκερ να επενδύσει χρόνο και πόρους για να το παραβιάσει.

Η βασική αρχή παραμένει ότι το ενημερωμένο λογισμικό είναι η καλύτερη επιλογή. Ωστόσο, όταν μια τεχνολογία χρησιμοποιείται από ελάχιστους ανθρώπους, συχνά βγαίνει από το στόχαστρο των μαζικών επιθέσεων.

Γιατί οι στρατοί επιστρέφουν στους χάρτες και τις πυξίδες

Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο τους υπολογιστές. Στον πόλεμο της Ουκρανίας, η εκτεταμένη παρεμβολή στα συστήματα GPS έχει αναγκάσει στρατιωτικές μονάδες να επαναφέρουν χάρτινους χάρτες, πλαστικοποιημένα διαγράμματα και πυξίδες.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί στη στρατιωτική τεχνολογία, έναν χάρτη δεν μπορείς να τον μπλοκάρεις ηλεκτρονικά. Η λεγόμενη «αναλογική ανθεκτικότητα» έχει αποκτήσει νέα αξία σε ένα πεδίο μάχης όπου οι δορυφορικές επικοινωνίες γίνονται όλο και πιο ευάλωτες.

Παρόμοια επιλογή έκανε και η Ιρλανδία, η οποία αποφάσισε να διατηρήσει σε λειτουργία τους επίγειους ραδιοφάρους αεροναυτιλίας αντί να βασιστεί αποκλειστικά στο GPS, μετά τις συνεχείς παρεμβολές που καταγράφηκαν τα τελευταία χρόνια.

Το Nokia που νικούν τους χάκερ

Η ίδια φιλοσοφία εμφανίζεται και στην προσωπική τεχνολογία. Ορισμένοι ειδικοί αποφεύγουν τα smartphones και χρησιμοποιούν παλιά κινητά όπως το Nokia 9210.

Το λειτουργικό Symbian διαθέτει γνωστά κενά ασφαλείας. Όμως υπάρχει ένα παράδοξο: σχεδόν κανείς δεν γράφει πλέον κακόβουλο λογισμικό γι’ αυτό. Οι επιθέσεις επικεντρώνονται στα δισεκατομμύρια συσκευών Android και iPhone, όπου βρίσκεται το πραγματικό οικονομικό όφελος για τους κυβερνοεγκληματίες.

Πρόκειται για μια διαφορετική μορφή διαχείρισης ρίσκου: όχι απόλυτη ασφάλεια, αλλά μικρότερη πιθανότητα να αποτελέσει κάποιος στόχο.

Η μεγάλη επιστροφή της μαγνητικής ταινίας

Ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα βρίσκεται στα κέντρα δεδομένων. Οι μαγνητικές ταινίες, μια τεχνολογία που γεννήθηκε τη δεκαετία του 1950, όχι μόνο δεν εξαφανίστηκαν αλλά γνωρίζουν νέα άνθηση.

Οι λόγοι είναι δύο:

• προστατεύουν κρίσιμα αντίγραφα ασφαλείας από επιθέσεις ransomware,
• κοστίζουν πολύ λιγότερο από άλλες μορφές αποθήκευσης για τεράστιους όγκους δεδομένων.

Επειδή οι ταινίες μπορούν να αποσυνδεθούν πλήρως από τα δίκτυα, παραμένουν απρόσβλητες από πολλές κυβερνοεπιθέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι κυβερνήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και μεγάλοι οργανισμοί εξακολουθούν να αποθηκεύουν σε αυτές από ιατρικά γονιδιώματα μέχρι ολόκληρα τηλεοπτικά αρχεία.

Το μέλλον ίσως δεν είναι μόνο ψηφιακό

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η «απαρχαιωμένη» τεχνολογία δεν αποτελεί πανάκεια ούτε υποκαθιστά τα σύγχρονα συστήματα ασφαλείας. Όμως η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει κάτι διαφορετικό: όσο πιο ψηφιακός γίνεται ο κόσμος, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν οι αναλογικές εφεδρείες.

Σε μια εποχή όπου οι κυβερνοεπιθέσεις στοχεύουν τα πιο διαδεδομένα συστήματα, η μεγαλύτερη καινοτομία ίσως είναι τελικά… να κρατήσεις ζωντανό κάτι που όλοι οι άλλοι θεωρούσαν ξεπερασμένο.