Για περίπου δύο χιλιάδες χρόνια το ηφαίστειο των Μεθάνων φαινόταν ανενεργό. Δεν υπήρχε λάβα, εκρήξεις ή σύννεφα τέφρας και έμοιαζε σβηστό όπως πολλά άλλα ηφαίστεια σήμερα. Διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες από το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο τεχνολογίας της Ζυρίχης (ETH Zurich) ανακατασκεύασε την εσωτερική του ιστορία και κατέληξε σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα: ενώ στην επιφάνεια επικρατούσε ηρεμία τεράστιες ποσότητες μάγματος συσσωρεύονταν σταδιακά βαθιά στο εσωτερικό του.
Το ηφαίστειο των Μεθάνων ανήκει στο ηφαιστειακό τόξο του νότιου Αιγαίου, βρίσκεται στο δυτικό του άκρο και διαθέτει σημαντικό γεωθερμικό δυναμικό όχι όμως πλήρως ερευνημένο.
Το ηφαίστειο των Μεθάνων απαριθμεί τριάντα κρατήρες. Ο πιο γνωστός από τους κρατήρες του ηφαιστείου αυτού βρίσκεται βορειοδυτικά, πάνω από το χωριό της Καμένης Χώρας και δεν είναι πια ενεργός. Ο κρατήρας της Καμένης Χώρας έχει βάθος περίπου 50μ., διάμετρο 100μ. και το ανώτερο ύψος του κώνου είναι 425μ. Στη βορειοανατολική πλευρά του διακρίνονται άλλοι δυο – παρασιτικοί – κρατήρες.
Κρύσταλλοι ως «μάρτυρες» του παρελθόντος
Οι επιστήμονες μελέτησαν μικροσκοπικά ορυκτά που ονομάζονται ζιρκόνια. Αυτοί οι κρύσταλλοι σχηματίζονται μέσα στο μάγμα καθώς αυτό ψύχεται και λειτουργούν σαν φυσικά «αρχεία» καταγράφοντας πότε και υπό ποιες συνθήκες δημιουργήθηκαν. Αναλύοντας πάνω από 1.250 τέτοιους κρυστάλλους από μια περίοδο 700.000 ετών οι ερευνητές κατάφεραν να ανασυνθέσουν με μεγάλη ακρίβεια την «εσωτερική ζωή» του ηφαιστείου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το μάγμα παραγόταν σχεδόν συνεχώς κάτω από τα Μέθανα.
Υπήρχαν περίοδοι εκρήξεων αλλά και μία εξαιρετικά μεγάλη περίοδος ηρεμίας που διήρκεσε πάνω από 100.000 χρόνια. Όπως αποκαλύπτουν τα ζιρκόνια αυτή η «ήσυχη» περίοδος ήταν και εκείνη όπου η δραστηριότητα στο εσωτερικό ήταν στο αποκορύφωμά της γεγονός που οι ειδικοί αναφέρουν ως εντυπωσιακό.
Γιατί το μάγμα δεν φτάνει στην επιφάνεια
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το μάγμα ήταν ιδιαίτερα πλούσιο σε νερό. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κάτω από τα Μέθανα υπάρχει μια τεκτονική πλάκα που βυθίζεται μεταφέροντας νερό και ιζήματα στον μανδύα. Καθώς το μάγμα ανεβαίνει προς την επιφάνεια γίνεται κορεσμένο σε νερό, σχηματίζει φυσαλίδες και αρχίζει να κρυσταλλώνεται.
Αυτή η διαδικασία το κάνει πιο παχύρρευστο και λιγότερο κινητικό. Έτσι αντί να εκραγεί, «μπλοκάρει» σε βάθος. Παραδόξως όσο περισσότερο μάγμα παράγεται, τόσο λιγότερες εκρήξεις μπορεί να συμβούν επειδή το μάγμα δεν μπορεί να φτάσει στην επιφάνεια. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τέτοια «υπερυδάτινα» μάγματα μπορεί να είναι πολύ πιο συνηθισμένα σε ηφαίστεια ζωνών καταβύθισης απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
«Σβηστό» δεν σημαίνει ασφαλές
Το πιο σημαντικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ανησυχητικό: ένα ηφαίστειο που δεν έχει εκραγεί για δεκάδες χιλιάδες χρόνια δεν είναι απαραίτητα σβηστό. Μπορεί απλώς να συσσωρεύει ενέργεια για μια μελλοντική επανενεργοποίηση. Αυτό έχει σοβαρές συνέπειες για την εκτίμηση κινδύνου, ειδικά σε χώρες με πολλά ηφαίστεια όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ινδονησία και η Ιαπωνία.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η σύγχρονη παρακολούθηση είναι κρίσιμη. Μέθοδοι όπως καταγραφή σεισμών, παρακολούθηση παραμορφώσεων του εδάφους, μέτρηση εκπομπών αερίων, γεωφυσικές απεικονίσεις του υπεδάφους μπορούν να αποκαλύψουν αυτές τις «κρυφές» διεργασίες πριν εξελιχθούν σε επικίνδυνες εκρήξεις.
Με απλά λόγια, τα Μέθανα δείχνουν ότι η ηρεμία ενός ηφαιστείου μπορεί να είναι απατηλή και ότι η πραγματική δράση μπορεί να συμβαίνει εκεί που δεν τη βλέπουμε.
Naftemporiki.gr
