Tη ριζική αναμόρφωση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνδέοντας πλέον άμεσα τα οικονομικά οφέλη από την τιμολόγηση του άνθρακα με τις επενδύσεις στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Η πρόταση, η οποία παρουσιάστηκε σε σημερινή συνέντευξη Τύπου, προβλέπει ότι το 100% των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών που θα λαμβάνουν οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επανεπενδύεται στην Ευρώπη σε έργα απανθρακοποίησης, ενώ τα κράτημέλη θα υποχρεωθούν να διαθέτουν το 50% των εθνικών εσόδων τους από το ETS για τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης των βιομηχανικών κλάδων.
Παράλληλα, δημιουργείται η νέα Industrial Decarbonisation Bank, με χρηματοδότηση 100 δισ. ευρώ, καθώς και ειδικός επενδυτικός μηχανισμός (ETS Investment Booster) ύψους 30 δισ. ευρώ πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Οι αλλαγές στο ETS
Παρουσιάζοντας το πακέτο, ο Επίτροπος για το Κλίμα, Wopke Hoekstra, υποστήριξε ότι η αναθεώρηση του ETS δεν αποτελεί απλώς ένα περιβαλλοντικό μέτρο, αλλά μια συνολική βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη. «Μετατρέπουμε το ETS σε μια πραγματική μηχανή καινοτομίας και επενδύσεων», δήλωσε, προσθέτοντας ότι στόχος είναι να δημιουργηθούν «εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ νέων επενδύσεων στην ευρωπαϊκή επικράτεια».
Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι, παρά την επιτυχία του συστήματος στη μείωση των εκπομπών κατά 50% από το 2005 και τη δημιουργία εσόδων περίπου 270 δισ. ευρώ, η μέχρι σήμερα λειτουργία του παρουσίασε σοβαρές αδυναμίες. Όπως σημείωσε, πολλές επιχειρήσεις επένδυσαν στην πράσινη μετάβαση, όμως άλλες προτίμησαν να μεταφέρουν επενδύσεις εκτός Ευρώπης, ενώ λιγότερο από το 10% των εσόδων που εισπράττουν τα κράτημέλη από το ETS κατευθύνθηκε τελικά στη βιομηχανική απανθρακοποίηση. «Αυτό, κατά την άποψή μας, δεν μπορεί να συνεχιστεί», τόνισε χαρακτηριστικά.
Τα κίνητρα στις επιχειρήσεις και η ναυτιλία
Η Επιτροπή επιχειρεί ταυτόχρονα να ενισχύσει τα κίνητρα για τις επιχειρήσεις που έχουν ήδη επενδύσει στην πράσινη μετάβαση. Οι δωρεάν κατανομές δικαιωμάτων εκπομπών θα συνεχιστούν και μετά το 2030, μόνο όμως υπό την προϋπόθεση ότι οι επιχειρήσεις θα επενδύουν τα αντίστοιχα οφέλη σε έργα απανθρακοποίησης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Η δωρεάν κατανομή δεν σημαίνει δωρεάν χρήμα», ανέφερε ο Hoekstra, ξεκαθαρίζοντας ότι στόχος είναι να σταματήσει το φαινόμενο εταιρειών που εισέπρατταν δωρεάν δικαιώματα, τα ρευστοποιούσαν και αξιοποιούσαν τα έσοδα για επενδύσεις εκτός Ευρώπης.
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στη βιομηχανία. Η Επιτροπή προτείνει την επέκταση του ETS σε περισσότερους τομείς της οικονομίας. Στη ναυτιλία προβλέπεται σημαντική αύξηση των πόρων που επιστρέφουν στον κλάδο, καθώς και ένταξη περισσότερων λιμανιών της Νότιας Μεσογείου και του Ηνωμένου Βασιλείου, ώστε να αποτραπεί η καταστρατήγηση του συστήματος.
Στην αεροπορία, από το 2029 η τιμολόγηση του άνθρακα θα επεκταθεί σε όλες τις πτήσεις που προσγειώνονται σε ακτίνα 5.000 χιλιομέτρων από το γεωγραφικό κέντρο της Ευρώπης, ενώ για πρώτη φορά θα υπαχθούν στο ETS και τα ιδιωτικά αεροσκάφη. Επιπλέον, στο σύστημα θα ενταχθεί και η αποτέφρωση αστικών αποβλήτων, με στόχο την ενίσχυση της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας.
Το πλαίσιο
Το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο των προτάσεων παρουσίασε η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Teresa Ribera, η οποία υποστήριξε ότι η απανθρακοποίηση αποτελεί πλέον ταυτόχρονα οικονομική, βιομηχανική και γεωπολιτική επιλογή. «Η κλιματική αλλαγή σημαίνει καταστροφή για την οικονομία, την κοινωνία και τις υποδομές μας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «η απανθρακοποίηση είναι η καλύτερη οικονομική και στρατηγική ασφάλειας για την Ευρώπη». Με μία φράση που συμπυκνώνει τη φιλοσοφία του νέου πακέτου, σημείωσε ότι «το πράσινο είναι φθηνότερο και σοφότερο. Η εξάρτηση είναι ακριβή».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen, ο οποίος συνέδεσε την πρόταση με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όπως είπε, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ η Ευρώπη πλήρωσε περισσότερα από 50 δισ. ευρώ επιπλέον για την ενέργειά της «χωρίς να λάβει ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας». «Πρέπει να αντικαταστήσουμε τα μαύρα, ακριβά και ρυπογόνα μόρια με φθηνά, καθαρά και εγχώρια παραγόμενα ηλεκτρόνια», υπογράμμισε, προαναγγέλλοντας παράλληλα τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα και τον διπλασιασμό του βαθμού εξηλεκτρισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσα στα επόμενα χρόνια.
