Τον περασμένο μήνα, η πολιτοφυλακή των Χούθι στην Υεμένη ανακοίνωσε ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας. Τα σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια στην Ερυθρά Θάλασσα άλλαξαν πορεία προς τα βόρεια, με προορισμό το Γιανμπού και νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι επιθέσεις της οργάνωσης κατάφεραν να φτάσουν και εκεί.
Όμως το Γιανμπού δεν είναι απλώς ένα ακόμη σαουδαραβικό λιμάνι. Αποτελεί την ασφαλιστική δικλείδα του βασιλείου: εκεί καταλήγει ένας αγωγός που μεταφέρει σαουδαραβικό αργό στις διεθνείς αγορές χωρίς να περνά ποτέ από το Στενό του Ορμούζ. Η διαδρομή αυτή εξυπηρετεί πλέον πάνω από το 80% των περίπου 4,6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίων εξαγωγών της χώρας, ενώ το Ριάντ εργάζεται για να συνδέσει και άλλους παραγωγούς πετρελαίου του Κόλπου με τον ίδιο αγωγό. Οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν ήδη εγκαταλείψει και τις δύο διαδρομές, απόδειξη ότι οι Χούθι αποτελούν κεντρικό εργαλείο στην ικανότητα του Ιράν να μετατρέπει την παγκόσμια οικονομία σε όπλο, την ώρα που η Ουάσιγκτον δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις εξελίξεις.
Η παγκοσμιοποίηση εξαρτάται από έναν μικρό αριθμό κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων – το Στενό του Ορμούζ, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τη Διώρυγα του Σουέζ, τη Διώρυγα του Παναμά και τα Στενά της Ταϊβάν – και κανένα από αυτά δεν χρειάζεται να καταληφθεί για να αποκτήσει κάποιος μοχλό πίεσης. Η Ουάσιγκτον θεωρούσε επί μακρόν ότι, αν αυτές οι ευπάθειες γίνονταν αντικείμενο εκμετάλλευσης, αυτό θα γινόταν από την Κίνα ή τη Ρωσία. Αντί γι’ αυτό, οι Χούθι πρόλαβαν. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να τους αντιμετωπίζει κυρίως ως στρατιωτική απειλή, παραβλέποντας τη στρατηγική τους εξέλιξη, βασιζόμενη στη λανθασμένη υπόθεση ότι οι αντάρτικες οργανώσεις δεν αναπτύσσουν δικά τους συμφέροντα ούτε την υπομονή να τα επιδιώξουν.
Πριν από τον πόλεμο, από το Ορμούζ περνούσαν καθημερινά 130 έως 140 πλοία. Στις 11 Αυγούστου, η κίνηση είχε μειωθεί στα οκτώ, σύμφωνα με το Reuters. Η κίνηση στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μειώθηκε από 20 πλοία σε μόλις ένα. Λίγες ημέρες νωρίτερα, οι Χούθι είχαν πλήξει εγκαταστάσεις της Aramco στην Ερυθρά Θάλασσα, της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας της Σαουδικής Αραβίας. Το χτύπημα στο ίδιο το Γιανμπού κατέστησε ακόμη πιο σαφές το μήνυμα. Μια άτυπη συμφωνία που εξαιρεί τα σαουδαραβικά πλοία από τις επιθέσεις έχει, τεχνικά, τηρηθεί από λίγο μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Όμως ο εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σαρί, δηλώνει πλέον ότι οι επιχειρήσεις εναντίον της σαουδαραβικής ναυτιλίας θα «συνεχιστούν και θα κλιμακωθούν».
Οι Χούθι παρενέβησαν σε αυτόν τον πόλεμο τη στιγμή που η επιρροή τους ήταν μεγαλύτερη, αλλά κατεύθυναν το μεγαλύτερο μέρος της εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και όχι των Ηνωμένων Πολιτειών ή του Ισραήλ, μια συνειδητή επιλογή που κρατά τη σύγκρουση περιορισμένη σε έναν πόλεμο που πιστεύουν ότι μπορούν να κερδίσουν.
Η April Longley Alley, του Washington Institute for Near East Policy, είπε ότι ο χρονισμός αντανακλά τόσο τη νέα ευάλωτη θέση της Σαουδικής Αραβίας όσο και τις ίδιες τις φιλοδοξίες των Χούθι: Με την ειρηνευτική διαδικασία να έχει βαλτώσει, θεωρούν ότι έχουν την ευκαιρία να πιέσουν το Ριάντ για παραχωρήσεις που θα τους βοηθήσουν να εδραιώσουν τον έλεγχό τους στο εσωτερικό και να επεκτείνουν την επιρροή τους πέρα από την Υεμένη. «Γνωρίζουν ότι έχουν ισχυρά χαρτιά να παίξουν», λέει η Alley, «οπότε θα δουν πόσα μπορούν να κερδίσουν».
Ο Gregory Johnsen, συνεργάτης του Arab Gulf States Institute, ο οποίος παρακολουθούσε τις ιρανικές αποστολές όπλων προς την οργάνωση ως μέλος της ομάδας εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ για την Υεμένη, είπε ότι θεωρεί τους Χούθι περισσότερο «νεότερο εταίρο» του Ιράν παρά αντιπρόσωπό του. Η διάκριση αφορά την αυτονομία τους: η ιρανική υποστήριξη έχει αυξήσει θεαματικά τις δυνατότητες των Χούθι, χωρίς όμως να αποκτήσει ποτέ τον έλεγχο των αποφάσεών τους. Χρόνια πολέμου δημιούργησαν έναν βαθμό αυτοδυναμίας που κανένα άλλο τμήμα του ιρανικού δικτύου δεν πέτυχε: δική τους παραγωγή όπλων, δικές τους δομές διοίκησης και δικές τους πολιτικές σχέσεις, διαπραγματευόμενοι απευθείας με τη Σαουδική Αραβία, ακόμη και με την Ουάσιγκτον, όταν αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντά τους.
Η Χεζμπολάχ θεωρούνταν επί μακρόν ο πιο ικανός σύμμαχος-εντολοδόχος του Ιράν, κυρίως λόγω του οπλοστασίου της. Αυτό όμως δεν είναι πλέον το μοναδικό μέτρο επιρροής: οι Χούθι ελέγχουν έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου και η γεωγραφία μπορεί να έχει την ίδια σημασία με τη δύναμη πυρός. Η μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας προσθέτει περισσότερο από μία εβδομάδα σε κάθε ταξίδι. Έτσι, τα ίδια πλοία μπορούν να πραγματοποιούν λιγότερα δρομολόγια, μειώνοντας ουσιαστικά τη διαθέσιμη παγκόσμια χωρητικότητα μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων κατά 15% έως 20%, χωρίς να έχει τεθεί εκτός υπηρεσίας ούτε ένα πλοίο. Παράλληλα, η χωρητικότητα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ παρέμεινε πέρυσι περίπου 70% χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από τα τέλη του 2023, όταν οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται σε πλοία που συνδέονταν με το Ισραήλ στην Ερυθρά Θάλασσα, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τη Γάζα. Όλα αυτά επιτεύχθηκαν από μια οργάνωση που δεν διαθέτει πολεμικό ναυτικό.
Για το Ριάντ, πρόκειται για ένα πικρό χάπι. Η Σαουδική Αραβία πολέμησε τους Χούθι επί σχεδόν μία δεκαετία και οι επικρίσεις για τις απώλειες αμάχων συνέβαλαν στο να τερματιστεί ο πόλεμος το 2022, με τους Χούθι να παραμένουν όρθιοι. Ορισμένοι αξιωματούχοι παραπονιούνται κατ’ ιδίαν ότι, αν είχαν ολοκληρώσει τότε την εκστρατεία, οι Χούθι δεν θα αποτελούσαν σήμερα την ίδια απειλή.
Η Σαουδική Αραβία θέλει επιτέλους να εξαλείψει αυτόν τον μοχλό πίεσης και να αποδυναμώσει μία από τις τελευταίες λειτουργικές πηγές περιφερειακής ισχύος του Ιράν. Όμως το Ριάντ δεν μπορεί να το κάνει μόνο του. Κινείται ταυτόχρονα παρασκηνιακά και δημοσίως: παρασκηνιακά, χρηματοδοτεί και πιέζει τις κατακερματισμένες δυνάμεις της Υεμένης που αντιτίθενται στους Χούθι να προχωρήσουν σε χερσαία επίθεση, την οποία το ίδιο το βασίλειο δεν θα ηγηθεί. Παράλληλα, συγκροτεί έναν πολυεθνικό ναυτικό συνασπισμό για να διασφαλίσει την ελεύθερη διέλευση στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές στο Ριάντ ότι θεωρεί το Ιράν την κεντρική απειλή και ότι, προς το παρόν, δεν αντιμετωπίζει την Ερυθρά Θάλασσα ως προτεραιότητα. Μέχρι να αλλάξει αυτό, οι Χούθι μπορεί να έχουν ήδη καταφέρει να την καταστήσουν προτεραιότητα και αυτή τη φορά δεν θα υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
